Фредерик де Хутман: Голланд саяхатшысы және оның асыр жолындағы жаңалықтары
Frederick de Houtman
Фредерик де Гутман (1571-1627) – голланд сунавины, Оңтүстік Азияға алғашқы саяхаттар ұйымдастырушы, астроном. Жаңа жұлдыз шоқтарын ашты, Ачех сұлтанымен қарым-қатынасы болды.
Фредерик де Хоутман (шамамен 1571 – 21 қазан 1627) – голландиялық саяхатшы, теңізші және отаршылдық губернатор. Ол 1595 жылдан 1597 жылға дейін Шығыс Үндістанға алғашқы голландиялық экспедициямен қатысып, сол кезде оңтүстік аспан шарларын байқап, 12 жаңа оңтүстік шоқжұлдызын жасауға үлес қосты.
Frederick de Houtman (c. 1571 – 21 October 1627) was a Dutch explorer, navigator, and colonial governor who sailed on the first Dutch expedition to the East Indies from 1595 until 1597, during which time he made observations of the southern celestial hemisphere and contributed to the creation of 12 new southern constellations.
Шығыс Үндістан
Де Хоутман Гуда қаласында дүниеге келген. Де Хоутман 1595 жылдан 1597 жылға дейін Шығыс Үндістанға жасалған алғашқы голланд экспедициясы кезінде голланд теңізшісі Питер Дирксзон Кейзерге астрономиялық байқаулар жасауда көмектесті. 1598 жылы де Хоутман ағасы Корнелис де Хоутман басқарған екінші экспедицияға қатысты, ол саяхат барысында қаза тапты. Фредерик Солтүстік Суматрадағы Ачех сұлтаны Алауддин Рият Сия тарапынан тұтқынға алынды. Ол 1599 жылдың қыркүйегінен 1601 жылдың тамызына дейінгі екі жылдық тұтқындық кезеңін жергілікті малай тілін зерттеу және астрономиялық байқаулар жасау үшін пайдаланды. Бұл байқаулар Кейзердің алғашқы экспедицияда жасаған байқауларын толықтырды. Олардың байқауларынан құрылған жұлдыз шоқтары алғаш рет 1597 немесе 1598 жылы Петрус Планциус жасаған жер шарында жарияланды, ал кейінгі жер шарында Де Хоутманның кейінгі байқауларына сәйкес түзетулер енгізілді. Бұл жұлдыз шоқтарын құруға негізінен Кейзер, Де Хоутман және Планциус үлес қосты, бірақ олардың кейбіреулері бұрыннан белгілі болған. Жұлдыз шоқтары Иоганн Байермен де байланысты, ол оларды 1603 жылы шығарған аспан атласы «Уранметрия»-ға енгізді. Де Хоутман Еуропаға оралғаннан кейін, өзінің жұлдыздық байқауларын малай және малагаси тілдерінің сөздігі мен грамматикасына қосымша ретінде жариялады.
De Houtman was born in Gouda. De Houtman assisted fellow Dutch navigator Pieter Dirkszoon Keyser with astronomical observations during the first Dutch expedition to the East Indies from 1595 until 1597. In 1598, de Houtman sailed on a second expedition led by his brother, Cornelis de Houtman, who was killed during the voyage. Frederick was imprisoned by the Sultan of Aceh, Alauddin Riayat Syah, in northern Sumatra. He used his two years of captivity—from September 1599 until August 1601—to study the local Malay language and to make astronomical observations. These observations supplemented those made by Keyser on the first expedition. The constellations formed from their observations were first published in 1597 or 1598 on a globe by Petrus Plancius, and later globes incorporated adjustments based on De Houtman's later observations. Credit for these constellations is generally assigned jointly to Keyser, De Houtman, and Plancius, though some of the underlying stars were known beforehand. The constellations are also widely associated with Johann Bayer, who included them in his celestial atlas, Uranometria, in 1603. After De Houtman's return to Europe, De Houtman published his stellar observations in an appendix to his dictionary and grammar of the Malayan and Malagasy languages.
Австралия
1619 жылы Де Хоутман Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының «Дордрехт» кемесімен, ал Якоб Дедел «Амстердам» кемесімен бірге теңізге шықты. Олар қазіргі Перт қаласының жанында Австралия жағалауын көріп, оны Деделсленд деп атады. Жағалаумен солтүстікке қарай жүзіп келе жатып, ол Хоутман Абралхос деп кейіннен аталған сайлар тобымен кездесіп, мүжілгеннен қалды. Содан кейін Де Хоутман зерттеуші Дирк Хартог бұрыннан таныс болған Эндрахтсланд аймағына қонды. Де Хоутман өзінің күнделігінде осы жағалауларды Марко Поло Қытайдың оңтүстігінде орналасқан Локач елі деп атағандығын, ал Планциус пен Линшотен осы аймақты карталарда сол ретте көрсеткенін жазды.
In 1619 De Houtman sailed in the Dutch East India Company ship Dordrecht, along with Jacob Dedel in the Amsterdam. They sighted the Australian coast near present day Perth, which they called Dedelsland. After sailing northwards along the coast he encountered and only narrowly avoided a group of shoals, subsequently called the Houtman Abrolhos. De Houtman then made landfall in the region known as Eendrachtsland, which the explorer Dirk Hartog had encountered earlier. In his journal, De Houtman identified these coasts as Locach, mentioned by Marco Polo to have been a country far south of China and indicated as such on maps by cartographers Plancius and Linschoten.