Кіріспе

Задуворце шайқасы (кейде "Польшалық Термопил" деп аталады) Польша-КСРО соғысы барысында болды. Шайқас 1920 жылдың 17 тамызында Львов қаласынан 33 шақырым қашықтықтағы Задвір'я теміржол стансасының жанында өтті. Шамамен 24 сағатқа созылған шайқаста польшалық әскер толығымен талқан етілді, бірақ сонымен бірге кеңес әскерінің шабуылын тоқтатты, Симион Буденный басқаратын күштерге Львовты басып алуға мүмкіндік бермеді, соның арқасында Варшаваның сәтті қорғалуына үлкен үлес қосты. Бұл шайқас польшалық Термопил деп аталды.

Соғыс қарсаңы

1920 жылдың тамыз айының ортасына қарай Қызыл Армия поляктардың барлық қорғаныс шебін бұзып, Варшаваға қарай жылдамдады. Польша штабы Қызыл Армияға қарсы шабуыл жоспарын жасады. Шабуылға жеткілікті күш жинау үшін, Польшаның Бас қолбасшысы генерал Йозеф Пилсудский барлық қолдағы бөлімдерге Випрц аймағына жылжуға бұйрық берді және Польшаның оңтүстік майданынан бірнеше құрамаларды шығарды, 12-ші Қызыл Армия мен Будённыйдың кавалериясына қарсы тұру үшін тек екі жарым жаяу әскер дивизиясын қалдырды. Львов қаласы үш орыс армиясына (9-шы, 13-шы және 14-ші) қарсы Үстіңгі Буг өзенінің бойында тек номиналды күштермен қалды. Бірнеше күн қатал шайқасқаннан кейін, Симеон Будённый басқаратын 1-ші атқыштар армиясы поляктардың қорғанысын бұзып, Львовқа қарай жорыққа шықты. Қала тұрғындары ұзақ қоршауға дайындалып, қарсылық ұйымдастыра бастады және далалық бекіністер салды. Мыңдаған азаматтар, көбінесе студенттер мен 1918 жылғы Львов шайқасының қатысушылары, өздігінен қорғану жасақтарына ерікті түрде қосылды. Жақсы жабдықталмаған отрядтар майданға жіберілді және бірнеше шайқаста (Камионка Струмилова, Руда Сиедлечка, Чодачков, Красне, Буско, Билька Шлахецка, Куровице, Стрептов, Зухорице және Лашки Королевские шайқастары сияқты) шайқасты, бірақ Қызыл Армияның сандық және техникалық артықшылығын тоқтатуға күш жеткізбеді.

