Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіс түсін ағарту процесі
Process to lighten the colour of teeth
Тіс ағарту немесе тіс күлдіреу – адам тістерінің түсін ағарту процесі. Тіс ағарту көбінесе тістердің түрлі себептермен уақыт өте сарғаюына байланысты қажет болады және тіс эмалының ішкі немесе сыртқы түсін өзгерту арқылы қол жеткізіледі. Тіс ішіндегі немесе бетіндегі хромогендердің химиялық ыдырауы күлдіреу деп аталады. Аз жарық шағылыстыратын бұл кіші молекулалар «ағарту эффектісін» тудырады. Сонымен қатар, тістің көрінетін жарқырауы фонның жарқырауы мен түсіне байланысты өзгеруі мүмкін. Бұл тіс тозуға байланысты дентиннің екіншілік түзілуімен және эмальдің жұқаруымен байланысты болуы мүмкін, бұл тістің ақ түсін айтарлықтай азайтуға және сарғаюын күшейтуге әкеледі. Төменде тістің бетінің түсінің өзгеруіне себеп болатын екі фактордың арасындағы айырмашылықтар толыққанды түсіндіріледі.
Tooth whitening or tooth bleaching is the process of lightening the color of human teeth. Whitening is often desirable when teeth become yellowed over time for a number of reasons, and can be achieved by changing the intrinsic or extrinsic color of the tooth enamel. The chemical degradation of the chromogens within or on the tooth is termed as bleaching. Reflecting less light, these smaller molecules create a "whitening effect". Additionally, the perceived brightness of the tooth can change depending on the brightness and colour of the background. This can be attributed to secondary dentin formation and thinning of enamel due to tooth wear which contributes to a significant decrease in lightness and increase in yellowness. Below explains in depth the differences between the two sources of which contribute to such discolouration of the tooth's surface.
Сыртқы бояу
Сыртқы бояудың себебі көбінесе қоршаған орта факторлары болып табылады, оның ішінде темекі шегу, сусындар мен тағамдардағы пигменттер, антибиотиктер және темір немесе мыс сияқты металдар. Бұл көздерден түсті қосылыстар тіс қабығына немесе тістің бетіне сіңіп, дақ пайда болады. Тіс қабығы: Тіс қабығы – ауызда, әсіресе қызыл иек бойында табиғи түрде пайда болатын бактериялардың мөлдір биофильмі. Ол иммундық жүйенің қалыпты дамуы мен қорғаныс механизміне байланысты пайда болады. Тіс бетінде көбінесе көрінбейтін болса да, қабыққа актиномицеттер сияқты хромогенді бактериялар түс бере алады. Қантты тағамдардан алынған ферменттелетін көмірсулардың ыдырау өнімдері тіс қабығында Streptococcus mutans және Lactobacillus сияқты бактериялардың көбеюіне жағдай жасайды. Ферменттелетін көмірсуларды көп мөлшерде тұтыну тіс эмалінің минералдануын төмендетеді және ақ дақтардың пайда болу қаупін арттырады. Қапшақтың түсі әр түрлі болуы мүмкін – сұр, сары, қара немесе қоңыр. Қапшақтың түсі ауыз қуысында қанша уақыт болғандығына байланысты өзгереді; әдетте ол сары түсте басталады, содан кейін қараңғырақ түске боялып, берік және алып тастау қиын болады. Темекі: темекі өнімдерінің түтініндегі (сондай-ақ темекісіз өнімдердегі) шайыр тістердің қызыл иек айналасында сары-қоңыр немесе қара дақтардың пайда болуына себеп болады. Бетел жапырағын шайнау қан қызыл сілекейді тудырады, ол тістерді қызыл-қоңырдан қараға дейін бояйды. Бетел жапырағының сығындысы құрамында танин болады, ол тіс эмалінің түсін өзгертетін хромогенді зат. Танин кофе, шай және қызыл шарапта да кездеседі және тістердің түсін өзгерте алады. Кейбір тағамдар, мысалы, карри және томатқа негізделген соустар тістердің боялуына себеп болуы мүмкін. Белгілі бір жергілікті қолданылатын дәрілер: Хлоргексидин (антисептикалық ауыз шаю) таниндермен байланысады, сондықтан кофе, шай немесе қызыл шарапты көп тұтынатын адамдарда ұзақ қолдану тістердің сыртқы бояуына (яғни, алып тасталатын бояуға) әкелуі мүмкін. Хлоргексидин ауыз шаюы сульфатты және қышқыл топтарға бейім, олар көбінесе тіс қабығы жиналатын жерлерде, мысалы, қызыл иек бойында, тілдің арқасында және қуыстарда кездеседі. Хлоргексидин осы аймақтарда сақталады және сары-қоңыр түс береді. Бұл дақтар тұрақты емес және дұрыс тіс тазалау арқылы оларды жоюға болады. Металл қосылыстары. Мұндай металл қосылыстарына әсер ету дәрі-дәрмек ретінде немесе кәсіби қызмет барысында болуы мүмкін. Мысалдар: темір (қара дақ), йод (қара), мыс (жасыл), никель (жасыл) және кадмий (сары-қоңыр). Металлға әсер ету көздеріне ауыз қуысына металл салу, металлдан тұратын шаңды жұту немесе дәрі-дәрмектерді ауыз арқылы қабылдау жатады. Металдар тістің сүйек тініне еніп, тұрақты түссіздікке әкелуі немесе беткі қабықшаға байланысып, беткі дақтарды тудыруы мүмкін. Профилактикалық пастаның абразивті қасиеттері, белгілі болғандай, баяу жылдамдықты қолмен және пастаның тіске тигізуі арқылы сыртқы