1964 жылғы "Downtown" әні туралы

Кіріспе

1964 жылы Петула Кларктың "Downtown" әні ағылшын композиторы Тони Хатч жазған. 1964 жылы британдық әнші Петула Кларк орындаған нұсқасы халықаралық хитке айналып, Billboard Hot 100 хит-парадында бірінші орынға, ал Ұлыбритания сингл-чартында екінші орынға көтерілді. Тони Хатч 1981 жылы "Үздік ән (музыка және сөздері)" номинациясы бойынша Ivor Novello сыйлығын алды. Бұл әнді Долли Партон, Эмма Бунтон және The Saw Doctors сияқты көптеген әншілер орындаған.

Құрамы

Тони Хэтч Петула Кларкпен алғаш рет оның продюсері Алан А. Фрименге көмектескенде, 1961 жылы №1 хит болған "Sailor" әнінде жұмыс істеді. 1963 жылы Фриман Хэтчтен Кларктың тұрақты продюсері болуын сұрады. Содан кейін Хэтч Кларк үшін бес ағылшын тіліндегі сингл шығарды, бірақ олардың ешқайсысы хит-парадқа ілікпеді. 1964 жылдың күзінде Хэтч алғаш рет Нью-Йорк қаласына сапар шекті, онда өзі өндіретін әртістер үшін музыка баспаларынан материал іздеуге үш күн жұмсады. Ол былай деп еске алады: "Мен Централь парк маңындағы қонақүйге орналастым, содан кейін Бродвейге және Таймс-скверге дейін серуендедім. Әңгімесінде, мен қаланың орталық бөлігіндемін деп ойладым. Мен ондағы атмосфераны ұнаттым, ал [музыка] маған өте тез келді". Ол 48-ші көшенің бұрышында, қозғалыс шамдарының өзгеруін күтіп, Таймс-скверге қарай қарап тұрғанда, "мелодия алғаш рет маған келді, дәл сол кезде неон шамдары жанды". Хэтч өзінің бастапқы композициясын "ду-вуп R&B стиліндегі ән" деп елестеді, оны кейін Дрифтерлерге ұсынуды жоспарлады: ол Searchers тобының "Sugar and Spice" әнімен Дрифтерлердің "Sweets for My Sweet" хитіне ұқсас үлкен жетістікке жеткен, сондай-ақ Джули Грант үшін Дрифтерлердің "Up on the Roof" әнінің кавер нұсқасын жаздырған. Айтуынша, Хэтч Джули Грантке "Downtown" әнін жазуға мүмкіндік берген, бірақ Грант одан бас тартқан. Бірақ бұл Хэтчтің "Downtown" әнін ойлап тапқаннан кейін бірнеше күн ішінде Петула Кларкқа ойнағанын және Кларк оны жаздыруды сұрағаннан кейін ғана әннің сөзін аяқтағанын айтуымен келіспейді. Хэтч сондай-ақ Кларк "Downtown" әніне қызығушылық білдіргенге дейін "ақ әйел оны орындай алады деп есімде жоқ" деді. Нью-Йоркке сапарынан кейін бірнеше күн өткен соң, Хэтч Кларкқа Нью-Йорк баспаларынан алған үш-төрт әнді ұсыну үшін Парижге барды, оларды Кларк 1964 жылдың 16 қазанында Лондонда өтетін жазба сессиясында қарастыруы мүмкін. Хэтч кездесу туралы былай деді: "Ол [материалға] аса қызығушылық танытпады және мен жаңа нәрсемен айналысып жүргенімді сұрады". Кларктың айтуынша, әннің тақырыбынан басқа, Хэтч тек "бір-екі шумақ" жазған. Хэтч еске алады: "Тергеліспен, мен оған Нью-Йорк шабыттанған әуенімді ойнатып, тиісті жерлерге 'Downtown' деген сөзді қостым".

