Кіріспе

Канадалық поезд диспетчері Патрик Винсент Коулман (13 наурыз 1872 – 6 желтоқсан 1917) – Халифакс жарылысында қаза тапқан, бірақ оған дейін келе жатқан жолаушылар пойызына жарылыс қаупінен тыс жерде тоқтау туралы хабарлама жіберген Канада үкіметтік темір жолдарының (бұрынғы ICR, Канаданың колониялық темір жолы) диспетчері. Бүгінде ол осы апаттың батырларының бірі ретінде есте сақталады.

Оқиға

1917 жылғы 6 желтоқсанның таңында 45 жастағы Коулман мен бас клерк Уильям Ловетт Ричмонд станциясында жұмыс істеп жатты, оны Ричмонд көшесінің басына жақын теміржол аулалары қоршап алды, ал 6-шы айлақтан бірнеше жүз фут қашықтықта орналасқан. Сол жерден Галифаксқа бағытталған пойыздардың бағыты басқарылды. Желі Бедфорд шығанағының батыс жағалауымен Рокингем станциясынан Ричмонд станциясынан оңтүстікке қарай бір шақырым жерде орналасқан Солтүстік көше станциясындағы жолаушылар терминалына дейін созылды. Коулман – тәжірибелі диспетчер, бірнеше жыл бұрын қашып бара жатқан пойызды қауіпсіз тоқтатуға көмектескені үшін мақтаған еді. Сағат 8:45 шамасында француздық жарылғыш заттармен жүктелген кеме мен норвегиялық кеме соқтығысты. Бірнеше минут ішінде кеме судың ағысымен ортаңғы арнадан 6-шы айлаққа қарай итеріліп, жағаға тірелді. Теңізші, теңіз офицерінің жібергені болса керек, Коулман мен Ловеттке кемеде жарылғыш заттар бар екенін ескертті. Сент-Джоннан, Нью-Брансуиктен келген түнгі экспресс пойыз №10, бортында 300-ге жуық жолаушысымен, сағат 8:55-те келуге тиіс еді. Офистен шығар алдында Ловетт CGR терминалының басқарушысы Генри Дастанға қоңырау шалып, жарылғыш заттармен толтырылған, айлаққа қарай бет алған кеме өртеніп жатқанын хабарлады. Ловетттің хабарын жібергеннен кейін Коулман мен Ловетт CGR депосынан кетіп қалды. Алайда, Коулман телеграф кеңсесіне оралып, Халифаксқа келе жатқан пойыздарды тоқтату үшін Труроға дейін ескерту хабарламаларын жіберді. Коулманның Морзе әліпбисімен жіберген хабарламасының қабылданған нұсқасы былай болды:

Пойызды тоқтатыңыз. Порттағы әскери кеме өртеніп, 6-шы айлаққа қарай келеді, жарылады. Бұл менің соңғы хабарым болуы мүмкін. Сау болыңыздар, жігіттер. Телеграф арқылы жіберілген ескертулерге құлақ асып, №10 жолаушы пойызы жарылысқа дейін тоқтатылды. Пойыз Бедфорд шығанағының батыс жағалауындағы Рокингем станциясында, қалалық терминалдан шамамен бір шақырым жерде тоқтады. Жарылыстан кейін Коулманның хабарламасы, содан кейін Рокингемге жеткен теміржол қызметкерлері жіберген басқа хабарлар апат туралы Канаданың қалған бөлігіне хабарлады. Теміржол дереу көмекке кірісіп, апат болған күні Новая Шотландия мен Нью-Брансуик қалаларынан өрт сөндіру және медициналық көмекпен оншақты көмек пойызын жіберді, екі күннен кейін Канаданың басқа аймақтарынан және АҚШ-тан, әсіресе Бостоннан көмек келді. Ловетт стансадан кеткенімен, ол да, Коулман да жарылыста қаза тапты. Тарихшылар Коулманның алғашқы хабарламасы №10 пойызын тоқтатуға көмектесті ме деп пікірталас жүргізсе де, оның солай болғанын көрсететін құжатталған дәлелдер бар. №10 пойызының проводнигі Гиллеспи Монктон газетіне хабарлағандай, пойыз уақытында жүрсе де, "Рокингемдегі диспетчер оның пойызын он бес минутқа ұстап тұрған".

Мұра

Винс Коулман сонымен қатар "Heritage Minute" бағдарламасының тақырыбы болды және CBC мини-сериалындағы танымал кейіпкер болды. "Heritage Minute" және басқа да дереккөздерде тарихи қателіктер бар, өйткені Коулман депо станциясының айналасындағы аймақтағы адамдарды алдағы жарылыс туралы ескертіп тұрғандай көрсетілген. Шын мәнінде Ричмонд стансасы жүк аймақтарымен қоршалған. Тағы бір қателік – Сент-Джон пойзындағы жолаушылар санын артық көрсету. "Heritage Minute"-та айтылғандай, 700 емес, төрт вагондық түнгі жолаушылар пойызында ең көп дегенде 300 адам болған. Ескерту хабары да өзгертілген. Коулманның телеграф кілті, сағаты және қаламы Галифакс теңіз мұражайындағы Галифакс жарылысы көрмесінде қойылған. Коулман Халифакстағы Маунт-Оливет зиратында, Мамфорд-роуд пен Джозеф Хоу-драйв қиылысында жерленген. Халифакс қаласының Клейтон Парк ауданындағы бір көшеге оның есімі берілген, ал 2007 жылы оның бұрынғы үйіне жақын Альберт көшесінің бөлігі Винсент көшесі деп аталды. Байерс-роудтағы Маунт-Оливет зиратының жанындағы кондоминиум оның құрметіне "Винсент Коулман" деп аталды. Коулман 2004 жылы Канада теміржолдарының Даңқ залына енгізілді. 2017 жылдың көктемінде халықтың көпшілік дауысымен Галифакс портындағы паромға "Винсент Коулман" деген ат берілді. Паром 2018 жылдың 14 наурызында Галифакс паром терминалында өткен салтанатты шарада пайдалануға берілді.

Жеке өмір

Кольманның әйелі Фрэнсис (1877–1970) және олардың төрт баласының ең кішісі жарылыстан ауыр жарақат алған, бірақ ол көз жұмғаннан кейін де тірі қалды.