дақтарды жоюға көмектеседі. Керісінше, резеңке тостағанның әсері және пастаның абразивті қасиеттері профилактикалық процедура кезінде тіс эмалінен шамамен бір микрометрді алып тастайды. Бұл әдіспен дақтарды жою тіс дәрігерінің кабинетінде ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Микроабразия: тіс дәрігеріне биофильмді және сыртқы дақтарды жою үшін ұнтақ, су және қысылған ауа шығаратын құралды пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл әдіс тек тіс дәрігерінің кабинетінде ғана қолданылады, үйде емес. Тіс пастасы: нарықта пероксид пен абразивті бөлшектерді, мысалы, кремний гелін қамтитын көптеген тіс пасталары бар, олар сыртқы дақтарды жоюға көмектеседі, ал пероксид ішкі дақтарға әсер етеді. Бұл әдіс үйде де, тіс дәрігерінің кабинетінде де қолданылуы мүмкін.
Extrinsic staining, is largely due to environmental factors including smoking, pigments in beverages and foods, antibiotics, and metals such as iron or copper. Coloured compounds from these sources are adsorbed into acquired dental pellicle or directly onto the surface of the tooth causing a stain to appear. Dental plaque: Dental plaque is a clear biofilm of bacteria that naturally forms in the mouth, particularly along the gumline, and it occurs due to the normal development and defences of the immune system. Although usually virtually invisible on the tooth surface, plaque may become stained by chromogenic bacteria such as Actinomyces species. The acidic by products of fermentable carbohydrates derived from high sugar foods contribute to greater proportions of bacteria, such as Streptococcus mutans and Lactobacillus in dental plaque. Higher consumption of fermentable carbohydrates will promote demineralisation and increase the risk of developing white spot lesions. The color of calculus varies, and may be grey, yellow, black, or brown. The colour of calculus depends on how long it has been present in the oral cavity for; it typically starts off yellow and over time the calculus will begin to stain a darker colour and become more tenacious and difficult to remove. Tobacco: tar in the smoke from tobacco products (and also smokeless tobacco products) tends to form a yellow brown black stain around the necks of the teeth above the gumline. Betel chewing produces blood red saliva that stains the teeth red brown to nearly black. The extract gel of betel leaf contain tannin, a chromogenic agent that causes discolouration of the tooth enamel. Tannin is also present in coffee, tea, and red wine and produces a chromogenic agent that can discolor teeth. Certain foods, including curries and tomato based sauces, can cause teeth staining. Certain topical medications: Chlorhexidine (antiseptic mouthwash) binds to tannins, meaning that prolonged use in persons who consume coffee, tea or red wine is associated with extrinsic staining (i. e. removable staining) of teeth. Chlorhexidine mouthwash has a natural liking for sulphate and acidic groups commonly found in areas where plaque accumulates such as along the gumline, on the dorsum of the tongue and cavities. Chlorhexidine is retained in these areas and stain yellow brown. The stains are not permanent and can be removed with proper brushing. Metallic compounds. Exposure to such metallic compounds may be in the form of medication or occupational exposure. Examples include iron (black stain), iodine (black), copper (green), nickel (green), and cadmium (yellow brown). Sources of exposure to metal include placing metal into the oral cavity, metal containing dust inhalation, or oral administration of drugs. Metals can enter the bony structure of the tooth, causing permanent discolouration, or can bind to the pellicle causing surface stain. The abrasive nature of the prophy paste, as it is known, acts to remove extrinsic staining using the action of the slow speed handpiece and the paste against the tooth. Adversely, the action of the rubber cup together with the abrasive nature of the paste, removes around one micron of enamel from the tooth surface every time a prophylaxis is performed. This method of stain removal may only take place in the dental office. Micro abrasion: allows a dental professional to make use of an instrument which emits a powder, water and compressed air to remove biofilm, and extrinsic staining. This stain removal method can only be undertaken in a dental office, not at home. Toothpaste: there are many available on the market that implement both peroxide as well as abrasive particles, such as silica gel, to help remove extrinsic stains, while the peroxide acts on intrinsic staining. This method of stain removal may take place at home as well as in a dental office.
