Кіріспе

XI ғасырдағы қытай императоры

Сун әулетінің императоры Инцзун (16 ақпан 1032 – 25 қаңтар 1067), жеке аты Чжао Шу, Қытайдың Сун әулетінің бесінші императоры болған. Оның бастапқы жеке аты Чжао Цзунши еді, бірақ 1062 жылы императорлық жарлықпен "Чжао Шу" деп өзгертілді. Ол 1063 жылдан 1067 жылы қайтыс болғанға дейін таққа отырды. Оның орнын үлкен ұлы, император Шэньцзун иеленді.

Отбасылық негіздер

Инцзонг императоры – Ренцзонг императорының бірінші туысы Чжао Юнранның (趙允讓; 969–1059) 13-ші ұлы болды. Чжао Юнран қайтыс болғаннан кейін "Пу Анью әмірзасы" (濮安懿王) деп танылды. Инцзонг императорының әкесі Чжао Юаньфэн (趙元份; 966–1005) – Ренцзонг императорының әкесі Чжэнцзон императорының кіші інісі болды. Ол қайтыс болғаннан кейін "Шан Гонцзин әмірзасы" (商恭靖王) деп танылды. Инцзонг императорының анасы, тегі Рең (任) – Чжао Юнранның қарындасы. Ол "Сяню Сянжун" (仙遊縣君) атағын алды.

Ерте өмір

1055 жылы император Инцзонның ізашары, император Ренцзон ауыр сырқатқа шалдығып, ұлдарының бәрі ерте қайтыс болғандықтан, мұрагердің жоқтығынан қауіптенді. Министрлерінің кеңесімен император Ренцзон екі жас туысын сарайға алып келді. Олардың бірі – болашақ император Инцзон, ол кейін таңдалды және тақ мұрагері деп жарияланды. 1062 жылы Инцзонның есімі "Жао Шу" деп өзгертілді. Бұл есім 1063 жылы асырап алған әкесі, император Ренцзон қайтыс болғаннан кейін, ол таққа отырғанда ресми атына айналды.

Билік

Император Инцзонның әйел заты император Гао болды, ол император Цзаоның жесірі, император Ренцзонның немересі болған. Император Инцзонг таққа отырғанынан кейін көп ұзамай ауыр сырқатқа шалдыққандықтан, император жесір ханыша Цао оның регенті болды. Бірақ император жесір Цао билікті Инцзонг сауығып кеткеннен кейін де ұстап тұрды, премьер-министр Хан Ци аудитория залынан экранды алып тастағанға дейін, император жесір Цаоның қатысуына мүмкіндік болмады. Ол билікті Инцзонгқа қайтаруға мәжбүр болды. Император Инцзонгтың билігі кезінде императордың әкесі үшін дұрыс рәсімдерді орындау туралы пікір таласы болды. Император Инцзонгты император Ренцзонг асырап алғандықтан, император Ренцзонг император Инцзонгтың әкесі саналды. Алайда, биологиялық жағынан алғанда, Чжао Юнранг император Инцзонгтың әкесі болған. Кейбір шенеуніктер император Инцзонгтың биологиялық әкесіне «Император ағасы» деген атақ беруді ұсынды, бірақ император Уянг Сю және басқалармен келісіп, биологиялық әкесіне ата-анасы ретінде құрмет көрсетуді шешті. Бұл император Сяоцзунның билігінде туындаған келіспеушіліктердің алғашқы белгісі болды, сонымен қатар Мин әулетінің Ұлы рәсімдер дауына себепкер болды. 1063 жылдың 7 сәуірінде Инцзонг Вьетнам корольі Ли Тан Тонгқа император Ренцзонгтың жазған каллиграфиясын қоса алғанда, сыйлықтар жіберді. Кейін Тан Тхэу Тай Гуаннан батыс аймағына шабуыл жасады, бұл жергілікті шенеуніктерді Инцзонгтан көмек сұрауға итермеледі, бірақ ол оларды елемеді, қорғаныс шараларын олардың өздеріне қалдырды, бірақ Тан Тхэу Тайды «бес қағидасыз және ақымақ» деп айыптады. 1065 жылы император Инцзонг ұлы тарихшы Сима Гуанға (1019–1086 жж.) және оның бас көмекшілері Лю Шу, Лю Бан және Фан Цую сияқты басқа да ғалымдарға Қытайдың жалпы тарихын құрастыруды тапсырды. 1067 жылы ол 1066 жылы жұқтырған аурудан қайтыс болды. Оның орнына ұлы Чжао Сюй таққа отырып, император Шэньцзунг атын алды. Император Инцзонг әрқашан психикалық ауруға шалдыққан, көбінесе алаңдап, денесі әлсіз және депрессияға ұшыраған, бұл оның денсаулығына кері әсер етіп, жас кезінде өліміне себеп болды.