Кіріспе

Кобденизм – халықаралық еркін сауданы және араласпаушылық сыртқы саясатты өркендеу мен әлемдік бейбітшілікке жетудің негізгі шарттары ретінде қарастыратын экономикалық идеология (және оған байланысты халық қозғалысы). Ол британ мемлекет қайраткері және экономисті Ричард Кобденнің есімімен аталады және 19-ғасырдың ортасында, жүгері заңдарын жоюға жасалған тыйыстар кезеңінде және одан кейін Британ империясында саяси ықпалының ең жоғары шағы болды. Адам Смиттың толық жұмыспен қамту және экономикалық өсім үшін шетелдік нарықтарға қол жеткізу қажет деген пікіріне сүйене отырып, Кобден шетелдік сауданы кеңейтуді әлемдік өркендеудің басты құралы деп есептеді және экономикалық прогресс үшін халықаралық еңбек бөлінісінің маңыздылығын атап өтті. Ұлыбританияның шағын кооперативтік меншік иелерінен құралған өнеркәсіптік қоғам ретіндегі идеалдық көрінісіне сәйкес, ол халықаралық сауда арқылы ортақ өркендеуге жететін кіші, тәуелсіз мемлекеттердің халықаралық тәртібіне сенді. Кобден Ұлыбританияның империялық іс-әрекеттерін өзінің өндірістік қуатына инвестиция салудың бұрылуы ретінде қарады, сондықтан оның жазбалары антиимпериалистік айналымдарда ықпалды болды, мысалы, Джон А. Хобсон қолданды. Бұдан өзге, ол бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Ричард Кобденнің теорияларының жақтаушысы болған Джон Мейнард Кейнстің экономикалық ой-өрісіне әсер етті, бірақ соғыстан кейін Кобденизмді "ұлттық капитализм" пайдасына тастады. Бүгінде сирек қолданылатын және 19-ғасырдың соңында құлдыраған Кобденизм 1980 жылдары британ экономикасын либерализациялауды қолдау үшін кейбір ғалымдар тарапынан қайта жаңғыртылды.