Әдістер
Тіс ағартудың басқа тәсілдерін қолдануға кіріспес бұрын, науқастың стоматологиялық кабинетке келіп, толық ауыз қуысының тексеруінен өтуі қажет. Бұл тексеруге толық медициналық, стоматологиялық және әлеуметтік анамнез кіреді. Бұл клиницистке қуыстарды жою үшін реставрациялар сияқты емдеу қажеттігін анықтауға және науқастың ағартуға жарамдылығын бағалауға мүмкіндік береді. Содан кейін клиницист жоғарыда айтылғандай, тіс бетіндегі сыртқы дақтарды жою үшін ультрадыбыстық скалер, қол құралдары және ықтимал түрде профилактикалық пастамен тазартады. Бұл науқастың таңдаған тіс ағарту әдісінен максималды пайда алуын қамтамасыз етеді. Мұндай түстерге бір реттік кабинеттік процедурадан кейін жетуге болады немесе жеке ерекшеліктерге байланысты уақытты талап етуі мүмкін. Ағартудың нәтижесі бірнеше айға созылуы мүмкін, бірақ науқастың өмір салтына қарай өзгеруі мүмкін. Тіс түсін өзгертетін тағамдар мен сусындарды тұтыну емдеудің тиімділігін төмендетуі мүмкін. Мұндайларға кофе, шай, қызыл шарап және карри сияқты таниндері бар тағамдар мен сусындар жатады. Кабинеттік ағарту процедураларында, жұмсақ тіндерге химиялық күйік шалу қаупін азайту үшін тіс және папиллаға (тістер арасындағы қызыл иек) мұқият жағылатын, жарыққа сезімтал қорғаныш қабаты қолданылады. Ағарту агенті – карбамид пероксиді, ол ауызда сутек пероксидіне ыдырайды, немесе сутек пероксидінің өзі. Ағарту гелі әдетте 10%-дан 44%-ға дейін карбамид пероксидін қамтиды, бұл шамамен 3%-тан 16%-ға дейін сутек пероксиді концентрациясына тең. Заң бойынша рұқсат етілген сутек пероксидінің мөлшері 0,1–6%. Ағарту агенттерін стоматологтар, стоматологиялық терапевтер және стоматологиялық гигиенистер ғана қолдануға құқылы. Тіс ағартуы тістің бастапқы түсі сұр болғанда тиімсіз болуы мүмкін және арнайы ағарту табақтарын қажет етуі мүмкін. Сары түсті тістерде ағарту тиімді. Егер науқастың тістерінде күшті дақтар немесе тетрациклин зақымдары болса және ағарту тиімсіз болса (тетрациклин дақтарына ұзақ ағарту қажет болуы мүмкін, өйткені ағартқыш тіс майының қабатына жету үшін көбірек уақыт қажет), дақты жасырудың басқа әдістері бар. Тіс ақауларын жасыратын "жабыстыру" әдісі – тістің алдыңғы бетіне жұқа композиттік материалды жағып, содан кейін көк жарықпен бекіту. Люминисцентті қаптамалар да тіс түсінің өзгеруін жасыра алады. Кабинеттік ағарту үйге арналған ағарту опцияларымен салыстырғанда жылдам және тиімді. Кейбір клиницистер арнайы ағарту табақтарын да жасайды, оларды жасауға бір аптаға дейін уақыт кетеді. Ағарту процедурасы аяқталғаннан кейін науқас бұл табақтарды үйдегі жиынтықтармен немесе сезімталдықты азайту өнімдерімен ағартуды сақтау үшін пайдалана алады.
Prior to proceeding to tooth whitening alternatives, it is advised that the patient comes into the dental office to have a comprehensive oral examination that consists of a full medical, dental, and social history. This will allow the clinician to see if there is any treatment that needs to be done such as restorations to remove cavities, and to assess whether or not the patient will be a good candidate to have the whitening done. The clinician would then debride (clean) the tooth surface with an ultrasonic scaler, hand instruments, and potentially a prophy paste to remove extrinsic stains as mentioned above. This will allow a clean surface for maximum benefits of whichever tooth whitening method the patient chooses. These shades may be reached after a single in office appointment, or may take longer, depending on the individual. The effects of bleaching can last for several months, but may vary depending on the lifestyle of the patient. Consuming tooth staining foods or drinks that have a strong colour may compromise effectiveness of the treatment. These include food and drinks containing tannins such as; coffee, tea, red wines, and curry. In office bleaching procedures generally use a light cured protective layer that is carefully painted on the gums and papilla (the tips of the gums between the teeth) to reduce the risk of chemical burns to the soft tissues. The bleaching agent is either carbamide peroxide, which breaks down in the mouth to form hydrogen peroxide, or hydrogen peroxide itself. The bleaching gel typically contains between 10% and 44% carbamide peroxide, which is roughly equivalent to a 3% to 16% hydrogen peroxide concentration. The legal percentage of hydrogen peroxide allowed to be given is 0.1–6%. Bleaching agents are only allowed to be given by dental practitioners, dental therapists, and dental hygienists. Bleaching is least effective when the original tooth color is grayish and may require custom bleaching trays. Bleaching is most effective with yellow discolored teeth. If heavy staining or tetracycline damage is present on a patient's teeth, and whitening is ineffective (tetracycline staining may require prolonged bleaching, as it takes longer for the bleach to reach the dentine layer), there are other methods of masking the stain. Bonding, which also masks tooth stains, is when a thin coating of composite material is applied to the front of a person's teeth and then cured with a blue light. A veneer can also mask tooth discoloration. In chair whitening is faster and more effective in comparison to the take home bleaching options. Some clinicians also make custom bleaching trays, which can take up to a week to create. After the whitening treatment is completed, the patient is able to use these trays for maintenance of their bleaching with at home kits or for use with desensitising products.
