Кіріспе

Аделаидадағы тас жол, Оңтүстік Австралия. Оңтүстік тас жолы – Оңтүстік Австралиядағы Аделаида қаласының оңтүстік аймақтары арқылы өтетін жылдам бағыттық жол. Бұл Аделаиданың толық ұзындығын қамтитын Солтүстік-Оңтүстік дәлізінің оңтүстік бөлігі және қалалық тас жол стандартына сәйкес салынуда. Ол M2 маршрутының бөлігі болып табылады. Оңтүстік тас жолы Аделаиданың оңтүстігіндегі маңызды артериялық жол – Оңтүстік магистраліндегі ауыр көлік қозғалысын жеңілдету үшін салынған. Бұл жол бастапқыда кері бағыттағы бір қатарлы тас жол ретінде салынған және 2001 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін әлемдегі ең ұзын тас жол болды. 2010-2014 жылдар аралығында кеңейтіліп, қазіргі таңдағыда екі бағыттық тас жолға айналды. Тас жолдың құрылысына велосипедшілерге арналған Аделаиданың оңтүстік веложолы да кірді, ол 7 км қашықтықта Марион/Оңтүстік магистралінен Рейнелла түйіскен жеріне дейін созылады. Рейнелла түйіскен жерінен оңтүстікке қарай веложол тас жолдың қалған 12 км бөлігінде ортақ қолданыстағы жолға айналады. Тас жол Паналатинга жолында және тас жолдың оңтүстік шетінде Жағалаудан Вайнс темір жолымен қиылысады.

Бағыт

Оңтүстік тас жолы Сент-Мэридегі Оңтүстік жолының орталық бөлігінен басталады. Ол Оңтүстік жолының қарама-қарсы бағыттағы жолдар арасындағы төмендетілген арнада оңтүстік-батысқа қарай жалғасады, Стурт өзенін кесіп өткенге дейін. Содан кейін ол Рейнелла арқылы Оңтүстік магистраліне шамамен параллель жүретін жеке бағытта оңтүстік-батысқа қарай жалғасады. Ол Ескі Ноарлунганың солтүстігіндегі Оңтүстік магистралімен қиылысатын жерде аяқталады.

Құрылыс алдындағы жұмыстар

Ылдам жол – бұл 1965 жылы аяқталған Метрополитен Аделаида көлік зерттеуі (MATS) шеңберінде жоспарланған, қаланың Құрғақ сайынан Ескі Ноарлунгаға дейін айналып өтетін солтүстік-оңтүстік автокөлік жолының оңтүстік бөлігі. MATS жоспары көпке ұнаған жоқ, сондықтан 1971 жылы Аделаидадағы барлық келесі тас жол құрылысы он жылға кейінге шегерілді. 1983 жылы Дарлингтонның солтүстігіндегі автокөлік жолын салу жоспарлары тоқтатылып, бөлінген жерлер біртіндеп сатылды. 1984 жылы штаттық үкімет оңтүстікке үшінші артериялық жол салу жоспарларын жариялады. 1987 жылы жоба екі кезеңге бөлінді. Бірінші кезең – Дарлингтон ауданындағы Main South Road және Marion Road-ты жаңарту, ал екінші кезең – Дарлингтоннан Рейнеллаға дейінгі жаңа жол салу. Бірінші кезең 1994 жылы Айлэфс жолы мен Сейкомб жолы арасындағы Main South Road-ты сегіз жолаққа дейін, ал Main South Road мен Стурт жолы арасындағы Marion Road-ты алты жолаққа дейін кеңейтумен аяқталды. Екінші кезең – осы жылдам жол, ол екі кезеңде салынды: Дарлингтоннан Рейнеллаға және Рейнелладан Ескі Ноарлунгаға дейін. Жол бір бағытты, қайтымды жол ретінде салынды, ал қажеттілік туғанда салынатын жол құрылысының негізінде болашақта қайта құрылуы қарастырылды. Ол қалған "Noarlunga Freeway" резервациясын пайдаланды, ең солтүстік шақырымын қоспағанда, онда Марион және Main South Road-тарымен сапалы байланыс орнату үшін О'Халлоран төбесі арқылы жаңа бағыт таңдалды, бұл Стурттағы қолданыстағы инфрақұрылымға кедересіз жасалды.

Қайта айналдырылатын автокөлік жолын салу

Автомобиль жолын салу 1995 жылдың шілдесінде басталды. Бірінші кезең 1997 жылдың желтоқсанында қозғалысқа ашылды. Екінші кезеңнің құрылысы 1999 жылдың ақпан айында басталды. Ол 2001 жылдың қыркүйегінде қозғалысқа ашылды. Бұл екі бағытты автожолдың жалпы құны 76,5 миллион австралиялық долларды құрады.

Жарнамалық FM радио хабар таратушысы

Құрылыс кезінде және ашылғаннан кейін біраз уақыт бойы экспресс-жол Көлік департаменті құрған арнайы FM радиостанциясы арқылы насихатталды. Радиостанция жолдың тікелей жанында орналасқан аз қуатты FM таратушы арқылы хабар таратты. Радиостанция экспресс-жолға қатысты жарнамалық және қоғамдық ақпараттық хабарламаларды, соның ішінде көлік министрі Диана Лейдлоу экспресс-жолды әлемдегі өзіне тән әуені бар жалғыз жол деп атаған әуенді үнемі қайталап берді.

