Жаңа сөздер ойлап табу туралы әңгіме

Кіріспе

Сниглет (/s//n//ɪ//g//l//ɪ//t/) – сөздікте жоқ ұғымды сипаттау үшін ойдан шығарылған, көбінесе әзілдік сипаттағы сөз. 1980-жылдардағы "Not Necessarily the News" телесериалында пайда болған сниглеттер көптеп жасалып, жанкүйерлер ұсынғандарымен бірге Рич Холлдың "Sniglets", "Sniglets for Kids" және "More Sniglets" кітаптарында 1980-жылдардың ортасында жарияланды.

Рич Холлдың дамуы

Сниглет терминін 1980 жылдары HBO комедиялық сериалы Not Necessarily the News барысында комик Рич Холл ойлап тапты. Әр ай сайынғы эпизодта сниглеттерге арналған тұрақты сегмент болды, оны Холл «сөздікте кездеспейтін, бірақ болуы тиіс кез келген сөз» деп сипаттады. Одан кейін газеттерде «күнделікті комикстік панель», тағы төрт кітап, ойын және күнтізбе жарық көрді. Көптеген сниглеттер – сөздердің біріктірілуінен жасалған сөздер, бұл комедиялық стиль көбінесе Льюис Кэрроллға тән. Холлдың кітаптарында жазбалар сөздік сияқты әліпбилік тәртіппен орналасқан, сөзді қалай дұрыс айту туралы ақпарат келтірілген, содан кейін оның анықтамасы және кейде иллюстрациясы қоса берілген. Алғашқы кітапта «Анатомиялық сниглеттер» және «Ақындарға арналған қосымша бонус бөлімі» деген екі қосымша бар, ал «More Sniglets» кітабында «Аудиовизуалды сниглеттер» бөлімі бар. Барлық бес кітапқа «Сниглеттерге ресми өтініш нысаны» қоса берілген, оның басында: «Құрметті Рич: Міне, менің сниглетім, ол осы сөздіктегі кез келген сөздей ақылды». Sniglets ойыны – бұл ойыншылардың тізімнен «ресми» сниглетті анықтауға тырысатын, сонымен қатар басқа қатысушылар жасаған сниглеттерді де қамтитын тақта ойыны. Ойыншылар қай сөздің «ресми» сниглет екенін дұрыс болжау арқылы немесе өздерінің сөзін ең жақсы кандидат ретінде таңдау арқылы ұпай жинайды; жиналған ұпайлар ойыншылардың ойын тақтасында қанша орынға жылжуға болатынын анықтайды. Ойын нұсқаулары жаңа сниглет жасау үшін ұсыныстар ұсынады, мысалы, сөздерді біріктіру немесе араластыру; анықтамамен байланысты сөздің жазылуын өзгерту; немесе жаңа, мүлдем мағынасыз сөздер құру. Жазушы Дуглас Адамс британдық комедия продюсері Джон Ллойдпен саяхаттағанда, оларға мектепте үйренген ойын ойнауды ұсынды, онда ойыншылар жол карталарынан алынған жер аттарына сәйкес келетін сөздердің анықтамаларын ойлап табуға шақырылды. Осы кітаптың мазмұны мен Холлдың сниглеттер туралы ұғымы арасындағы ұқсастықтар мен байланысты Барбара Уолрафф Word Court (2001) кітабында атап өтті. Дуглас Адамс Ллойдтің сатирикалық телешоуының форматы Америкаға сатылғанда, оның «Not the Nine O'Clock News» атауы «Not Necessarily the News» болып өзгергенін, продюсерлердің де сөздерді анықтау тұжырымдамасын қабылдап, оны Холл танымал еткен сниглетке айналдырғанын айтты.

The term sniglet was conceived by comedian Rich Hall during his tenure on the 1980s HBO comedy series Not Necessarily the News. Each monthly episode featured a regular segment on sniglets, which Hall described as "any word that doesn't appear in the dictionary, but should". This was followed by a "daily comic panel" in newspapers, four more books, a game, and a calendar. Many sniglets are portmanteau words, a comedic style often traced to Lewis Carroll. The Hall books have their entries arranged in alphabetical order like a dictionary, with information on how to pronounce the word, followed by a definition and sometimes accompanied by an illustration. The original book has two appendices, "Anatomical Sniglets" and "Extra Added Bonus Section for Poets", and More Sniglets includes an "Audio Visual Sniglets" section. All five books included an "Official Sniglets Entry Blank", beginning, "Dear Rich: Here's my sniglet, which is every bit as clever as any in this dictionary." The Game of Sniglets is a board game in which players tried to identify the "official" sniglet from among a list that also included sniglets that fellow participants had created to go along with a provided definition. Players earn points by either guessing which word is the "official" sniglet, or by having their word chosen as the best candidate; the points earned determine how many spaces players can advance on the game board. The game instructions offer suggestions for creating a new sniglet, such as combining or blending words; changing the spelling of a word related to the definition; or creating new, purely nonsensical words. Author Douglas Adams, while travelling with British comedy producer John Lloyd, suggested they play a game he had learned at school in which players were challenged to make up plausible word definitions for place names taken from road maps; the definitions they came up with were later incorporated into a 1983 book, The Meaning of Liff. The similarities and relationship between the content of this book and the Hall concept of sniglets is noted, by Barbara Wallraff, in Word Court (2001). Douglas Adams believed that when the format of Lloyd's satirical TV show Not the Nine O'Clock News was sold to America—where it became Not Necessarily the News—the producers also took the made up word definition concept, which became the sniglets popularized by Hall.

Комедиядан тыс

1990 жылы берілген сұхбатта Холлдан: «Сниглет кітаптарының мақсаты тек күлкі тудыру ма?» деп сұрады. Ол былай жауап берді: Энн Вескотт Доддтың «Құрамына қатысты мұғалімдерге арналған нұсқаулық» (1989) және Марсия Л. Тейттің «Оқу және тілдік сабақтардың жаттығулары дендриттерді өсірмейді: миды қызықтыратын 20 сауаттылық стратегиясы» (2005) кітаптары сабақта сниглеттер жасауды ұсынады, осылайша оның айтқаны расталғандай. Ричард Ледерер және Барбара Уолрафф сияқты белгілі тіл мамандары өздерінің «Тілдің кереметі және Сөз соты: сөз өнері марапатталатын, тілге қарсы қылмыстар жазаланатын және поэзиялық әділдік орындалатын жер» кітаптарында сниглеттерді атап көрсеткен. Уолраффтың «Атлантик айлық» журналындағы «Сөзден қашқандар» рубрикасында оқырмандар ойлап тапқан сөздер жарияланады, бірақ олар әзіл болуы керек, ал көптеген сниглеттер сондай емес.