Жарықпен жеделдетілген ағарту
Күшті немесе жарықпен үдетілген ағарту процедурасы тіс дәрігерінің кабинетінде ағарту процесін үдету үшін жарық энергиясын қолданады. Бұл процедурада галоген, жарықдиодты (LED) шамдар немесе плазмалық доға сияқты әртүрлі энергия түрлері қолданылуы мүмкін. Ағарту кезінде жарық қолдану тістердің сезімталдығын арттыруы мүмкін және сутек пероксидінің жоғары концентрациясы қолданылғанда жарықсыз ағартудан гөрі тиімдірек болмауы мүмкін. 2015 жылғы зерттеу көрсеткендей, жарық активаторын қолдану ағартуды жақсартпайды, өлшенетін әсері жоқ, керісінше, тіндердің температурасын көтеріп, зақымдануға әкелуі мүмкін. Энергияның ең жақсы көзі – тіс қабығын қыздырмай, пероксид молекулаларын қоздыруға жеткілікті қуатты болуы керек. Жарықтар көбінесе көк спектрде болады, себебі осы спектрде сутек пероксиді реакциясын бастау үшін ең тиімді толқын ұзындықтары бар. Күшті ағарту процедурасы әдетте жұмсақ тіндерді шайыр негізіндегі, жарықпен бекітілетін кедергімен оқшаулауды, кәсіби тіс дәрігерлері қолданатын ағарту гелін (25–38% сутек пероксиді) жағуды және 6–15 минут бойы жарық көзіне ұстауды қамтиды. Соңғы техникалық жетістіктер жылу мен ультракүлгін сәулеленуді азайтып, науқастың дайындық уақытын қысқартты. Кез келген ағарту процедурасы алдында науқастың аузының қазіргі жағдайын, соның ішінде аллергиясын анықтау үшін рентген суретін қоса алғанда, толық тексеруден өту ұсынылады. Науқастың аузы сау болуы керек, тіс жегісі және қызыл иек болмауы керек, сондай-ақ тіс тасын және тіс қабығындағы нарықты жою үшін тазалау жасалуы керек. Процедурадан кейін темекі шегуден, қызыл шарап ішуден және қатты боялған тағамдар мен сусындарды тұтынудан аулақ болу ұсынылады, себебі тістер тез боянуы мүмкін.
Power or light accelerated bleaching uses light energy which is intended to accelerate the process of bleaching in a dental office. Different types of energy can be used in this procedure, with the most common being halogen, LED, or plasma arc. Use of light during bleaching increases the risk of tooth sensitivity and may not be any more effective than bleaching without light when high concentrations of hydrogen peroxide are used. A 2015 study showed that the use of a light activator does not improve bleaching, has no measurable effect, and rather is likely to increase the temperature of the associated tissues, resulting in damage. The ideal source of energy should be high energy to excite the peroxide molecules without overheating the pulp of the tooth. Lights are typically within the blue light spectrum as this has been found to contain the most effective wavelengths for initiating the hydrogen peroxide reaction. A power bleaching treatment typically involves isolation of soft tissue with a resin based, light curable barrier, application of a professional dental grade hydrogen peroxide whitening gel (25–38% hydrogen peroxide), and exposure to the light source for 6–15 minutes. Recent technical advances have minimized heat and UV emissions, allowing for a shorter patient preparation procedure. For any whitening treatments, it is recommended that a comprehensive examination of the patient is done including the use of radiographs to aid in the diagnosis of the current condition of the mouth, including any allergies that may be present. The patient will need to have a healthy mouth and free of periodontal disease or cavities and to have had a debridement/clean done to remove any tartar or plaque build up. It is recommended to avoid smoking, drinking red wine, eating or drinking any deeply coloured foods after this as the teeth may stain considerably straight after treatment.
