Жаңа Зеландияның Уа́нгануи ұлттық паркі – 742 км² аумақты алып жатқан, Уа́нгануи өзенімен шектесетін табиғат саябасы. Ең ежелгі және адамдармен байланысты паркі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның ұлттық паркі
National park of New Zealand
Ухангуи ұлттық паркі – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралында орналасқан ұлттық парк. 1986 жылы құрылған, ауданы 742 км² және Ухангуи өзенімен шектеседі. Оған мемлекеттік жерлер, бұрынғы мемлекеттік орман және бірнеше бұрынғы қорықтар кіреді. Өзеннің өзі парктің құрамына кірмейді, бірақ Жаңа Зеландияның "Ұлы жолдарының" бірі – "Ухангуи саяхаты" деп аталатын танымал каноэ жолы болып табылады. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті Ухангуи ұлттық паркін адамдар қоныстанған жерге ең жақын ұлттық парк деп ерекше атап көрсетеді.
The Whanganui National Park is a national park located in the North Island of New Zealand. Established in 1986, it covers an area of 742 km2 bordering the Whanganui River. It incorporates areas of Crown land, former state forest and a number of former reserves. The river itself is not part of the park, but is a popular paddling route titled the Whanganui Journey, one of New Zealand's "Great Walks". The New Zealand Department of Conservation highlights Whanganui National Park as being the National Park most closely tied to human settlement.
Маоридің қолдануы
Уангануи өзені маори халқы үшін маңызды сауда және байланыс жолы болды, сондай-ақ Солтүстік аралдың орталық бөлігіне басты жол саналды. Бұл өзен бойында, қазіргі Уангануи ұлттық паркі аумағында, көптеген па (бекіністер) желісі орналасқан. Бұл "Хиненгакаудың тоқылған арқаны" деп аталды, бұл ат Те Ати Хаунуи а Папаранги руының атасының құрметіне берілген. 19 ғасырдың ортасы мен соңында бидай егілді, ал 1840-1860 жылдар аралығында оны ұнға айналдырып, саудаға шығару үшін ұн диірмендері салынды.
The Whanganui river was a major trade and communication route for Māori, and would have been the main route into the central North Island. The river was once home to a network of pā alongside the river banks throughout what is now the Whanganui National Park. This was called ‘the plaited rope of Hinengākau’, named for a Te Āti Haunui a Pāpārangi ancestor. The mid to late 19th century also saw the growing of wheat, and between the 1840s and 1860s flour mills were built to process this into flour that could be traded.
Ертедегі пакеха
Еуропалық қоныс салушылар келгеннен кейін Уангануи маори және еуропалық діни қауымдастықтар үшін маңызды орынға ие болды. 1840 жылдары христиан дініне кеңінен көшкендер көбейді, нәтижесінде христиан қауымдары құрылып, өзен бойында шіркеулер салынды. Сонымен қатар, бұл аймаққа Пай Марире дінінің жақтастары да келіп, жақын жерлерде қоныстанды.
After the arrival of European settlers, Whanganui played a significant role for both Māori and European religious communities. In the 1840s there was widespread conversion to Christianity, which led to the establishment of Christian communities and building of chapels along the river. Likewise this area was also visited by followers of the Pai Marire religion who had settlements nearby.
Ешқайда кетпейтін көпір
The Bridge to Nowhere – бұл темір бетоннан құралған көпір, ол аймақта 20-ғасырдың басындағы еуропалықтардың қоныстану кезеңімен байланысты. 1917 жылдан бастап Жаңа Зеландия үкіметі Бірінші дүниежүзілік соғыстан қайтқан зейнеткерлерге, «Әскер қоныстанушылар схемасы» аясында, жеңілдікпен жер және дамуға қарыз берді. Бұл жерге Мангапуруа және Каивакаука аңғарлары кірді, қазіргі парктің аумағында орналасқан. 1919 жылы ағаштан жасалған серіппелі көпір салынды, ол 1936 жылы темірбетонды көпірге алмастырылды. Халық ең көп шоғырланған жерде Мангапуруада 30 шаруашылық, ал Каивакаукада 16 шаруашылық болды. Алайда, 1942 жылы үш шаруа ғана қалды, ал екі жылдан кейін аймақ толық дерлік босады. Бұл құлдыраудың себептерінің бірі – жердің қиын жағдайы, оның ішінде су тасқыны мен топырақ эрозиясы, сондай-ақ «Әскер қоныстанушылар схемасының» иегерлері басқа жерлерде де кездесетін мәселелер. Бүгінде көпірді паркке келген келушілер пайдаланады және оны Табиғатты қорғау департаменті күтіп ұстайды.