Tony Hatch first worked with Petula Clark when he assisted her producer Alan A. Freeman on her 1961 No. (Number) 1 hit "Sailor". In 1963 Freeman asked Hatch to take over as Clark's regular producer. Hatch subsequently produced five English language singles for Clark, none of which charted. In the autumn of 1964 Hatch made his first visit to New York City, spending three days there in search of material from music publishers for the artists he was producing. He recalled, "I was staying at a hotel on Central Park and I wandered down to Broadway and to Times Square and, naively, I thought I was downtown. I loved the whole atmosphere there and the [music] came to me very, very quickly". He was standing on the corner of 48th Street waiting for the traffic lights to change, looking towards Times Square when "the melody first came to me, just as the neon signs went on." Hatch envisioned his embryonic composition "as a sort of doo wop R&B song", which he thought to eventually pitch to the Drifters: He had scored his biggest success to date with the Searchers' "Sugar and Spice" modelled on the Drifters' hit "Sweets for My Sweet", and had also produced a cover version of the Drifters' "Up on the Roof" for Julie Grant. It has been said that Hatch gave Julie Grant the opportunity to record "Downtown" which Grant turned down, but this does not accord with Hatch's statement that he played "Downtown" for Petula Clark within a few days of conceiving the melody and only completed the song's lyrics after Clark had asked to record it. Hatch has also said that prior to Clark's expressed interest in "Downtown", "it never occurred to me that a white woman could even sing it." Within a few days of his New York City trip Hatch visited Paris to present Clark with three or four songs he had acquired from New York publishers for Clark to consider recording at a London recording session scheduled for 16 October 1964, which was roughly two weeks away. Hatch said of the meeting: "She was not very enthusiastic about [the material] and asked me if I was working on anything new myself." According to Clark, besides the title lyric, Hatch had only written "one or two lines." Hatch recalled: "Reluctantly, I played her the tune of my New York inspiration and slipped in the word 'Downtown' in the appropriate places."

Жазу

"Downtown" 1964 жылы 16 қазанда Marble Arch-тегі Pye Studios-та жазылған. Сеанс басталғанға дейін 30 минут қалғанда, Хэтч студияның жуынатын бөлмесінде әннің сөздерін әлі де түзетумен айналысып жатты. Хэтч өзінің аранжировкасы туралы былай деді: "Мен жас жазба сатып алушылармен байланысуым керек еді, бірақ Петуланың ескі тыңдармандарынан жаңылмауым керек еді. Ұлы оркестрді рок-топтай дыбыстату керек еді." Сеанста гитаристер Вик Флик, Джимми Пейдж және Биг Джим Салливан, сондай-ақ барабаншы Ронни Веррелл де ойнады, ал Брейкавейлер әнге қосымша вокалмен сүйемелдеді. Бобби Грэм да сеанста барабаншы ретінде көрсетілген.

Әсері

Тони Хатч Pye Records басшыларына аяқталған "Downtown" трегін ойнағанын еске түсіреді: "Ешкім оны қалай қабылдау керектігін білмеді және шығарылу күні белгіленбеді. Сосын Pye компаниясының бас менеджері қоңырау шалып, Warner Bros. A&R бөлімінің басшысы Джо Смит британдық материал іздеп Лондонға келгенін айтты. Джо Петуланың жазбасын естігенде, оған қатты әсер етіп, сол синглді АҚШ-та дереу шығаруды шешті". Осылайша Петула Кларк рок-н-ролл дәуірінде АҚШ хит-парадында бірінші орынға ие болған алғашқы британдық әйел әртіс атанды, ал АҚШ хит-парады тарихында екінші орынды алды (Вера Линн 1952 жылы "Auf Wiederseh'n Sweetheart" әнімен АҚШ-та бірінші орынға шыққан еді). "Downtown" сонымен қатар Кларкты АҚШ-та миллион дана сатылғандықтан алтын пластинка сертификатына ие болған алғашқы британдық әйел әнші етіп белгіледі. Billboard жылдық Disk Jockey сауалнамасында "Downtown" 1965 жылғы екінші үздік сингл деп танылды, ал Петула Кларк ең танымал әйел вокалистердің үшіншісі аталды. "Downtown" Кларк туған Ұлыбританиясында сегіз рет топ-40 қатарына енген кезде, АҚШ-тағы 40 үздік хиттің біріншісі болды. "Downtown" АҚШ хит-парадтарына енген кезде Квебектегі шағын сахналарда француз тілінде сөйлейтін жанкүйерлеріне өнер көрсетіп жүрген Петула Кларк Франция, Италия және Германия нарықтары үшін ағылшын тілінде емес, әннің нұсқаларын тез арада шығарды. Әр аймақтың тілінде "downtown" сөзіне екі буынды эквивалент болмағандықтан, Франция ("Dans le temps"), Италия ("Ciao Ciao", жұкбокс байқауында жеңімпаз атанды) және Испания ("Chao Chao") нұсқалары үшін радикалды түрде өлеңдері жаңадан жазылды, олар тиісінше 6-орын, 2-орын және үш апта бойы 1-орынға ие болды. "Dans le temps" Бельгияның француз тіліндегі хит-парадында 18-орынды иеленді. "Downtown" атауы мен мәтіні ең табысты шетел тіліндегі нұсқасы болған неміс тіліндегі нұсқасы үшін сақталды, ол Германияда 1-орын, Австрияда 3-орын және Бельгияның Фламанд аймағындағы хит-парадта 11-орынға ие болды. 2013 жылы Петула Кларк Lost in You альбомы үшін осы әнді жаңа аранжировкалармен, баллада түрінде және жұмсақ дауыспен қайта жазды, оған жаңа өмір сыйлады.