Нанто бөлшекті катализаторлар сутек переоксиді концентрациясын төмендетуге арналған
Соңғы кезде бұл салаға титан диоксиді нанобөлшегі негізіндегі катализатормен жабдықталған, сутек пероксидінің төмен концентрациялы жаңа, жарықпен белсендірілетін ағарту агенттері енгізілді. Сутек пероксидінің концентрациясын төмендету тістердің жоғары сезімталдық жағдайларын азайтады. Нанобөлшектер фотокатализаторлар қызметін атқарады, ал олардың мөлшері тіс тініне терең сіңуіне кедергі келтіреді. Жарық әсеріне ұшырағанда, катализаторлар сутек пероксидін өте реактивті радикалдарға жылдам және локальды түрде ыдыратады. Бос радикалдардың өте қысқа өмір сүру мерзіміне байланысты, олар нанобөлшек катализаторлары орналасқан тістердің сыртқы қабаттарында жоғары концентрациялы ағарту агенттерімен салыстырылатын ағарту эффектін тудырады. Бұл тиімді тіс ағартуды қамтамасыз етеді, сонымен бірге тіс жолындағы сутек пероксидінің және басқа да реакциялық қосалқы өнімдердің қажетті концентрациясын төмендетеді.
A recent addition to the field is new light accelerated bleaching agents containing lower concentrations of hydrogen peroxide with a titanium oxide nanoparticle based catalyst. Reduced concentrations of hydrogen peroxide cause lower incidences of tooth hypersensitivity. The nanoparticles act as photocatalysts, and their size prevents them from diffusing deeply into the tooth. When exposed to light, the catalysts produce a rapid, localized breakdown of hydrogen peroxide into highly reactive radicals. Due to the extremely short lifetimes of the free radicals, they are able to produce bleaching effects similar to much higher concentration bleaching agents within the outer layers of the teeth where the nanoparticle catalysts are located. This provides effective tooth whitening while reducing the required concentration of hydrogen peroxide and other reactive byproducts at the tooth pulp.
Ішкі ағарту
Ішкі ағарту – тіс эндодонтиялық емделгеннен кейін болатын процесс. Яғни, тістің тамыр арнасы арқылы тіс жүйкесі тіс дәрігері немесе мамандандырылған эндодонтологпен алынып тасталған. Тіс жүйкесінің болмауы салдарынан тістің түсі өзгеруіне байланысты, эндодонтиялық емделген тістерде ішкі ағарту жиі қолданылады. Әдетте, бұл ішкі ағарту алдыңғы тістерде (күлімсірегенде және сөйлегенде көрінетін тістер) жасалады. Мұнда ағартушы зат тістің ішіне жабылып, қалаған түс алынғанша бірнеше апта сайын ауыстырылады. Тағайындаулар арасындағы уақыт әрбір науқасқа және емдеушінің қалауына қарай өзгереді. Бұл тиімді нұсқа болғанымен, емнің бір кемшілігі – ішкі ағартылып жатқан тістің ішкі тамыр резорбциясының қаупі. Бұл әр науқаста немесе әр тісте кездеспеуі мүмкін, және емді аяқтағанға дейін оның пайда болуын анықтау қиын. Үйде ағарту әдістеріне рецептсіз таспалар мен гельдер, ағартуға арналған шаюлар, тіс пасталары және табақшаға салынатын ағарту құралдары жатады.
Internal bleaching is a process which occurs after a tooth has been endodontically treated. This means that the tooth will have had the nerve of the tooth extirpated or removed through a root canal treatment at the dentist or by a specialist endodontist. Internal bleaching is often sought after in teeth which have been endodontically treated as tooth discolouration becomes a problem due to the lack of nerve supply to that tooth. It is common to have this internal bleaching done on an anterior tooth (a front tooth that you can see when smiling and talking). A way around this is by sealing off the bleaching agent inside the tooth itself and replacing it every few weeks until the desired shade has been achieved. The amount of time between appointments varies from patient to patient and with operator preference until the desired shade has been achieved. Even though this is a great option, the disadvantage of this treatment is a risk of internal root resorption of the tooth that is being internally bleached. This may not occur in every patient or every tooth, and its occurrence is difficult to determine prior to completing the treatment. At home whitening methods include over the counter strips and gels, whitening rinses, whitening toothpastes, and tray based tooth whiteners.
Жапсырмалар мен гельдер
Пластмассадан жасалған ағарту таспаларында жұқа пероксид гелінің қабаты болады және олар тістің сыртқы (буккалды/лабиалды) беттеріне қалыптасқан. Тіс ағартуға арналған, шамадан тыс абразивті тіс пасталары тіс тініне зиян келтіреді, сондықтан сода – пайдалы балама болып табылады.
The plastic whitening strips contain a thin layer of peroxide gel and are shaped to fit the buccal/labial surfaces of teeth. Tooth whitening toothpaste that have excessive abrasivity are harmful to dental tissue, therefore baking soda is a desirable alternative.
