Кіріспе

Сиондағы Мәсіх қауымдық шіркеуі, Иллинойс штаты, бұрын Христиандық католик шіркеуі немесе Христиандық католиктік апостолдық шіркеуі деп аталған, 1896 жылы Джон Александр Доуви құрған евангелистік, конфессиялық емес шіркеу. Доуви Сион қаласын Құдай Патшалығының қағидаларына негізделген қоғам құру үшін діни қауым ретінде құрды. Шіркеу мүшелері кейде сиониттер деп аталады (неміс сиониттерімен шатастырмау керек). Жылдар бойы Джон Александр Доуви құрған шіркеуде көптеген өзгерістер болды. Ол халық арасында сенім арқылы емдеумен танымал болды және утопиялық идеалдармен шіркеуді және Сион қауымын құрды. Доуидің ізбасары Уилбур Гленн Волива басшылығымен шіркеу жалпақ жер туралы космологияға берілгендігімен көзге түсті. Воливадан кейінгі пасторлар шіркеуді негізгі протестанттық ілімге жақындастырды. 20-шы ғасырдың басында Христиандық католик шіркеуі әлемдік деңгейде танымал болды. Шіркеудің "Шипа жапырақтары" журналы АҚШ, Австралия, Еуропа және Африканың оңтүстігінде таратылды. Доуи қозғалысының өрбу кезеңінде шамамен 20 000 жақтасы болды. Оңтүстік Африкадағы сионисттік шіркеулер өздерінің рухани тамырларын Доуви мен Христиандық католик шіркеуіне дейін жегізеді. Доуидің сенім арқылы емдеуге және дінді қайта жаңартуға баса назар бергендігіне байланысты, бұл шіркеу Пятидесятничествоның алға басушысы саналады. Африкалық сионистер арасында миссионерлік жұмыс Африканың Сион евангелистік қызметтері (ZEMA) туы астында жалғасуда. ZEMA-ның мақсаты – африкалық сионистерді синкретизмнен христиандық теологияға көшіру.

Джон Александр Доуи

Джон Александр Доуви 1847 жылдың 25 мамырында Шотландияның Эдинбург қаласында евангелистік отбасында дүниеге келді. Отбасы 1860 жылы Австралияға көшті, ал Доуви 1867 жылдан 1872 жылға дейін Эдинбург университетінде білім алды, сосын тағы да Австралияға қайтып кетті. 1876 жылы Доуви үйленді және үш жылдан кейін Мельбурнда өзінің уағыздық қызметін бастады. 1888 жылы Доуви Сан-Францискоға көшіп, онда "Құдайдың күшімен емдеу" (Ministry of Divine Healing) қызметін құрды. Елді аралап уағыз айтып, адамдарды емдегеннен кейін, ол ақыры Чикагоға қоныстанды және 1893 жылы Колумбияның әлемдік көрмесінде киелі шатыр тікті. Келесі жеті жыл ішінде Доуви Чикаго аудиториясын (1896) қоса алғанда, бірнеше қалаларда жиналатын Христиандық католик шіркеуін құрды. 1900 жылы ол Чикагоның солтүстігінде, Иллинойс және Висконсин шекарасына жақын Мичиган көлінің жағасында жер сатып алып, Сион деп аталатын діни утопиялық қауымдастық құрды. Ол сондай-ақ қауымдастықты қолдау үшін "Сион Индустриясы" (Zion Industries) деп аталатын коммерциялық кәсіпорын құрды. Бастапқыда оның негізгі өнімі шотланд тігісі болды және ол үлкен табысқа жетті. Доуви жеке өзі де, сонымен қатар "Шипалау парақтары" (Leaves of Healing) сияқты бірнеше жарияланымдар арқылы да көптеген ізбасарларды жинады. 1905 жылы шіркеу өркендеген кезінде бүкіл әлемде 30 000-ға жуық мүшесі болды, олардың 7500-і Сионда тұрды. Доувидің уағыздауының екі ерекшелігі – сенім арқылы емдеу және ол "қасиетті өмір" деп атаған нәрсе болды. Оның ізбасарлары темекі, алкоголь, шошқа еті, дәрігерлер мен дәрі-дәрмектер, "иманнан тайған шіркеулер" және т.б. сияқты нәрселерден бас тартуға шақырылды. Доуви өз заманында нәсілдер қатынасы бойынша прогрессивті көзқараста болды және афроамерикандықтарды өз шіркеуіне қабылдады, олардың 200-і Сионда қоныстанды. Кейіннен ол олардың кейбіреулерін Оңтүстік Африкаға миссионерлер ретінде жіберді, онда олар өте ықпалды болған шіркеулер құрды. Сион қауымының өсіп, гүлденуіне байланысты Доуви сән-салтанатты өмір салтын қабылдады, өзіне 25 бөлмелі сарай салдырып, Леуіліктер кітабында сипатталған бас діни қызметкер Һарон киген киімдеріне ұқсас әсем діни киімдер киді. Осы және басқа да қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты шіркеу банкротқа ұшырауы мүмкін еді. 1905 жылы Доуви бірнеше рет инсульт алып, денсаулығы нашарлады. 1906 жылы оның ізбасарлары көтеріліс жасап, оны басшылықтан шеттетуге және Уилбур Гленн Воливаны шіркеудің жаңа басшысы етіп сайлады. Бір топ жаңа басшылықты қабылдамай, Сионды тастап кетті, ал кейбіреулері кешірек пайда болған Пентикостал қозғалысының ықпалды көшбасшылары болды. Доуви 1907 жылдың 9 наурызында тағы бір инсульттан қайтыс болды. Доувидің соңғы жылдарындағы бір қызықты жайт – ол Ахмадия қозғалысын құрған даулы үнді мұсылман діни қайраткері Мирза Ғұлам Ахмадпен ашық пікір таласына түсіпті. 1903 жылы олар көпшілік назарында болған "тілектестік дуэліне" қатысты, әрқайсысы екіншісін жалған пайғамбар ретінде әшкерелеу үшін Құдайдан жазалауын сұрады. Ахмад пен оның ізбасарлары Доувидің тез арада ауырып, ұятқа қалуы мен қайтысы олардың діни сенімдерін растады деп мәлімдеді. Ахмад Доувиден бірнеше жасқа үлкен болса да, 1908 жылы, Доувиден бір жыл кейін қайтыс болды.