Tony Hatch would recall playing the completed "Downtown" track for Pye Records executives saying: "Nobody knew what to make of it and no release date was set. Then Pye's general manager called and said Joe Smith – Warner Bros.' head of A&R – was in London looking for British material. When Joe heard Pet[ula]'s record, he loved it and scheduled the single for urgent release in the [United] States". Petula Clark thus became the first UK female artist to have a US No. 1 hit during the rock and roll era and the second in the annals of US charted music, Vera Lynn having hit No. 1 in the US with "Auf Wiederseh'n Sweetheart" in 1952. "Downtown" also made Clark the first UK female artist to have a single certified as a Gold record for US sales of one million units. On Billboard's annual Disk Jockey poll, "Downtown" was voted the second best single release of 1965 and Petula Clark was voted third most popular female vocalist. "Downtown" would be the first of fifteen consecutive hits Clark would place in the US Top 40 during a period when she'd have considerably less chart impact in her native UK, there reaching the Top 40 eight times. Petula Clark, who had been playing to her French speaking fans in small venues in Quebec when "Downtown" entered the US charts, swiftly cut non English versions of the song for the markets in France, Italy and Germany; the absence in each region's language of a two syllable equivalent of "downtown" necessitated a radical lyric recasting for the versions aimed at France ("Dans le temps"), Italy ("Ciao Ciao", winning the Festivalbar, a juke box contest) and Spain ("Chao Chao") which respectively charted at No. 6, No. 2 and – for three weeks – No. 1: "Dans le temps" also reaching No. 18 on Belgium's French language chart. The title and lyric "Downtown" was retained for an otherwise German version which was the most successful foreign language version, reaching No. 1 in Germany, No. 3 in Austria, and No. 11 on the charts for the Flemish region of Belgium. In 2013, Petula Clark rerecorded that song for her album Lost in You, with new arrangements, as a ballad and with a soft voice, giving it a new life.