Бір бағыттағы жол ретінде пайдалану

2014 жылға дейін жылдам жол күніне шамамен 21 сағат бойы ашық болды, әр бағытта 10 сағаттан астам уақыт жұмыс істеді. Солтүстікке (қалаға қарай) бағыты апта ішінде таңертең (сағат 2:00-ден 12:30-ға дейін) және демалыс күндері кешке (сағат 2:00-ден 12:30-ға дейін) ашылды. Оңтүстік бағыты апта ішінде кешке (сағат 2:00-ден 12:30-ға дейін) және демалыс күндері таңертең (сағат 2:00-ден 12:30-ға дейін) ашық болды. Ол сағат 12:30-дан 2:00-ге дейін және сағат 12:30-дан 14:00-ге дейін жабылды. Сенбі және дүйсенбі күндері бағыт өзгеріссіз қалды. Флерие түбегіне саяхаттайтын туристерге ыңғайласу үшін мереке күндері демалыс күндерінің кестесімен жұмыс істеді. Әр жабылу кезінде барлық жол белгілері, шамдар және шлагбаумдар ауыстырылды, содан кейін жолды буксирлеуші компанияның өкілі сынықтар мен көліктердің бұзылуын тексерді.

Қайталау

2007 жылы Говард үкіметі қайта сайлануға тырысқанда, экспресс-жолды кеңейтуге 100 миллион доллар бөлді. 2010 жылдың ақпан айында штаттық сайлау науқаны барысында премьер-министр Майк Рэнн, қайта сайланса экспресс-жол 445 миллион долларға еселенетінін жариялады. Кейіннен Дарлингтондағы 75 миллион австралиялық долларлық жаңа айырық салу жобасы, үкімет Дарлингтонда ірі көлік хабының жоспарын жасағанда, экспресс-жол еселенген кезде бұзылуы тиіс 50 миллион долларлық жол учаскесінің қажеттігі анықталғаннан кейін тоқтатылды. 2010 жылы еселеу туралы хабарланғаннан кейін құрылыс 2011 жылы басталды. Экспресс-жолдың еселенуіне байланысты барлық көпірлерді жолдың жаңа еніне сәйкес кеңейту қажет болды. Кейбір көпірлер жұмыс кезінде жабылды, ал басқалары қауіпсіздік үшін уақытша жылдамдық шектеуін талап етті. Бұл тұрғындар мен кәсіпкерлердің наразылығын тудырды. Жаңа жол толығымен ескі жолдың батыс жағында салынды. Ол Рейнелла мен Марион Роуд арасында төрт қатарлы. Бич Роуд және Шерифтер Роудтағы жаңа қиылыстар, сондай-ақ Олд Ноарлунгадан солға бұрылу, Марион Роудтан оңға бұрылу және Марион Роудтан солға бұрылу мүмкіндігі арқасында қолжетімділік жақсарды. Экспресс-жол 2014 жылдың тамызында екі бағытты қозғалысқа ашылды, құны шамамен 400 миллион австралиялық долларға бағаланды.

Дарлингтон жаңарту

2014 жылы Дарлингтондағы қиылысқа қатысты жоспарлар қайта жаңартылып, Оңтүстік тас жолын Дарлингтон арқылы ұзарту мақсатында кеңейтілді. Алғашқы жоба көлемі – тас жолды төмендетілген магистраль дәлізімен ұзарту болған. Дәліз Флиндерс драйвінің астынан (Флиндерс университеті мен Флиндерс медициналық орталығына кіреберіс), Стюрт жолынан және Мимоза террасасы мен Саттон жолын байланыстыратын көпірден өтіп, Оңтүстік жолы, Айлиффс жолы және Шепардс Хилл жолының қиылысына дейін жалғасатын болды. Бұл бөлімде жер үсті деңгейіндегі сервистік жолдармен, сондай-ақ велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жеке жолдар қарастырылған. Кейіннен жоба Тонслиден әрі ұзарту үшін қайта қаралып, жалпы ұзындығы 3,3 шақырымды құрады. Оңтүстік негізгі жолынан және төмендетілген магистральдан қол жетімді болатын көпір солтүстік бағытындағы қозғалысқа Айлиффс жолына тікелей шығуға мүмкіндік берді. Осыған орай, Флиндерс желісі жобасы Тонсли темір жолын осы дәліз арқылы Флиндерс медициналық орталығына дейін ұзартты. Бұрынғы жоспар 2019 жылғы желтоқсанға дейін қайта қарастырылған. Төмендетілген магистраль қабырғаларының құлауына байланысты аяқталу мерзімі 2020 жылға шегерілді. Құрылыс жұмыстары аяқталып, төмендетілген магистраль 2020 жылдың тамызында толыққанды қозғалысқа ашылды. Жолдың соңғы жабыны 2020 жылдың қараша айының соңынан желтоқсан айының басына дейін аяқталды.

Майорс жолының түйісу орны

2022 жылғы Оңтүстік Австралия штаттық сайлауынан кейін Малинаускас үкіметі Аделаида жазығынан алғашқы көтерілістің басындағы Майорс жолына шығу үшін қосымша жол салуды бастады. Жобаның құны 120 миллион долларды құрайды деп жоспарланған, бұл қаражатты штат және федералдық үкіметтер тең бөліп қаржыландырады. Жұмыстарды 2025 жылдың соңына дейін аяқтау күтілуде.