Қауіптері
Тіс ағартудың жиі кездесетін қосымша әсерлерінің қатарында тістердің сезімталдығының күшеюі, қызыл иектің тітіркенуі және тістердің сыртқы түсінің өзгеруі бар. Суық, ыстық немесе тәтті нәрселерге ұшырау гиперсезімталдық реакциясын одан да күшейтеді. Офисте тіс ағарту процедурасын жасағандардың 67%-дан 78%-ы сутек пероксиді мен жылу қолданғаннан кейін сезімталдыққа тап болады. Бұл көрсеткіш әр адамға қарай өзгереді, бірақ ағартудан кейінгі сезімталдық 4-ден 39 күнге дейін сақталуы мүмкін. Тіс пасталарындағы калий нитраты мен натрий фториді ағартудан кейінгі дискомфортты жеңілдетуге көмектеседі, алайда бұл гиперсезімталдық мәселесін толығымен шешудің тұрақты тәсілі екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ.
Some of the common side effects involved in teeth whitening are increased sensitivity of the teeth, gum irritation, and extrinsic teeth discolouration. Exposure to cold, hot, or sweet stimuli may further exacerbate the intensity of the hypersensitive response. Amongst those who receive in office whitening treatment, between 67 and 78% of the individuals experience sensitivity after the procedure where hydrogen peroxide and heat is utilized. Although it varies from person to person, sensitivity after whitening treatment can last up to 4–39 days. Potassium nitrate and sodium fluoride in toothpastes are used to ease discomfort following bleaching, however, there is no evidence to suggest that this is a permanent method to eradicate the issue of hypersensitivity.
Сырлы қабықтардың қабынуы
Сутек пероксиді – тітіркендіретін және цитотоксикалық зат. 10% немесе одан жоғары концентрациядағы сутек пероксиді тіндерге зақым келтіруі, шырышты қабықтарды жеңіштеуі және теріде күйдіру сезімін тудыруы мүмкін. Ағартқан кезде химиялық күйіктер жиі кездеседі, ал қорғалмаған тіндерге жоғары концентрациялы тотықтырғыш зат тисе, шырышты қабықтардың тітіркенуі, ағаруы және түсінің өзгеруі мүмкін. Дұрыс келмейтін ағартқыш табақшалар химиялық күйіктердің ең көп кездесетін себептерінің бірі болып табылады. Ағартқыш емдерден туындайтын уақытша күйілуді стоматологтың жеке дайындаған пластик табақшалары немесе түнгі қорғағыштары арқылы азайтуға болады. Бұл ерітіндінің айналағы шырышты қабыққа таралуына жол бермейді.
Hydrogen peroxide is an irritant and cytotoxic. Hydrogen peroxide with concentrations of 10% or higher can cause tissue damage, be corrosive to mucous membranes and cause burning sensation to the skin. Chemical burns can commonly occur whilst bleaching, irritation and discolouration of the mucous membranes may occur if a high concentration of oxidising agent comes in to contact with unprotected tissue. Poorly fitting bleaching trays are amongst the most common reasons for chemical burns. The temporary burning induced by whitening treatments can be reduced by using custom made plastic trays or nightguards provided by the dental professional. This prevents the leakage of solution onto the surrounding mucosa.
Тең емес нәтижелер
Ағартудан кейін нәтижелер әртүрлі болуы жиі кездеседі. Тіс бетіне дақ тудыратын тағамдар мен сусындарды аз пайдалану тісті ағартудан жақсы нәтиже алуға көмектеседі.
Uneven results are quite common after bleaching. Consuming less foods and drinks that cause surface staining of teeth can contribute to attaining a good result from tooth whitening.
Бастапқы өңделген көлеңкеге қайта оралу
Тіс кабинетінде жүргізілген қарқынды емнің (яғни бір сағаттық емнің) бастапқы түс өзгерісінің шамамен жартысы жеті күн ішінде жоғалуы мүмкін. Тіс сусызданудан (сезімталдық тудыратын маңызды фактор) тіс ағарудың үлкен бөлігі болған жағдайда кері қайтару (ребаунд) пайда болады. Тіс сумен толығуымен бірге, түсі бастапқы күйіне қайта оралады.
Nearly half the initial change in colour provided by an intensive in office treatment (i. e., one hour treatment in a dentist's chair) may be lost in seven days. Rebound is experienced when a large proportion of the tooth whitening has come from tooth dehydration (also a significant factor in causing sensitivity). As the tooth rehydrates, tooth colour "rebounds", back toward where it started.
Артық ағарту
Шамадан тыс ағарту, көбінесе "ағартылған эффект" деп аталады, қысқа мерзімде, мысалы, бірнеше сағат ішінде үлкен өзгеріс уәделейтін емдеулердің арасында пайда болады. Шамадан тыс ағарту нәтижесінде түссіз және сынғыш көрініс туындауы мүмкін.
Over bleaching, more often known as the "bleached effect", occurs among treatments that promise a large change over a short period of time e. g., hours. Over bleaching can emit a translucent and brittle appearance.
