Тіс пен қызыл иек сақтандырғыш құрылғылар

Кіріспе

Тіс пен қызыл иек қорғаны – тіс пен қызыл иекке жарақат тиюіне жол бермес үшін қолданылатын құрылғы.

Ауыз қорғағышы – тіс пен қызыл иекті жабатын және тіс, тіс қанаты, ерін мен қызыл иектің жарақаттануын алдын алуға және азайтуға арналған ауызға кигізілетін қорғау құралы. Тиімді ауыз қорғағышы – тіс пен жаққа арналған қауіпсіздік шлемі сияқты. Ол жақтардың толық жабылуына да кедерілгі келтіреді, соның салдарынан жақ буынының жарақаттану және шаңқау қаупі азаяды. Ауыз қорғағышы көбінесе контактілік спорт түрлерінде жарақат алудың алдын алу үшін, бруксизмді немесе жақ-бет аймағының дисфункциясын (ТМД) емдеу ретінде, сондай-ақ тісті ағарту немесе ұйқыдағы дем жетіспеуді емдеу сияқты тіс процедураларының бір бөлігі ретінде қолданылады. Қолданылуына қарай, оны ауыз қорғауыш, ауызға салынатын құрылғы, тіс қорғауыш, түнгі қорғауыш, окклюзиялық шина, тістеу шинасы немесе тістеу жазықтығы деп те атайды. Спорттық стоматология саласындағы мамандар ауыз қорғағыштарын дайындайды.

Қорытынды немесе дайын

Әртүрлі өлшемдегі дайын пішінде жасалған, бірақ пайдаланушының аузына қалыптастыру үшін іс жүзінде түзетулер жасалмайды. Мүмкін болатын жалғыз түзету – пышақ немесе қайшымен шағын кесу.

Ауызға бейімделген немесе "қайнаған және тістеген"

Термопластикалық материал әр түрлі өлшемдерде алдын ала қалыптастырылған пішінде жасалады, оны қыздыру және қалыптау арқылы әр адамның тістері мен қызыл иектеріне жақын орналасуға бейімдеуге болады, мысалы, қайнату арқылы, содан кейін ауызға салыңыз. Кейбір жаңа түрлерінде арнайы қабырғалар бар, олар бекітуді жақсартады және дәстүрлі қайнатып, тістеп кигізілетін ауыздықтарға қарағанда жақсырақ жайғасады. Ауыздықтар көбінесе этиленвинилацетаттан (EVA) жасалады. Жаңа технологиялар ыстық судан күйіп қалудың алдын алу үшін 140°F-тан төмен температурада қалыптауға мүмкіндік беретін, мықтырақ термополимер ұсынады. Бұл әуесқой және жартылай кәсіби спортшылардың арасында ең көп қолданылатын ауыздық, ол жеткілікті қорғаныс береді, бірақ жеке дайындалған ауыздыққа қарағанда ыңғайлылығы төмен.

Тіс дәрігерлігі

Окклюзиялық шиналар (тістеу шиналары, тістеу жазықтықтары немесе түнгі қорғағыштар деп те аталады) – тістердің жоғарғы немесе төменгі доғасына қалыптасқан, алынып тасталатын тіс құралдары. Олар тіс және қалпына келтіру беттерін қорғау, мандибулярлық (жақ) дисфункцияны басқару және окклюзия кезінде жақ буындарын тұрақтандыру немесе қалпына келтіру процедураларына дейін орын жасау үшін қолданылады. Түнгі бруксизмге бейім адамдар, сондай-ақ букальды шайнау (morsicatio buccarum) көбінесе түнгі уақытта окклюзиялық шиналарды киеді. Дегенмен, осы мақсатта қолданылған окклюзиялық шиналардың мета-талдауында: «Окклюзиялық шинаның ұйқыдағы бруксизмді емдеуде тиімділігін растайтын жеткілікті мәліметтер жоқ. Ұйқыға қатысты оның қолданылуы күмәнді, бірақ тіс тозуына қатысты белгілі бір пайдасы болуы мүмкін» делінген. Окклюзиялық шиналар әдетте ыстықпен қатайтылатын акрил шайырынан жасалады. Жұмсақ акрил немесе жарықпен қатайтылатын композит немесе винил шиналарды жылдам және арзан жасауға болады, бірақ олар аз төзімді және көбінесе қысқа мерзімді пайдалануға арналған. Қалыпты өсуге байланысты қатты шиналардың пішіні өзгеретіндіктен, жұмсақ шиналар балалар үшін де қолданылады. Олар жоғарғы немесе төменгі доғаның барлық тістерін жабады, бірақ кейде жартылай жабылу да қолданылады. Окклюзиялық шиналар әдетте жоғарғы немесе төменгі тістерге орнатылады, сәйкесінше жоғарғы жақ шиналары немесе төменгі жақ шиналары деп аталады, бірақ кейде екі түрі де бір уақытта қолданылады. Жоғарғы жақ шиналары жиірек кездеседі, бірақ әртүрлі жағдайларда төменгі жақ шиналары да қолданылуы мүмкін. Тұрақтандырушы немесе Мичиган типіндегі окклюзиялық шиналар әдетте қарсы тістерге жазық орналасады және жақ бұлшықтарының босаңсуына көмектеседі, ал қайта орналастырушы окклюзиялық шиналар окклюзияны жақсарту үшін жақты қайта орналастыру үшін қолданылады.

