Соқыр құстармен басқарылатын бомба жобасының тарихы

Кіріспе

Күшін жойылған басқарылатын бомба жобасы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Көгершін» жобасы (кейін «Оркон» жобасы, «организмдік басқару» деген мағынада) – американдық мінез-құлық зерттеушісі Б. Ф. Скиннердің көгершінмен басқарылатын бомба жасауға жасаған әрекеті болды.

Шолу

Сынақ алаңы – Ұлттық стандарттар бюросы жасаған, кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің радармен басқарылатын "Bat" (Жарқанат) сырғана бомбасы үшін пайдаланылған, қозғалтқышы жоқ ұшақ болды. Бұл, негізінен, қанаттары мен құйрығы бар, ортасында жарылғыш бөлігі және мұрын конусында "бағыттау бөлімі" бар шағын ұшақ еді. Мақсаты – көгершіндерді құрылғының "ұшқыштары" ретінде оқыту, олардың тану қабілеттерін пайдаланып нысананы анықтауға үйрету болатын. Бағыттау жүйесі ұшақтың мұрына орнатылған үш линзадан тұрды, ол нысананың бейнесін мұрын конусы ішіндегі кішкентай бөлімде орналасқан экранға проекциялап көрсететін. Экран тіректе орнатылып, кез келген бұрылыс қозғалысын өлшейтін сенсорлармен жабдықталған. Нысананы танитын бір-үш көгершін экранның алдына қойылып, олардың экранды тұмсықтарымен шабуына оқытылды. Оларды нысананың суретін көрсету арқылы оқытты, және көгершіндер суретті шаққан сайын азық берілетін. Нысана экранның ортасында болғанда экран қозгалмайтын, бірақ бомба жолдан шығып кетсе, сурет экран шеттеріне қарай жылжып отыратын. Көгершіндер суретті іздеп, тұмсықтарымен шауып, экранды айналдырып, қозғалтатын. Егер экранда екі нысана болса, Скиннер кем дегенде екі құстың келісетінін, ал үшіншісін "өзгеше пікірі үшін жазалайтынын" атап өтті, көпшіліктің таңдаған нысанасына қарай бағыттау үшін. Сенсорлар қозғалысты анықтап, басқару беттеріне сигнал жіберетін, ол бомбаны экран қозғалған бағытта бағыттайтын. Бомба нысанаға қайта бұрылғанда көгершіндер суретті қайтадан іздеп, экранды ортаға қайтаратын. Осылайша көгершіндер бағыттың бұрылуын түзетіп, бомбаны сырғана жолында ұстап тұратын. Алғашқы электрондық бағыттау жүйелері де ұқсас әдістерді қолданды, бірақ нысананы анықтау және сырғана жолынан бұрылмау үшін электрондық сигналдар мен процессорлар құстардың орнына қолданылды. Ұлттық қорғаныс зерттеу комитеті көгершіндерді сырғана бомбаларында пайдалану идеясын эксцентрикалық және практикалық емес деп тапты, бірақ зерттеуге 25 000 доллар бөлді. Скиннер, оқытуда біршама сәттілікке жеткенімен, "біздің мәселеміз – ешкім бізді қапалы қабылдамады" деп шағымданды. Бағдарлама 1944 жылдың 8 қазанында тоқтатылды, себебі әскерилер "осы жобаны одан әрі жалғастыру Дивизияның ойынша, жауынгерлік қолданылуға жақын болашағы бар басқа жобаларды қапалы кешіктіреді" деп сенді. 1948 жылы Теңіз күштері "Оркон" жобасы ретінде "Пижон" жобасын қайта жаңғыртты, бірақ 1953 жылы электрондық бағыттау жүйелерінің сенімділігі дәлелденгеннен кейін ол тоқтатылды.

The testbed was the same National Bureau of Standards developed, unpowered airframe that was later used for the US Navy's radar guided "Bat" glide bomb, which was basically a small glider, with wings and tail surfaces, an explosive warhead section in the center, and a "guidance section" in the nose cone. The intent was to train pigeons to act as "pilots" for the device, using their cognitive abilities to recognize the target. The guidance system consisted of three lenses mounted in the nose of the vehicle, which projected an image of the target on a screen mounted in a small compartment inside the nose cone. This screen was mounted on pivots and fitted with sensors that measured any angular movement. One to three pigeons, trained by operant conditioning to recognize the target, were stationed in front of the screen; when they saw the target, they would peck at the screen with their beaks. They were trained by being shown an image of the target and each time the pigeons pecked the image some seed would be dispensed. As long as the target remained in the center of the screen, the screen would not move, but if the bomb began to go off track, the image would move towards the edge of the screen. The pigeons would follow the image, pecking at it, which would move the screen on its pivots. In the case where two possible targets were on the screen, Skinner noted that at least two of the birds would be in agreement and the third would be "punished for his minority opinion" to encourage it to steer towards the target preferred by the majority of the pigeons. The sensors would detect the movement and send signals to the control surfaces, which would steer the bomb in the direction the screen had moved. As the bomb swung back towards the target, the pigeons would again follow the image, bringing the screen back to the centered position again. In that way, the pigeons would correct any deviations in the course and keep the bomb on its glide path. Early electronic guidance systems use similar methods, only with electronic signals and processors replacing the birds in detecting the target and preventing deviation from the glide path. The National Defense Research Committee saw the idea to use pigeons in glide bombs as very eccentric and impractical, but still contributed $25,000 to the research. Skinner, who had some success with the training, complained: "our problem was no one would take us seriously". The program was canceled on October 8, 1944, because the military believed that "further prosecution of this project would seriously delay others which in the minds of the Division have more immediate promise of combat application". Project Pigeon was revived by the Navy in 1948 as "Project Orcon"; it was cancelled in 1953 when the reliability of electronic guidance systems was proven.