Еммалдың зақымдануы
Тіс эмалі ағарту процедурасынан кері әсер көруі мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, ағарту гельдеріндегі карбамид пероксиді тіс эмалінің бетін зақымдауы мүмкін. Бұл әсер фосфор қышқылының әсерінен туындаған зақымдайтын әсерге қарағанда аз болғанымен, тіс бетінің тегіссіздігінің артуы тісті сыртқы түс өзгерісіне көбірек сезімтал етеді, соның салдарынан эстетикалық көрінісіне зиянды әсер етеді. Эмальдің кеуектілігінің жоғарылауы және беттік құрылымының өзгеруі тіс етінің үстіндегі және астындағы тіс тасының қалыптасуына әсер етуі мүмкін, осылайша Streptococcus mutans және Streptococcus sobrinus сияқты бактериялардың жабысуын күшейтеді, олар тіс шұқуларының пайда болуына маңызды үлес қосады. Амальгама құрамындағы элементтердің босауы белсенді тотығу процесіне байланысты деп есептеледі. Амальгамадағы сынаптың босауы карбамид пероксидінің концентрациясына пропорционалды. Көптеген зерттеулер 10-16% карбамид пероксиді бар тіс ағарту гельдерінің (шамамен 3,6-5,76% сутек пероксиді қамтитын) композиттік материалдардың беттік тегіссіздігі мен кеуектілігін арттыратынын көрсетті. Дегенмен, сілекей қорғаныш әсерін тигізуі мүмкін. Сонымен қатар, композиттің шағылысу қабілетінің өзгеруі жоғары концентрациялы (30-35%) сутек пероксидімен ағартудан кейін зерттелді.
Teeth enamel can have an adverse negative effect by whitening treatment. Evidence from studies show that carbamide peroxide present in whitening gels can damage the enamel surface. Although this effect is not as damaging as phosphoric acid etch, the increased irregularity of the teeth surface makes the teeth more susceptible to extrinsic staining, thus having an increased detrimental effect on the aesthetics. The increased porosity and changes in surface roughness may have an impact on the formation of supra and subgingival plaque, thus increasing the adhesion of bacterial species such as Streptococcus mutans and Streptococcus sobrinus, significant contributors to dental cavities. The release of amalgam components is said to be due to active oxidation. This increase in amalgam mercury release is proportional to the concentration of carbamide peroxide. Many studies have found that 10 16% carbamide peroxide tooth bleaching gels (containing approximately 3.6–5.76% hydrogen peroxide) leads to an increase in the surface roughness and porosity of composite resins. However, the saliva may exert a protective effect. In addition, changes in the reflectance of the composite have been analysed following whitening with high concentration (30 35%) hydrogen peroxide.
Блехорексия
Блехорексия – тісті ағартуға қатысты ұстамасыз құштарлықты дамытқан адамды сипаттау үшін қолданылатын термин. Пациенттер емдеуге белсенді қатысып, стоматолог берген нұсқауларды дәл орындауы тиіс. Ағарту табақшаларын шалаңдықпен немесе дұрыс емес қолдану пациентке зиян келтіруі мүмкін, мысалы, тістердің және айналасындағы жұмсақ тіндердің қабынуы немесе сезімталдық. Ағарту табақшаларын үзірлі пайдалану ағарту процесінің баяулауына және тегіс болмауына әкелуі мүмкін. Күшті құсық рефлексі бар кейбір пациенттер табақшаларды қабылдай алмай, тісті ағартудың басқа тәсілдерін қарастыруы керек. Мойындық тамырлардың резорбциясы термокатализдік ағарту әдістерінде көбірек байқалатын болса да, ішкі ағарту да тіс тамырларының резорбциясына алып келуі мүмкін. Жақында сутек пероксидінің генотоксикалық потенциалы бағаланды. Нәтижелер көрсеткендей, құрамында 3,6% дейін сутек пероксиді бар немесе бөліп шығаратын ауыз қуысы гигиенасы өнімдері адамның қатерлі ісікке шалу қаупін арттырмайды, демек, оларды шамамен қолдану қауіпсіз.
Bleachorexia is the term that is used to describe an individual that develops an unhealthy obsession with teeth whitening. Patients need to actively participate in their treatment and follow the guidelines given by the dentist accurately. Erratic or inaccurate use of the bleaching trays could cause harm to the patient such as blistering or sensitivity of the teeth and the surrounding soft tissue. Inconsistent use of the bleaching trays can lead to the slowing and irregularity of the whitening process. Some patients with a substantial gag reflex may not be able to tolerate the trays and would need to consider other methods of teeth whitening. Although cervical root resorption is more evidently observed in thermocatalytic bleaching methods, intracoronal internal bleaching may also lead to tooth root resorption. Recently, the genotoxic potential of hydrogen peroxide was evaluated. The results indicated that the oral health products that contain or release hydrogen peroxide up to 3.6% will not increase the cancerous risk of an individual, hence, it is safe to use in moderation.