Тарих

Ауыз қорғаушының нақты шығу тегі белгісіз. Көптеген деректер бойынша, ауыз қорғаушы туралы түсінік бокс спортында пайда болған. Алғашқыда боксшылар мақта, таспа, губка немесе ағаштан жасалған қарапайым ауыз қорғағыштар жасаған. Боксшылар осы материалды тістерінің арасына қысып ұстаған. Олар бір уақытта тістерін қысып, жекпе-жегіне назар аударуда қиындықтар туындатқан. Бұл құрылғылар тиімсіз болғандықтан, 1892 жылы британдық стоматолог Вулф Краузе боксшыларға арналған ауыздықтар жасап шығара бастады. Краузе боксшылардың жоғарғы тіс қанатына табиғи резеңкеден жасалған гутта перчамен қаптама жасаған, рингке кірмес бұрын. Вулф Краузедің ұлы Филипп Краузе көбінесе алғашқы қайта пайдалануға болатын ауызша құрылғысын жасаған деп есептеледі. Филипп Краузедің өнертабысы 1921 жылы Джек Бритон мен Тед "Кид" Льюис арасындағы чемпионат жекпе-жегінде ерекше көзге түсті. Льюис Краузедің мектептегі досы және жаңа технологияны қолданған алғашқы маман болды, кейін ол "жасыл қалқан" деп аталды. Жекпе-жегі барысында Бритонның менеджері ауыздық заңсыз артықшылық екенін жеткізе білді. Филипп Краузе өзі де әуесқой боксшы болған және 1921 жылға дейін өзінің құрылғысын қолданғаны сөзсіз. Ауыз қорғаушыны ойлап табуға қатысты басқа да талаптар бар. 1900 жылдардың басында Джейкоб Маркс Лондонда жеке тіс қорғаушы жасады. Америкалық стоматолог Томас А. Карлос та Крауземен шамамен бір уақытта ауыз қорғаушын жасады. Карлос өзінің алғашқы ауызшасын 1916 жылы жасағанын және кейіннен 1919 жылы АҚШ Олимпиадасының қатысушысы Динни О’Кифке өнертабын ұсынғанын мәлімдеді. Чикаголық тағы бір стоматолог Э. Аллен Фрэнк 1919 жылға дейін боксшыларға арналған көптеген ауыз қорғаушылар жасағанын айтты. 1930 жылы ауыз қорғаушы туралы сипаттама алғаш рет стоматологиялық әдебиетте пайда болды. Нью-Йорк штатының спорт комиссиясының бокс инспекторы және стоматолог докторы Клиренс Майер балауыз бен резеңкеден жасалған ауыз қорғаушыларды қалай жасау керектігін түсіндірді. Жұмсақ материалдарды нығайту үшін тіпті болат серіппелер де ұсынылды. Ол бірден бүкіл елде спортшылардың аузын қорғауға арналған заманауи құралдардың негізін қалаушы ретінде танылды. Акрилден жасалған ауыз қорғаушыны алғаш рет киген спортшы UCLA баскетбол командасының мүшесі Дик Перри болды, ол Оңтүстік Калифорния стоматологиялық қауымдастығының съезінде құрылғыны көрсетті. Тағы бір ерте қолданушы - Сан-Франциско 49ers командасының квотербекі Франки Альберт. 1940-1950 жылдары американдық футболдағы барлық жарақаттардың 24-50% тіс жарақаттарынан туындаған. Бұл мақала көпшіліктің назарын аударды және басқа да спорт түрлеріне ауыз қорғау құралдарын енгізуге себеп болды. 1950 жылдары Америка тіс дәрігерлері қауымдастығы (ADA) ауыз қорғаушыларды зерттеуді бастады және көп ұзамай олардың пайдасын жұртшылыққа жариялады. 1960 жылы ADA барлық спорт түрлерінде латекстен жасалған ауыз қорғаушыларды қолдануды ұсынды. 1962 жылы АҚШ-тағы барлық жоғары мектептердегі футболшылар ауыз қорғағыш киюге міндетті болды. Ұлттық колледждік спорт қауымдастығы (NCAA) 1973 жылы осы қадамды жасады және колледж футболында ауыз қорғаушыларды міндетті етті. Ауыз қорғаушы пайда болғаннан бері тіс жарақаттарының саны күрт азайды. Ауыз қорғаушы көптеген спорт түрлерінде стандартқа айналды. Футболдан басқа, NCAA қазіргі уақытта мұз үстіндегі хоккейде, далалық хоккейде және лакроста ауыз қорғаушыларды міндетті етуде. ADA ауыз қорғаушылар контактілік және контактісіз спорт түрлерінде бет жарақаттарының алдын алуда өте тиімді екенін көрсетеді. ADA ауыз қорғаушыларды 29 спорт түрінде қолдануға кеңес береді: акробатика, баскетбол, велосипед, бокс, ат спорты, футбол, гимнастика, гандбол, мұз үстіндегі хоккей, конькимен сырғанау, лакросс, жекпе-жек, ракетбол, регби, атпен секіру, скейтборд, шаңғы, парашютпен секіру, футбол, софтбол, сквош, серфинг, волейбол, су полосы, ауыр атлетика және күрес.

