Кіріспе
Жапон фольклорында Жирая (自来也 немесе 児雷也, сөзбе-сөз "Жас дауыл"), бастапқыда Огата Шума Хироюки (尾形周馬寛行) деп аталған, бақаға мініп жүретін жапон халық ертегісі "Катакиучи Кидан Жирая Моногатари" (報仇奇談自来也説話, "Батыл Жираяның хикаясы") басты кейіпкері. Бұл хикая алғаш рет 1806–1807 жылдары жарық көрген "Йомихон" түрінде жазылып, кейін әртүрлі авторлардың қаламынан туған және 1839–1868 жылдар аралығында 43 бөлімге бөлініп жарияланған сериялық романға айналды. Романның суретшілерінің бірі – ағашқа қашап сурет салатын Кунисада болды. Содан кейін Каватакэ Мокуами романның алғашқы он бөліміне негізделген кабуки драмасын жазды, ол 1852 жылы Эдода тұңғыш рет көрсетілді, онда Ічикава Данжуро VIII басты рөлді сомдады. Осыдан кейін бұл оқиға бірнеше фильмге, бейне ойындарға және мангаға бейімделді, сондай-ақ көптеген басқа да туындыларға әсер етті.
Jiraiya (自来也 or 児雷也, literally "Young Thunder"), originally known as Ogata Shuma Hiroyuki (尾形周馬寛行), is the toad riding protagonist of the Japanese folk tale Katakiuchi Kidan Jiraiya Monogatari (報仇奇談自来也説話, The Tale of the Gallant Jiraiya). The tale was originally a Yomihon that was published in 1806–1807, and was adapted into a serialized novel that was written by different authors and published in 43 installments from 1839 to 1868; one of its illustrators was woodblock artist Kunisada. Kawatake Mokuami then wrote a kabuki drama based on the first ten parts of the novel, which premiered in Edo in 1852, starring Ichikawa Danjūrō VIII in the leading role. Since then the story has been adapted into, several films, video games, and manga and has also influenced various other works.
Классикалық ертегі Катакиучи Кидан Жирая Моногатари
Катакиучи Кидан Жирая Моногатари (報仇奇談自来也説話) – кабуки пьесасына бейімделген алғашқы роман немесе Йомихон саналады. Романды Канватей Онитаке (感和亭鬼武) жазды және 1806-1807 жылдар аралығында жарияланды. Кейін бұл әңгіме көптеген рет өзгеріске ұшырады. Бір күні Жирая Шинанода тұратын қарт кісі туралы естіп, оны тонауға аттанды. Бұл жер – таулы, қыста қарға толы аймақ еді. Сапар барысында ол қатты қарлы боранға тап болып, кездейсоқ тапқан шағын үйге тығылды. Үй ішінде оған өте мейірімді әйел күтім жасады. Бірақ бұл Жираяның ұры табиғатын өзгертпеді. Түн ортасынан кейін ол оны кітап оқып отырғанда, қылышымен өлтіруге көшті. Алайда, бір сәтте оның денесі зейнетке шыққан қарт адамға айналды, ол ауыр болат қылышты ұстап, оны оңай бөлшектеді. Содан кейін ол өзінің аты Сенсо Дожин екенін және жүздеген жылдар бойы тауларда өмір сүрген алып бақа екенін мәлімдеді. Ол Жираяны оңай өлтіре алатынын айтып, кешірді, содан кейін оған сиқыр өнерін үйретті. Жирая бірнеше апта бойы Сенсо Дожинмен бірге болды, ол ауа райын басқару, бақаларды бағындыру және олардың пішіні мен мөлшерін қалауынша өзгерту үшін тау рухтарының сиқырлы өнерін үйренді. Сенсо оған үйреткеннен кейін, ол кедейлер мен әлсіздерді тонаудан немесе жарақаттаудан тыйым салып, оның орнына адал емес жолмен ақша жинағандардан алуға және мұқтаждарға көмектесуге кеңес берді. Содан кейін ол алып бақаға айналып, қашып кетті. Жирая кедейлерге көмектесіп жүрген кезде, Киушу провинциясында Цунаде есімді жас бойжеткен де өмір сүрді. Ол үлгілі қыз, әрқашан мойынсұнып, мейірімді болды. Бір күні отын жинау үшін тауға барғанда, ол қасына келген бір қарт кісіге кездесті. Қарт кісі өзінің жүздеген жылдар бойы тауларда өмір сүргенін және оның денесінің шын мәнінде құрт денесі екенін айтты. Содан кейін ол Цунадеге өзінің сиқырлы күшін үйретуді ұсынды. Ол қуана келісіп, қарт кісімен күнделікті жаттығуға