Тарих
Тіс ағарту әдістері ежелден бері қолданылып келеді. Кейбір әдістер абсурд көрінсе де, олардың нәтижесі белгілі бір тиімділік көрсеткен. Ежелгі Рим тіс дәрігерлері тістерін ағарту үшін ешкі сүтімен араластырылған зәрді пайдаланған деп сенген. Көрікті, алқабы ақ тістер сұлулықтың және байлықтың символы болған. Ауирведа медицинасында маймен шаю – ауыз қуысы терапиясы ретінде қолданылған. Қазіргі кезде бұл процедураны жасау үшін күніне 20 минутқа дейін кокос немесе зәйтүн майын ауызда шаю керек. 17 ғасырдың соңында көптеген адамдар шаштараздарға жүгінген, олар тістерді ағарту үшін қышқыл қолданар алдында, тістерді сүзу үшін тіс арасын (файл) қолданған. Процедура сәтті болғанымен, тістер толығымен тозып, шіруге бейімделген. Гю де Шоляк тісті ағарту үшін былай кеңес берген: «Тісті бал мен күйдірілген тұз қоспасымен, аздап сірке суы қосылған, жұмсақ тазалаңыз». 1877 жылы ақтау үшін оксаль қышқылы, одан кейін кальций гипохлориті ұсынылды. 1940-1950 жылдары эфир және сутек пероксиді гельдері тістерді ағарту үшін қолданылса, тірі емес тістерді ағарту үшін пирозон мен натрий пербораты пайдаланылды. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы тек 6% сутек пероксиді немесе 16% немесе одан аз карбамид пероксиді бар гельдерді мақұлдайды. Еуропалық Одақтың Тұтынушылар қауіпсіздігі жөніндегі ғылыми комитеті жоғары концентрациялы гельдердің қауіпті болуы мүмкін деп санайды. Еуропалық Кеңестің нұсқауларына сәйкес, 0,1–6% сутек пероксидін қолданатын тіс ағарту өнімдерін заңды түрде тек сертификатталған тіс дәрігері ғана, егер пациент 18 жастан асқан болса, бере алады. 2010 жылы Ұлыбританияның Тіс дәрігерлік кеңесі «білімі жетілмеген немесе нашар даярланған қызметкерлер жасаған нашар сапалы тіс ағартудан пациент қауіпсіздігіне төнетін қауіп» деп алаңдады. Тіс дәрігерлік кеңесі жүргізген сауалнама көрсеткендей, халықтың 83% «пациент қауіпсіздігін қамтамасыз ету және заңсыз практиканы қудалау үшін тіс ағартуды реттеу саясатын» қолдайды. Зерттеулерге сәйкес, тіс ағарту жас қатысушылардың тігізгі саулығымен байланысты өмір сүру сапасын (OHRQoL) күлімсіреу, күлу және ұялмастан тістерін көрсету сияқты эстетикалық жақтарында жақсартуы мүмкін. Дегенмен, оның басты қосалқы әсері – тістердің сезімталдығы – өмір сүру сапасына кері әсер етеді.
Teeth whitening remedies have been present since ancient times. Despite seeming absurd, some methods were somewhat effective in their results. Ancient Roman dentists believed in using urine with goat milk to make their teeth look whiter. Pearly white teeth symbolized beauty and marked wealth. In the Auyrveda medicine system, oil pulling was used as an oral therapy. For this process today, swish coconut or olive oil in your mouth for up to 20 minutes each day. In the late 17th century, many people reached out to barbers, who used a file to file down the teeth before applying an acid that would, in fact, whiten the teeth. Although the procedure was successful, the teeth would become completely eroded and more prone to becoming decayed. Guy de Chauliac suggested the following to whiten the teeth: "Clean the teeth gently with a mixture of honey and burnt salt to which some vinegar has been added." In 1877, oxalic acid was proposed for whitening, followed by calcium hypochlorite. By 1940s and 1950s, ether and hydrogen peroxide gels were used to whiten vital teeth, whereas non vital teeth were whitened using pyrozone and sodium perborate. The US Food and Drug Administration only endorses gels that are under 6% hydrogen peroxide or 16% or less of carbamide peroxide. The Scientific Committee on Consumer Safety of the EU consider gels containing higher fixations can be dangerous. As per European Council guidelines, only a certified dental professional can lawfully give tooth whitening products utilizing 0.1–6% hydrogen peroxide, provided the patient is 18 years of age or older. In 2010, the UK General Dental Council became concerned of the "risk to patient safety from poor quality tooth whitening being carried out by untrained or poorly trained staff." A public attitudes survey, conducted by the GDC, showed that 83% of people support "policies of regulating tooth whitening to protect patient safety and prosecuting illegal practice." According to research, tooth whitening can produce positive changes in young participants’ Oral Health Related Quality of Life (OHRQoL) in aesthetic areas such as smiling, laughing, and showing teeth without embarrassment. However, its main side effect, tooth sensitivity, negatively affects quality of life.