Танымал мәдениет

1991 жылы түсірілген "Flight of the Intruder" фильмінде Брэд Джонсон мен Уиллем Дафо Солтүстік Вьетнамдағы Ханойдың "Сэм Сити" бөліміне рұқсатсыз бомбалаудан кейін A-6 Intruder ұшағын әуе кемесіне қайтарып келе жатқанда "Downtown" әнінің хор бөлігін орындайды. 1996 жылы "The Bottle Deposit" атты "Seinfeld" эпизодында Джордж Костанцаның басшысы Вильгельм, Костанцаның хабары жоқ жобасын талқылағанда әнге сілтеме жасайды, бұл Джордж Костанца мен Джерри Сейнфелдті әннің мәтінін іздер табу үшін талдауға итермелейді. Ән 1999 жылғы "Girl, Interrupted" фильмінің саундтрегінде кездеседі және Уинона Райдер мен Анджелина Джоли кейіпкерлерімен орындалады. Ән 2006 жылғы "Lost" эпизодының "Екі қаланың әңгімесі" бөлімінің басында ерекше көзге түседі. Ән 2019 жылғы "Escape Room" фильмінің бір көрінісінде үнемі қайталанып тұрады. 2020 жылы Нэшвиллде болған жарылыстан бірден бұрын, жарылған көлікте осы ән ойнатылып, содан кейін "жедел түрде эвакуацияланыңыз" деген аудио ескерту берілді. Кларк Нэшвиллдегі жарылысқа байланысты "ошалаңдық пен сенімсіздік" білдірген мәлімдеме жасады. Ән Эдгар Райттың қорқынышты "Last Night in Soho" фильмінде актриса Аня Тейлор Джой орындайды.

Басқа қайта жазылғандар

Петула Кларк "Downtown" әнін бірнеше рет жазды, 1976 жылы (диско-ритммен), 1984 жылы (әннің бастапқы ашылуына келіп тірелетін жаңа фортепиано және труба кіріспесімен), 1996 жылы және 2013 жылы. 2011 жылдың қазан айында Кларк ирландтық Saw Doctors тобының "Downtown" әнінің ремейкіне қосылу үшін бірнеше шумақ жазды, ол Saw Doctors (Petula Clark-пен бірге) деп көрсетілді – (төмендегіге қараңыз). Кларктың 2013 жылы шыққан Lost in You альбомында "Downtown" әнінің жаңа нұсқасы бар: Кларк бастапқыда "Downtown" әнін қайта жаздыру туралы ұсынысқа қызығушылық танытпады, бірақ кейін "Маған осы әдемі [инструментальді] трек ойнатылды. Мен микрофонға келдім де, қалай орындарымды білмедім, бірақ бұл жаңа ән сияқты сезіледі" деді. MusicOHM.com сайтындағы Lost in You альбомына жазған рецензиясында Филип Матусавеж "Downtown" әнінің ремейкі туралы былай деп жазады: "Бұрыннан меланхолияға толы ән, мұндағы мәнерлі нұсқасы шаршаған, бірақ жылы орындалу арқасында жастығын сағынып еске алатын күшті ностальгиямен жаңа мағынаға ие болады". 2010 жылы "Downtown" әнінің лирикалық қысқартылған нұсқасынан жасалған "Cheltenham" атты қайырымдылық жобасына Петула Кларк ән салуға шақырылды, онда Cheltenham фестиваліне сілтеме жасалып, британдық және ирландтық ат жарысының қайраткерлерінен тұратын хор болды. Алайда Кларк "Cheltenham" әнінің жазылуына қатыспады, ол 2010 жылдың наурыз айында Favourites тобының атынан шығарылды, ал Лора Кричли жетекші вокалист болды.

Доли Партон нұсқасы

Долли Партон "Downtown" әнін 1983 жылы қазан айында Нэшвиллде өзінің каверлер альбомы The Great Pretender жазу кезінде жазды. Val Garay продюсерлік еткен бұл альбом 1950 және 1960 жылдардағы хиттерге бағытталған. "Downtown" 1984 жылдың наурыз айында альбомның екінші синглы ретінде шықты, Billboard C&W тізімінде 36-орынды, ал Billboard Hot 100 поп-тізімінде 80-орынды иеленді. Бүгінгі күнге дейін "Downtown" Партонның Hot 100 тізіміндегі соңғы жеке өнернамесі болып табылады. Партонның нұсқасында ән сөзінің бір бөлігі өзгертілді: "Жай bossa nova ырғағын тыңдаңыз" деген жол "Олар ойнап жатқан музыканың ырғағын тыңдаңыз" деп ауыстырылды. Петула Кларк Партонның "Downtown" әнін "сүйкімді" деп сипаттап, ол тіпті менің жазбама ұқсауға тырыспағанын айтты.

