Кіріспе

Непалдағы әскери генерал, губернатор және соғыс басшысы. Қытай-непал соғысының қатысушысы және Мұхтияр Бхимсеннің әкесі, Сану Каджи Амар Сингх Тапа.

Амар Сингх Тапа, Бадакаджи Амар Сингх Тапа немесе Амар Сингх Тапа Ескі (сонымен қатар Амбар Симха деп те жазылады), Бада Каджи ("Аға Каджи") немесе Будда Каджи ("Ескі Каджи") құрметті лақаптарымен белгілі, Непал Корольдігінің Горхали әскери генералы, губернаторы және соғыс басшысы болды. Ол Батыс провинцияларды жаулау кезінде Непал армиясының бас қолбасшысы және Непал Корольдігіндегі Кумаон және Гархвалдың ықпалды билеушісі болды. Непал патшасы оны Кумаон және Гархвалдың Батыс провинцияларының Мұхтияры (Премьер-министрге тең) қызметіне тағайындаған. Ол көбінесе "Непалдың Тірі Жолбарысы" (jyūmdo bāgha) деп аталады және қайтыс болғаннан кейін Непалдың ұлттық батырларының бірі ретінде танылды, ол Горхали армиясын Англо-непал соғысында жетектеді. Амар Сингх Чок Похара және Шри Амар Сингх Үлгілік Жоғары Орта Мектебі Амар Сингх Тапаның құрметіне аталған.

Жас шағы мен отбасы

Ол Ранжайдың немересі [Сирханшоуктан] және 1759 жылы Паланшоук шайқасында қолбасшылық етіп, қаза тапқан Үмрао Баг Бхим Сингх Тапа деп танылған Бхим Сеннің ұлы болды. Ол Багале Тапа руына жатады. Оны Мухтияр Бхимсен Тапаның әкесі, тағы бір Каджи Амар Сингх Тападан (Сана) ажырату үшін "Амар Сингх Тапа (Бада)" деп атады, мұнда "Бада" және "Сана" сөздері "үлкен" және "кіші" деген мағынаны білдіреді. Оның отбасы мүшелерін Багале Тапа руынан шыққан Бхимсен Тапа патша сарайына қосты. Оның үлкен ұлы Рандодж Тапа Мухтиярдың (Премьер-министр) орынбасары болды, ал қалған төрт ұлы – Бхактабир Сингх, Нарсингх, Рамдас және Ранжор Сингх – әрқайсысы өз кезінде Каджи болды. Оның кіші ұлы Ранажор Сингх Тапа ағылшын-непал соғысында оның қасында шайқасты, ал үлкен ұлы Ранадж Тапа Непал Мухтиярының орынбасары болды. 1791-92 жылдардағы екінші Қытай-Непал соғысы кезінде Непал әскерін қорғау үшін ол шамамен бір айда 1000 шақырым жол жүріп Нуакотқа қайта күш қосты. Гуркхалар өздерінің беделіне нұқсан келді, бірақ батыс елдерінен келген, жақсы жабдықталған сикх әскерлеріне қарсы тұруға күші жетпеді. Кейіннен ол Акали Чандан Сингх Нихангпен кездесіп, ол оны сикхтік дінге өткізді. Бірнеше жыл бойы Амар Сингх Тапа сикхтің тұрмысын кешіп, бірақ толыққанды сикх бола алмады, ол Сехаджари сикх болды. Ол сикхтік сенімі туралы "Ади Бхагван Пракаш" атты кітап жазды, ол әлі жарық көрген жоқ және Непал мемлекеттік мұрағатында сақтаулы. Бада Каджи Амар Сингх Непалдың бас билеушісі Бхимсен Тапаға британдықтармен соғыстан аулақ болуға кеңес берді, өйткені ол өзі соғысқа қатысып, соғыстың ауыр екенін білген. Ол батыс майдандағы әлсіз басқару салдарынан ағылшын-непал соғысына қарсы шыққан аға бадаралардың бірі болды, бұл жаңадан бағындырылған батыс майдандағы қара халықтың көтерілісіне әкелуі мүмкін екенін көрсетеді.

Англия-Непал соғысы

1862 жылы 2 Ашад-Бадиде (яғни 1805 жылғы маусымда) Гархвалдың үштен бір бөлігінің екі суббасы (губернаторы) Сурабир Хатри мен Ранабир Хатридің тағайындалу хаты Батыс провинциясындағы Амар Сингхтің жоғары биліктегі мухтиярлығын (премьерлік қызметін) анықтады: Сол сияқты, 1862 жылы 2 Ашад-Бадиде (яғни 1805 жылғы маусымда) Гархвалдың үштен бір бөлігінің суббасы Сардар Чандрабир Кунуардың тағы бір тағайындалу хаты губернаторға Амар Сингхтің кеңесімен әрекет етуді бұйырды. Англо-непал соғысынан бұрын, британдық әскери қызметкер батыс майдандағы Бада Амар Сингхтің тәуелсіз билігі туралы былай деп мәлімдеді: Катманду Дурбары непалдық басшылардың британдықтармен соғысқа қатысу мүмкіндігі туралы пікірін сұрағанда, Амар Сингх Тапа қарсылық білдірген жалғыз адам емес еді, ол Бутвал мен Шиоражда қабылданған шараларға қарсы болды және олардың ұлтты жеке мүдделер үшін соғысқа тартудан сескенген адамдардың өзімшілдік көзқарастарынан туындағанын айтты.

Бірінші науқан

Батыс майданда британдық генералдар Ролло Гиллеспи мен Дэвид Октерлони бастаған британдық колонналар Бада Амар Сингхтің басқаруымен жүргізілген қорғанысқа тап болды. Англо-непал соғысының бірінші науқанында Бадакаджи Амар Сингх генерал-майор Ролло Гиллеспи мен полковник Дэвид Октерлонидің колонналарына қарсы тұрған непал армиясына қолбасшылық етті (Кумаон-Гадвал бағыты).

Салынған мұралар

Амар Сингх – Непал және Үндістанның көптеген аймақтарында қамалдар салған діни тұлға. Ол Уттаракхандтағы бастапқы Ганготри ғибадатханасын салған, ол Чота Чар Дхам қасиетті саяхат маршрутының бір бөлігі. Ол Непалдың Митила қаласындағы ең көне Шри Рам ғибадатханасын салған. Пальпа және оған жақын Терай аймақтарына толық Горха билігі орнатылғаннан кейін, 1807 жылы Бутвалдың үстіндегі төбелерде Тансенде Амар Нараян ғибадатханасын салған.