кірісті. Ол сиқырды меңгергеннен кейін, оған өзінің күшін кедейлерді қорғау және зұлым қарақшыларды жою үшін пайдалануды және Жираямен некелесу арқылы күштерін біріктіруді ұсынды. Қарт кісі құртқа айналып, жорғалап кетті. Цунаде өзі мен Жираяның құрт сиқыры мен бақа сиқырының үйлесімі арқылы жыланның ұлы Орочимару деген қарақшыны жоя алатынын айтты. Цунаде мен Жирая кездесіп, көп ұзамай үйленді. Жирая мен Цунаде үйленгеннен кейін Жапонияда Цукикаге мен Инукаге арасында соғыс басталды. Соғыста Цукикаге Жирая мен Цунадеден көмек сұрады, олар соғысқа көмектесуге келісті, ал екінші клан – Инукаге Орочимарудан көмек сұрады, ол Аждаһа орам деп те аталады. Орочимару зұлым қарақшы ретінде танымал болды, оның әкесі адам, анасы – Такура көлінің түбінде тұратын жылан еді. Ол жылан сиқырында шебер болды және ең мықты жауынгерлерді жою үшін уын шашыратты. Тынығу кезінде Жирая мен Цунаде монастырда демалып отырды. Монастырда Орочимарудан қашқан Тагото есімді ханшайым да болды, өйткені Орочимару оны әйелі еткісі келді. Ол Орочимаруды жек көріп, оған тұрмысқа шығуға ниеті жоқ еді. Бірақ Орочимару Тагото мен Жираяның бір монастырда екенін естігенде, дереу монастырға бет бұрды. Ол ханшайым Таготоны ұрлап, ұйықтап жатқан Жирая мен Цунадеге у құйды. Олар уланғаннан кейін Жираяның жеке хатшысы Рикиматсу Үндістанға барып, Жирая мен Цунадеге қарсы дәрі табуға ерікті болады. Рикиматсу таулардағы Тенгулардан үйренген сиқырын пайдаланып, бір күн мен бір түн ішінде Үндістанға ұшып барып, емді жеткізеді. Жирая мен оның әйелі жазылғаннан кейін соғыс қайта басталды, үлкен шайқаста Орочимару қаза тауып, Тагото құтқарылды. Жирая Идзу облысының даймёсы болып тағайындалды. Осы кезде Жирая соғыстан және белсенді өмірдің қиындықтарынан шаршап, Идзуде бейбіт өмір сүруге қуанды. Ол қалған өмірін балалары мен немерелерінің арасында тыныштықта өткізді.
Манга және аниме
Urusei Yatsura аниме сериясының 179-шы бөлімінде Черри Сакураға кірген алып жыланның рухымен күресу үшін алып шымыртқы мен алып бақаны шақырады. Жирайяның әңгімесі Наруто франшизасындағы үш осы аттас кейіпкерге шабыт берді.
Теледидар шоулары
Super Sentai сериясының он сегізінші маусымы, Ninja Sentai Kakuranger, атты кейіпкері Jiraiya (Kane Kosugi сомдаған) алып қара бақа механикасын шақырады. Kamen Rider франшизасында, Kamen Rider Geats-тан шыққан Tycoon және Kamen Rider Zi O-дан шыққан Shinobi, екі ниндзя мотивті Kamen Rider-дың ұстаздары мен қолдаушылары бақалар болып табылады. Металл батырлар сериясының жетінші бөлімі, Sekai Ninja Sen Jiraiya, ниндзя шәкірті Тоха Ямаджи өзін Жирайя деп таныстырып, Сиқыршылар кланымен күреседі.
Бейне ойындар
Жирайяның рухын бейнелейтін Персона, қолында шурикендері бар мультфильмдегі ниндзя бақаға есімдері ұқсайтын және кең шалбар киген қызыл жамылғылы гуманоид түрінде, Persona 4 видео ойынындағы Йосуке Ханамура кейіпкері шақырады. Pokémon видео ойындары франшизасында Гренинджа – Су/Қараңғы типіндегі Покемон, Фрогадьердің эволюциялық формасы және Калос аймағының Су типіндегі бастауыш Покемоны Фрокидің соңғы эволюциялық формасы. Ол бақа мен ниндзяның сыртқы түрі мен қабілеттерін біріктіреді, Жирайядан шабыттанды. 2013 жылғы Muramasa Rebirth видео ойынындағы балама соңдардың бірінде Ига ниндзясы Арашимару соңғы қарсыласының рухымен иеленеді және "Орочимару" есімін қабылдайды. Арашимарудың серігі Широхеби, зәрулікпен қарсылық көрсетіп, ниндзяның бұрынғы ұстазы Ширануиге бәсекелес кланның соңғы тірі қалған мұрагерін Орочимарудың шабуылы кезінде алып қашуға бұйырады. Ол өскенде Орочимарумен күресу үшін "Жирайя" есімін қабылдайды.