Өмірбаян

BBC News 2006 жылдың 20 қазанында Эмма Бунтонның Петула Кларк хиті "Downtown" әнінің жаңадан жазылған нұсқасын жазбақ екенін хабарлады. Бұл туралы Бунтон: "Мен әрқашан 'Downtown' әнін ұнаттым және оған өзімнің ерекшелігімді қосуға асығамын. Бұл ән көңілді және барлығына таныс", - деді. Бунтонның Петула Кларкқа деген құрметі 2004 жылғы "Free Me" альбомында жақсы көрініп тұрды, ол "Downtown" әнін AIR Studios (Lyndhurst) студиясында Саймон Франглен продюсерлігімен жазды. Әнге арналған оркестр Angel Recording Studios студиясында Гавин Райт дирижерлігімен жазылды. Ән 2006 жылдың 13 қарашасында жарық көрді, ал Бунтон өзінің "Downtown" әнінің нұсқасын 2006 жылдың 17 қарашасында басталған "Children in Need" телемарафонында тұңғыш рет орындады. Бунтон "Downtown" әнінің авторы Тони Хатчты "жақсы танимын" десе де, Петула Кларк өзінің де, Хатчтың да Бунтонның жаңадан жазуы туралы бұрыннан білмегенін айтты. Кларк сондай-ақ Бунтонның ремейкін "тікелей көшірме" деп санайтынын мәлімдеді.

"Downtown" әні Бунтонның 2001 жылы шыққан "What Took You So Long?" әнінен кейінгі ең жоғары көрсеткішін көрсетсе де, бұл ән ұзаққа тозбады, тек үш апта ғана Top 20 тізімінде болды. Бунтонның Рождество күні "Top of the Pops" және Жаңа жылдық концерттерде орындағандары оның танымалдығын айтарлықтай арттыра алмады. Эмма Бунтонның "Downtown" әнінен Ұлыбританияда барлығы 77,039 дана сатылды.

Saw Doctors нұсқасы

2011 жылдың қазанында ирландтық Saw Doctors тобы Petula Clark-пен бірге "Downtown" әнін жаңадан жазды: трек Saw Doctors пен Petula Clark-тың бірлескен жұмысы ретінде көрсетілді. Saw Doctors тобының мүшесі Лео Моранның айтуынша, топ әдетте бис бергенде танымал әндердің бөліктерін орындайтын: "Бір күні ешқандай себепсіз 'Downtown' әнін орындадық, және адамдардың оны қатты ұнағанын көрдік. Әртүрлі жастағылар. Адамдардың жүзіндегі қуанышты байқауға болады". Кейіннен Saw Doctors тобының продюсері Филип Теннанттың Petula Clark-тың менеджері Джон Уильямспен жақын дос екенін білді, және Clark-қа Saw Doctors-тың "Downtown" әнін жаңадан жазуға шақыру жіберілді. Clark келіскендіктен, ирланд тобының Еуропадағы Clark-пен байланысқа түсуі үшін Лондонның жазба студиясында сессия ұйымдастырылды, және "Downtown" әні екі күн ішінде жазылды, Clark екінші күні вокалын жазу үшін келді. Моран еске алады: "Біз [Saw Doctors] бірінші күні көп жұмыс істедік. [Petula Clark] екінші күні кешке келді, және әннің дұрыс тоналдықта емес екенін анықтадық. Сондықтан бірінші күнгі жұмыстың бәрін жойып, Petula-мен бірге қосалқы тректі жазуға тура келді, себебі ол кешке небары бірнеше сағатқа ғана келді және келесі күні қайтадан келе алмады. Бұл қызықты, көтеріңкі, қорқынышты және құрметті сезімдердің барлығын бірге қамтыды". Ирландияның танымал операторы Юджин О'Коннор (Father Ted) Saw Doctors-тың "Downtown" әніне түсірілген бейнероликтің режиссері болды, ол 17 қарашада YouTube-ке жүктелді. 9-10 қарашада түсірілген бейнероликте топ мүшелері Галвей қаласының орталық көшелерімен жүріп өтеді (басты вокалист Дэви Картон көлікте отырған сәт те көрсетіледі). Clark-тың түсірілімдері Парижде жасалды және бейнероликтің соңғы нұсқасына енгізілді, онда ол негізінен дүкен терезесінде орналасқан телевизорлардың экранында көрінеді (дүкен шын мәнінде Anthony Ryans киім сататын дүкені). Saw Doctors осы дүкеннің сыртында, Галвей Сити Кугарс жанкүйерлер тобының сегіз мүшесі және бір отпен ойнайтын артистпен бірге көшеде өнер көрсетеді. Радио жүргізушісі Рей Фоули (Today FM) Saw Doctors-тың "Downtown" әнін 2011 жылғы Рождествода Ирландиядағы ең танымал ән ету үшін науқан бастады, әннің 16 желтоқсандағы шығуына байланысты сатылымды ынталандырып, осылайша 22 желтоқсанда аяқталатын аптада Ирландияның сингл чартында бірінші орынға шығуға көмектесуді мақсат етті. Saw Doctors-тың "Downtown" әні тиісті кезеңде iTunes Ireland-та бірінші орынға шықты. Алайда, 22 желтоқсандағы Ирландияның сингл чартында "Cannonball" әнімен Little Mix екінші орынды иеленді, ал "Cannonball" әнінің CD форматтағы 10,000 данасы "Downtown" әнінің 2000 данасына қарағанда сыйлық сатып алушылар үшін тартымдырақ болды. 29 желтоқсандағы Ирландияның сингл чартында Petula Clark-пен бірге Saw Doctors-тың "Downtown" әні екінші және соңғы аптасында 43-ші орында болды.