The Bridge to Nowhere is a steel reinforced concrete bridge, dating back to early 20th century European settlement in the area. From 1917 onwards, the New Zealand government offered retired serviceman returning from World War 1 discounted land, and loans for development, as part of the Soldier Settler Scheme. This included land within the Mangapurua and Kaiwhakauka valleys within what is now the park. In 1919 a wooden swing bridge was constructed, which was replaced with a reinforced steel bridge in 1936. At the most populous point there were 30 farms in Mangapurua and 16 in Kaiwhakauka, however by 1942 only three farmers remained, and two years later the area was unpopulated. This decline was due in part to hardships of the land, including flooding and erosion, problems also experienced by Soldier Settler Scheme recipients elsewhere. Today the bridge is used by park visitors and maintained by the Department of Conservation.
Тіке Марае/Кайнга
Тиеке Марае / Каинга – Уахангуи Жолының Ұлттық саяжайындағы Қорғау департаментіне қарасты үй және марае. Ғимараттар парктің батыс шекарасына жақын, Паринуиден өзен арқылы орналасқан. Бұл жерлер еуропалық отарлау кезінде маори қауымдастықтарының орны болған, ал 1847 жылы Тиекеде 260 адам тұрғандығы туралы еуропалық деректерде жазылған. Марае 1990-шы жылдардың басында Тамахаки руының мүшелері, өз тегін алғашқы қауымдастыққа дейін жеткізіп, салған. Қазіргі уақытта жер даулы болып тұр, жергілікті маори тобы Те Уханау о Тиеке, жердің заңсыз тартылып алынғанын мәлімдейді. Қазіргі таңда бұл жерді Қорғау департаменті мен Те Уханау о Тиеке бірлесіп басқарып келеді. Объекті көпшілікке ашық, жыл бойы брондауға болады. Өзенге жақын төмен жатқан жерлерде кахикатеа, матай және никау пальмаларын кездестіруге болады. Парк ішінде үлкен солтүстік рата өседі.
The Tīeke Marae/Kāinga is a Department of Conservation hut and marae on the Whanganui Journey Great Walk. The buildings are situated near the Western border of the park, across the river from Parinui. The area upon which they are situated was the site of Māori communities at the time of European colonization, with contemporary European accounts recording the population of Tīeke to be 260 in 1847. The marae was established in the early 1990s by members of Tamahaki who trace their ancestry back to the original community. The land is currently subject to dispute, with the local Māori group, Te Whanau o Tieke, claiming that the land was confiscated illegally. The site is currently co managed between the Department of Conservation and Te Whanau o Tieke. The site is open to the public, and available to be booked year round. In lower lying areas near the river kahikatea, mataī and nīkau palm can be found. Large northern rātā grow throughout the park.
Фауна
Паркте көптеген түрдегі құстарды кездестіруге болады. Парк бірнеше мыңға жуық қауіп төнген Солтүстік аралдың қоңыр кивиі мен құрып бара жатқан көк үйрек (whio) мекендейтін ортасын қорғайды. Паркте жиі кездесетін басқа құстар: сұрқұс, сары тәжді какарики, Жаңа Зеландиялық сұңқар (kārearea), Жаңа Зеландиялық көгершін (kererū), Rifleman (tītipounamu), күмісқөз, tomtit, tūī және ақбас. Парк арқылы ағатын Уаңғануи өзенінде көптеген жергілікті балық түрлері қоныстанса, онда жергілікті тұщы су шағалалары (kōura), қара лақа, қалталы лампарей және балықтар да бар.
Many species of birds can be found throughout the park. The park protects the habitat of several thousand threatened North Island brown kiwi and the endangered blue duck (whio). Other birds that frequent the park include the grey warbler, yellow crowned kākāriki, New Zealand falcon (kārearea), New Zealand pigeon (kererū), Rifleman (tītipounamu), silvereye, tomtit, tūī and whitehead. Many species of native fish inhabit the Whanganui River that runs through the park, where native freshwater crayfish (kōura), black flounder, pouched lamprey and eels are also present.