Кіріспе

Британдық деректі фильмдер режиссері (1955 жылы туған)

Адам Кертис (26 мамыр 1955 жылы туған) – ағылшын деректі фильмдер режиссері. Кертис мансабын 1980-ші жылдар мен 1990-шы жылдардың басында BBC үшін дәстүрлі деректі фильмдер продюсері ретінде бастады. "Pandora's Box" (1992) фильмінің шығуы Кертистің ерекше стильдегі жұмыстарын таныстырды, ол социология, психология, философия және саяси тарих салаларын зерттеу үшін монтаж техникасын пайдаланады. Оның стилі "күрт ауытқулар, қауіпті атмосфера, арпеджиодағы музыка және мұрағат кадрларының дерлік психоделикалық жинағы" деп сипатталады, бұл Кертистің өзінің "ақсүйекше сақтығымен және сенімділігімен" айту арқылы жеткізіледі. Оның фильмдері бес рет BAFTA сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір

Адам Кертис Кент графтығындағы Дартфорд қаласында дүниеге келді және жақын орналасқан Плат қаласында өсті. Оның әкесі Мартин Кертис (1917–2002) – социалистік көзқарастары бар оператор болған. Кертис графтық стипендия жеңіп алып, Севенокс мектебінде білім алды. Дәл сол жерде, оны әсерлі сурет мұғалімі Роберт Раушенбергтің туындыларымен таныстырды. Кертис Оксфордтағы Мэнсфилд колледжінде адам және қоғам туралы ғылымдар бакалавры дәрежесін аяқтады. Ол докторлық диссертациясын бастап, саясаттан сабақ берді, бірақ соңында ғылым саласынан көңілі толып, осы мамандығынан бас тартты.

Саясат

Кертистің айтуынша, ол "қоғамдағы экономикалық күштердің салдарынан барлығы болады" деген "қарапайым, солшыл, вульгарлық марксизмге" қарсы шыққан социолог Макс Веберден шабыттанды. 2022 жылғы сұхбатында Кертис "Өзіндік ғасыр" туындысының неоконсервативтік тұжырымын қайталады, бірақ бұл оның жеке пікірі емес екенін қосты. Осы жолы Кертис өзінің нақты саяси көзқарастарын білмейтінін мәлімдеді: ["Өзіндік ғасырды"] неоконсервативтік идеологияның, отандық неоконсервативтіліктің таза, кемелді туындысы деп түсіндіруге болады, себебі ол шындығында жекешілдіктің өркендеуі әлеуметтік ұйымдардың негізін тоздыратын қышқыл сияқты әрекет етті, бұл – бір жақты моральдық неоконсервативтік көзқарас. Бірақ мен олай ойламаймын. Дегенмен, мұндайды көптеген фильмдер туралы айтуға болады деп есептеймін. Шындығында, мен өзімнің саясатымды білмеймін.

Құжаттамалық фильмдер

Кертис өзінің шығармашылығына ең үлкен әсер еткен Джон Дос Пассостың үш романнан тұратын "АҚШ" трилогиясын атады: blockquote«Менің барлық туындыларымды сол романға дейін із баруға болады, себебі ол – ұлы тарих, жеке тәжірибе және олардың арақатынасы туралы. Сондай-ақ, ол коллаждар, жаңалықтар киножурналынан, кинодан, газеттерден алынған цитаталар туралы. Бұл тарихтың коллажы да. Мен осының бәрін содан алдым». Құжаттамалық фильмдер жасаушы Джон Ронсонмен сұхбаттасқанда, Кертис BBC мұрағатынан алған кадрлармен жұмыс істеуін көбінесе «сезім мен қиялмен» жетекшілік ететінін, мақсаты «Мен айтып отырған оқиғаға күш-қуат беретін көңіл-күй» құру екенін айтты. Арнайы жазылған музыканың орнына, «бір түрлі мәдениет құрайтынын» айтқан Кертис, түрлі жанрларға, онжылдықтарға және елдерге жататын тректерді, сондай-ақ ескі таспалардан табылған дыбыс эффекттерін пайдаланады. The Observer журналында жарияланған Тим Адамстың Кертис туралы жазған мақаласына сәйкес: «Егер Кертистің шығармашылығында бір тақырып болса, ол – әртүрлі элиталардың өз заманына идеологияны қалай таңуға тырысқаны және осы әрекеттердің трагикомикалық салдары болды». 2005 жылы Кертис Сан-Франциско халықаралық кинофестивалінде «Алтын қақпа» сыйлығын алды. 2006 жылы Британ академиясының телеарнасының сыйлықтарында теледидарға ерекше шығармашылық үлес қосқаны үшін Алан Кларк сыйлығымен марапатталды. 2009 жылы Шеффилд халықаралық құжаттамалық фильмдер фестивалі Кертиске көрермендер мен басқа құжаттамалық фильмдер жасаушыларды шабыттандырғаны үшін «Шабыт сыйлығын» табыс етті. 2015 жылы True/False Film Fest кинофестивалінде True Vision сыйлығымен марапатталды. Кертистің сыншылары оны асыра сілтеу, бұрмалау, тіпті қасақана жаңылыстырумен айыптайды.

Блог

Кертис 2009-2016 жылдар аралығында BBC тілдік платформасында "The Medium and the Message" деген тақырыпта блог жүргізді.