In October 2011, Irish band the Saw Doctors remade "Downtown" with Petula Clark singing some lines: the track is credited to the Saw Doctors featuring Petula Clark. According to Saw Doctors' member Leo Moran the group habitually played snippets of well known songs during their encore numbers: "One night for no particular reason we did 'Downtown' and you could see people loved it. All ages. You could see it brought joy to people’s faces." Some time later the Saw Doctors learned their producer Philip Tennant was friends with Petula Clark's manager John Williams and an invitation was conveyed to Clark to sing on a Saw Doctors' remake of "Downtown"; Clark being agreeable, a session was booked in a London recording studio to allow the Irish group to liaison with the European based Clark and "Downtown" was recorded over two days with Clark arriving to record her vocal on the second day. Moran recalls: "We [the Saw Doctors] did a whole lot of work the first day. [Petula Clark] came in the second evening and we discovered that the song was in the wrong key. So we had to scrap all of the first day's work and put down the backing track with Petula because she only had a few hours that evening and wasn’t able to come back the following day. It was exciting, exhilarating, scary and privileged rolled into one." Top Irish cinematographer Eugene O' Connor (Father Ted) directed the video for the Saw Doctor's "Downtown" which was uploaded to YouTube on 17 November 2011. Shot on the nights of 9–10 November 2011, the video focuses on the band's members walking through the town center of Galway (lead vocalist Davy Carton is also seen briefly riding in a car). Footage of Clark was shot in Paris and spliced into the completed video in which she mainly appears on the screens of televisions displayed in a shop window (the shop is in fact clothing retailer Anthony Ryans) outside of which the Saw Doctors perform on the street in the company of eight members of the Galway City Cougars cheerleading squad and also a fire juggler. Radio presenter Ray Foley (Today FM) began a campaign to make the Saw Doctors' "Downtown" the Christmas No. 1 in Ireland for 2011 encouraging sales of the track upon its 16 December 2011 release with the intent of propelling it to the No. 1 position on the Irish Singles Chart for the week ending 22 December 2011 and the Saw Doctors' "Downtown" was indeed No. 1 on iTunes Ireland for the relevant period. However, on the Irish Singles Chart dated 22 December 2011 the track debuted at No. 2 with "Cannonball" by Little Mix retaining the No. 1 position largely because of "Cannonball"'s greater availability as a CD single – 10,000 units as opposed to "Downtown"'s 2000 – making "Cannonball" a more attractive prospect for gift buyers. On the Irish Singles Chart dated 29 December 2011 "Downtown" by the Saw Doctors featuring Petula Clark was ranked at No. 43 in its second and final week on the chart.