Франциско Пелсаерт: «Батавия» кемесінің апаты және құпия байлығы
Francisco Pelsaert
Франциско Пелсаерт: голланд саудагері, «Батавия» кемесінің командирі. 1629 ж. Батыс Аустралияда кеме апатқа ұшырады, нәтижесінде қырғын болды. Тарих, теңіз саяхаты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық саудагер Франсиско Пелсарт (шамамен 1595 – 1630 жылдың қыркүйегі) – Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясында қызмет еткен голландиялық саудагер. Ол «Батавия» кемесінің командирі ретінде ең жақсы танымал. 1629 жылдың маусым айында кеме Батыс Австралияның жағалауындағы Хоутман Аброльхос аймағында қарап қалды, бұл Жеронімус Корнелис жасаған аман қалғандардың қырғынына әкеп соқты.
Dutch merchant
Francisco Pelsaert (c. 1595 – September 1630) was a Dutch merchant who worked for the Dutch East India Company best known for his role as the commander of the Batavia. The ship ran aground in the Houtman Abrolhos, off the coastal regions of Western Australia in June 1629, which led to a massacre of survivors orchestrated by Jeronimus Cornelisz.
Өмірбаян
Антверпенде туған Пелсарт Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясына қосылып, 1618 жылы Үндістанға сапар шекті. Ол кіші саудагер ретінде тағайындалып, жеті жыл Агра қаласында қызмет етті, осы кезеңде аға саудагерге дейін көтерілді. 1628 жылы Біріккен провинцияларға қысқа ғана уақытқа оралғаннан кейін, ол Батавия кемесінің капитаны болып, дереу Жаваға аттанды.
Born in Antwerp, Pelsaert joined the Dutch East India Company and sailed to India in 1618, where he was posted as a junior merchant, spending seven years in Agra during which time he became a senior merchant. After a brief return to the United Provinces in 1628, he departed for Java soon after in command of the Batavia.
Батавия
Текселден Яваға сапар кезінде компанияның шенеуілі Жеронимус Корнелиз бен кеме капитаны Ариан Якобс Пелсартқа қарсы бүлік ұйымдастыруды жоспарлаған, бірақ оған қол жұмсамаған. Бұл орын алмас бұрын кеме жағаға отырды. «Батавия» кемесі қазіргі Бейкон аралының оңтүстігіне қарай шамамен 2 километр жердегі Морнинг рифінде апатқа ұшырады. 341 жолаушы мен экипаждың шамамен 40-ы кішкентай аралға жетіп баруға тырысқанда суға батып кетті, ал қалғандары жағаға шыға алды. Аралды және жақын маңдағы бірнеше аралдарды қысқаша қарап шыққаннан кейін, командир бұл аралдарда табиғи су көзі жоқ екенін түсінді де, көмек алу үшін Батавияға баруға шешім қабылдады. Ол кемедегі қайықпен және 48 офицер мен жолаушыдан тұратын топпен, оның ішінде бір нәрестемен бірге кетті. Барлығы сапардан аман-сау оралды. Корнелиз теңізші де, солдат та болмаса да, Голландтік Шығыс Үндістан компаниясының қалған ең жоғары лауазымды шенеуілі болды. Пелсарт пен Якобс кеткеннен кейін ол әлеуметтік жағдайды өз бақылауына алды. Корнелиз бен оның адамдары 100-ден астам ер адамдарды, әйелдерді және балаларды өлтіріп, үрейлі билік орнатып, қырқындар жасады. Соңында олар көрші аралға жер аударылған Вибб Хейз басқаратын сарбаздар тобынан қарсылық көрді. 1629 жылдың қазан айында төрт айлық үзілістен кейін Пелсарт Голландтік Шығыс Үндістан компаниясының «Сардам» кемесімен аралдарға оралды. Корнелизді Хейздің адамдары бірнеше апта бұрын тұтқындаған еді, ол және оның ізбасарлары сотталып, көпшілігі өлім жазасына кесілді. Бірнеше апта бойы «Батавия» кемесінен тауарларды құтқаруға тырысқаннан кейін Пелсарт пен аман қалғандар Яваға қайтып келді.
During the voyage from the Texel to Java, a company official, Jeronimus Cornelisz, and the ship's skipper Ariaen Jacobsz, had plotted but never attempted a mutiny against Pelsaert. Before this was possible, the ship had been wrecked. The wreck of the Batavia took place on Morning Reef, about 1 mile (2 km) to the south of what is now known as Beacon Island. Of the 341 passengers and crew, about 40 drowned early on while trying to reach a small island, while the rest succeeded in getting ashore. After a brief search of the island and several nearby islands, the commander realized that the islands held no natural water source, and eventually decided to head for Batavia to get help. He left with the ship's longboat and a party of 48 officers and passengers, including one baby in arms. All survived the voyage. Though neither sailor nor soldier, Cornelisz was the most senior Dutch East India Company official left behind. After the departure of Pelsaert and Jacobsz, he assumed control of the social situation. Cornelisz and his men then began a reign of terror, murdering over 100 men, women, and children before they finally found resistance from a group of soldiers under the command of Wiebbe Hayes, who had been exiled to a neighbouring island. In October 1629, after a four month absence, Pelsaert returned to the islands on the Dutch East India Company's ship Sardam. Cornelisz had been captured weeks earlier by Hayes' men, and he and his followers were tried and most were executed. After several weeks spent trying to salvage the Batavia's goods, Pelsaert and the survivors returned to Java.
Кейінгі өмірі
Пелсарттың денсаулығы қиындықтардан зардап шекті, бірақ соған қарамастан ол Суматраға экспедицияға қатысты. Ол Батавияға оралғаннан кейін көп ұзамай, 1630 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды. 1629 жылы ерекше мүше ретінде таңдалған Батавиядағы Жоғары Үкіметте орын алуға ол үлкермеді. Оның өмір бойы жинаған табысының көп бөлігі егде жастағы анасына жеткен жоқ. Оның балалары мен мұрагерлері болған жоқ. Нәтижесінде, Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы оның табысының басым бөлігін өзінде қалдырды. Пельсарт өлім алдында құпия түрде рұқсатсыз көп ақша мен тауар жинаған еді. Бұл заттар Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы тарапынан табылғаннан кейін тәркіленді.
Pelsaert's health had suffered from the hardships, but nevertheless he took part in an expedition to Sumatra. He died in September 1630, soon after his return to Batavia. He does not seem to have taken his seat in the High Government at Batavia for which he had been selected as extraordinary member in 1629. Little of his life earnings were eventually passed to his elderly mother. He had no offspring, and no heirs for his fortune. In the end, the Dutch East India Company retained most of his earnings. Pelsaert had secretly acquired a large sum of unauthorized goods and money before his death. These were discovered by the Dutch East India Company, and confiscated.