Шайқас

Львовта ұйымдастырылған еріктілер жасақтарының арасында майор (кейін генерал) Роман Абрахамның әскерлері болды. 16 тамыздың таңында 54-ші Pułk Piechoty Strzelców Kresowych полкінің 1-ші батальоны Роман Абрахам құраған қауіптің алдында тұрған бөлімдерге көмек көрсету үшін Львовтан Новосёлки ауылына (Красне қаласының шығысына қарай) жіберілді. Батальон келген кезде ауыл Қызыл Армияның бақылауында болды, бірақ олар оны қайта басып алды. Бірақ, келесі күні олар қоршауға түсу қаупіне тап болды және Львовқа қайта шегінуге бұйрық берілді. 17 тамыздың таңында Задворже ауылындағы теміржол станциясының жанында күтпеген шабуылға ұшырап, 1-ші атқыштар армиясының Қызыл 6-шы атқыштар дивизиясының күштерімен толығымен жойылды. Барлық польшалық әскерлер, шамамен 200 адам, қаза тапты немесе хабарсыз жоғалып кетті. Сонымен қатар, Роман Абрахам ұйымдастырған, шамамен 500 ерікті сарбаздан тұратын батальон, капитан Болеслав Заячковскийдің басшылығымен, Львов-Тарнополь теміржолы бойымен Краснеден жол тартқан еді. 17 тамызда, түске дейін аз уақыт қалғанда, топ Куткорз ауылына жеткенде, жақын орналасқан Задворже ауылынан пулеметтен оқ жаудырылды. Капитан Заячковский өзінің әскерлеріне қатар тұруға бұйрық беріп, ауылға шабуыл жасады. Ұзаққа соқпай шайқастан кейін 330 поляк теміржол станциясын басып алды. Бірақ ауыл алынбады, көп ұзамай 6-шы атқыштар дивизиясының бөлімдері поляк күштеріне қарсы шабуыл жасады. Кешке қарай поляктардың оқ-дәрісі дерлік таусылып бітті, бірақ польшалық бөлімше алты рет атқыштардың шабуылын тойтарып берді. Капитан Заячковский станцияны одан әрі қорғау мүмкін емес деп шешіп, өз бөлімдеріне Львовқа қайта шегінуге бұйрық берді. Бірақ, шегініс үш большевик ұшағының поляк қорғаушыларына бомбалауымен тоқтатылды. Ауыр шығындардан кейін, Заячковский өзінің әскерлеріне байланыс желісінің қасында соңғы қарсылықты ұйымдастыруды бұйырды. Польшалықтардың қарсылығын қылыштар мен штыктармен қолма-қол шайқас арқылы басып тастады. Сол күні пойыз станциясын басып алған 330 польшалық әскердің 318-і қаза тапты. Қызыл Армия бірнеше ондаған жараланған поляктарды тұтқынға алды және олар өлтірілген деп есептеледі. Капитан Заячковский жауға түспеу үшін өз-өзіне қол жұмсады. Тек он екі польшалық әскер ғана Польша шебіне оралды және шайқас кезінде болған оқиғаны баяндады.

Салдары

Бұл шайқас Задуарзеді қорғаған поляк күштері үшін апатқа ұласты, олар дерлік толығымен құрылысқа ұшырады. Дегенмен, 11 сағатқа созылған шайқас 6-шы атқыштар дивизиясының барлық күшін 24 сағатқа жуық тоқтатты. Бұл Львовтың қорғанысын күшейтуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Задуарзедегі қорғаныс арқасында Симеон Буденныйдың 1-ші атты әскері Варшава шайқасындағы күштерге жетіп, Варшава маңындағы Қызыл Армия күштерінің тыл жағына басып өтуге тырысқан Йозеф Пилсудский әскерлерінің қорғалмаған оң фланкіна шабуыл жасай алмады. Буденный әскерлері қайтадан жиналып, солтүстікке қарай жорығын жаңартқанда, бәрі тым кеш болды және Варшава шайқасы Қызыл Армияның толық жеңілісімен аяқталды. 1-ші атты әскер кейін Комаров шайқасында жеңілді, ол "18 ғасырдан бергі ең ірі атты әскер шайқасы" деп танылды.

Есте сақтау

Батылдық қорғанысы мен жоғары шығындарға байланысты Задуарже шайқасы "Польшаның Термопиль шайқасы" деп аталды. Шайқаста қаза тапқан поляк әскерлерінің арасында 19 жастағы Константи Заругиевич болды, ол бастауыш мектептің 7-ші сыныбының оқушысы және 1918 жылғы Львовты қорғаудағы қатысушы, осы үшін ол Virtuti Militari және Krzyż Walecznych ордендерімен марапатталған. Оның денесі ешқашан табылған жоқ. Ол Польшаның 20 злоттық монетасында бейнеленген. 1925 жылы Варшава билігі мен Польша армиясының командирлері Варшавада Белгісіз сарбаздың мазарының құрылысын шешкенде, оның анасы Ядвига Заругевичева Варшаваға тасымалданып, мазарға қойылатын табынды таңдау үшін таңдалды.

Қатысты оқу

Львов шайқасы 25 шілде – 18 қазан 1920 ж. Оперативтік құжаттар; Ритм, Варшава,