The exact origins of the mouthguard are unclear. Most evidence indicates that the concept of a mouthguard was initiated in the sport of boxing. Originally, boxers fashioned rudimentary mouthguards out of cotton, tape, sponge, or small pieces of wood. Boxers clenched the material between their teeth. These boxers had a hard time focusing on the fight and clenching their teeth at the same time. Since these devices proved impractical, Woolf Krause, a British dentist, began to fashion mouthpieces for boxers in 1892. Krause placed strips of a natural rubber resin, gutta percha, over the maxillary incisors of boxers before they entered the ring. Phillip Krause, Woolf Krause’s son, is often credited with the first reusable mouthpiece. Phillip Krause’s invention was highlighted in a 1921 championship fight between Jack Britton and Ted "Kid" Lewis. Lewis was a school friend of Krause and the first professional to utilize the new technology, then called a ‘gum shield.’ During the fight, Britton’s manager successfully argued that the mouthpiece was an illegal advantage. Philip Krause was an amateur boxer himself and undoubtedly used his device before 1921. There have been other claims to the invention of the mouthguard as well. In the early 1900s, Jacob Marks created a custom fitted mouthguard in London. An American dentist, Thomas A. Carlos, also developed a mouth guard at approximately the same time as Krause. Carlos claimed that he made his first mouthpiece in 1916 and later suggested his invention to the United States Olympian Dinnie O’Keefe in 1919. Another dentist from Chicago, E. Allen Franke, also claimed to have made many mouth guards for boxers by 1919. In 1930, descriptions of mouthguards first appeared in dental literature. Dr. Clearance Mayer, a dentist and boxing inspector for the New York State Athletic Commission, described how custom mouthguards could be manufactured from impressions using wax and rubber. Steel springs were even recommended to reinforce soft materials. He immediately received nationwide recognition as the father of the modern mouthguard for athletes. The first athlete to wear the acrylic mouthguard was a member of the UCLA basketball team, Dick Perry, who modeled the device at a convention of the Southern California Dental Association. Another early wearer was Frankie Albert, quarterback for the San Francisco 49ers. In the 1940s and 1950s, dental injuries were responsible for 24 50% of all injuries in American football. The article drew a lot of public attention and led to the inclusion of mouthguards in other contact sports. In the 1950s, the American Dental Association (ADA) began researching mouthguards and soon promoted their benefits to the public. In 1960, the ADA recommended the use of latex mouthguards in all contact sports. By 1962, all high school football players in the United States were required to wear mouthguards. The National Collegiate Athletic Association (NCAA) followed suit in 1973 and made mouthguards mandatory in college football. Since the introduction of the mouthguard, the number of dental injuries has decreased dramatically. Mouthguards have become a standard in many sports. In addition to football, the NCAA currently requires mouthguards in ice hockey, field hockey, and lacrosse. The ADA shows that mouthguards are extremely effective in preventing facial injury in contact and non contact sports. The ADA recommends mouthguards be used in 29 sports: acrobatics, basketball, bicycling, boxing, equestrian, football, gymnastics, handball, ice hockey, inline skating, lacrosse, martial arts, racquetball, rugby football, shot putting, skateboarding, skiing, skydiving, soccer, softball, squash, surfing, volleyball, water polo, weightlifting and wrestling.