Кіріспе

Американдық суретші Томас Александр Харрисон (17 қаңтар 1853, Филадельфия, Пенсильвания – 13 қазан 1930, Париж, Франция) – мансабының көп бөлігін Францияда өткізген американдық теңіз суретшісі.

Мансап

Ол 1871-72 жылдары Филадельфиядағы Пенсильвания көркемсурет академиясында оқыды. Шамамен алты жыл бойы ол Тынық мұхитының жағалауын картаға түсіретін АҚШ үкіметінің экспедициясында жобалаушы болып жұмыс істеді. Ол Сан-Франциско дизайн мектебінде аз ғана уақыт оқыды. 1879 жылы Парижге көшіп, Жан Леон Жером мен Жюль Бастиан Лепаждың жетекшілігімен École nationale supérieure des Beaux-Arts мектебінде білім алды. Мектеп шектеулерінен кейін, ол Бретаньға сапар шегіп, Понт-Авен мен Конкарнода теңіз суреттері мен ландшафтқа назар аударды. 1885 жылғы Салонда оның "En Arcadie" (1885, Musée d'Orsay) атты бірнеше жалаңаш әйел бейнеленген үлкен суреті болды, ол жарық пен көлеңкедегі дене түстерін зерттейтін ерекше туынды болды және сол кездегі жас суретшілерге үлкен әсер етті. Бұл туынды мақтауға лайық деп танылды, оған берілген көптеген наградалардың біріншісі болды. "Les Amateurs" (1882–83, Brauer Museum of Art) 1889 жылғы Париж көрмесінде бірінші медальмен марапатталды. Басқа да наградаларға 1887 жылғы Пенсильвания көркемсурет академиясының Алтын медалі, сондай-ақ Мюнхен, Брюссель, Гент, Вена және басқа қалалардағы медальдар кірді. Суретте жағажайға ұзын толқындар құйылып жатыр, ашық теңіздің кең жазықтары поэтикалық жарық пен түс шарттарында бейнеленген.

Марсель Пруст

Харрисон Бретеньдегі Бег-Мейл қаласының жанында ескі, құлай жатқан шатырды жалға алып, күн батуын көру үшін әр кеш құм төбелеріне асығатын. 1896 жылдың соңында оған күресіп жатқан жазушы Марсель Пруст және композитор Рейнальдо Хан қосылды. Ол оларға жарық сумен қалай ойнайтынын көрсетті:

Біз теңізді бірден қан қызыл, қызғылт, күміс, алтын, ақ, жасыл түске енгенін көрдік, ал кеше көк желкендермен нүктеленген толығымен қызғылт теңіз бізді таң қалдырды. Харрисон Прусттың бірінші романы «Жан Сантейль» романындағы «С» кейіпкеріне, сондай-ақ «Өткен шақтарды еске алудағы» суретші «Эльстир» кейіпкеріне ұқсас болған сияқты.

Отбасы

Оның інісі Л. Бирж Харрисон (1854–1929) де суретші болған. Тағы бір інісі Батлер Харрисон (1886 жылы қайтыс болды) адам бейнесін салушы суретші болған.