Уилбур Глен Волива

1906 жылы Доуидің орнын басып, Сионның Бас бақылаушысы болған Уилбур Гленн Волива шіркеуді «Христиандық католиктік апостолдық шіркеу» деп атады. Ол қауымды құрайтын 6000-ға жуық жақтасын қатаң бақылауда ұстады, тіпті олардың некелік серіктестерін таңдауына да араласты. Сиондағы барлық жылжымайтын мүлік нарықтық бағамен сатылатын болса да, 1100 жылдық мерзімге жалға берілді, көптеген шектеулерге және Бас бақылаушының қалауынша тоқтатылу мүмкіндігіне ие болды. Христиандық католиктік-апостолдық шіркеуден басқа діндерге тиісінше тыйым салынды, қарсылас секталардың уағыздаушылары қала полициясы тарапынан мазаланды және қаладан қуылды. Волива Zion Industries компаниясын кеңейтіп, танымал Zion фирмалық өрік печеньесі мен White Dove шоколадын шығаратын нан пісіру цехын қосты. Сион – бір компанияға тәуелді қала болды және оның жұмысшыларына лайықты емес жалақы төленді. Қала шегіне кірген әрбір адамға қатаң моральдық кодекс жүктеліп, оның сақталуы қадағаланды. Әйелдерге қысқа көйлек, биік өкшелі аяқ киім, купальник немесе ерінгіш киюге тыйым салынды. Шұжық, бекон, ұлулар, спирттік ішімдіктер мен темекіге, сондай-ақ дәріханаларға, медициналық орталықтарға, кинотеатрларға және глобустарға (олар Воливаның жердің жазық екендігі туралы космологиясына қарсы келгендіктен) тыйым салынды. Кешкі сағат ондағы коменданттық қатаң түрде сақталды. Жесенбі күні сыбызғылауыңыз үшін тұтқындалуыңыз мүмкін. Бұл заңдарды Воливаның «Преториан гвардиясы» деп аталатын полиция күштері орындады. Полиция қызметкерлері белдеулеріне Киелі кітаптар мен таяқтарды тағып жүрді. Волива бүкіл елде жердің жазық екендігін жақтауымен танымал болды. Ол кез келген адамға жердің жазық екендігін жоққа шығаруға 5000 доллар сыйлық ұсынды, бірақ шарттарын өзі белгіледі. Сиондағы шіркеу мектептерінде жердің жазық екендігі туралы ілім оқытылды. Оның 5000 ватттық радиостанциясы WCBD дөңгелек жер астрономиясына және эволюцияның зиянына қарсы айтқан сөздерін таратып тұрды. Өзінің ізашары Доуи сияқты, Волива да ашықтан-ашық зәулім өмір салтын дамыта бастады, бұл оның жақтастарының наразылығын тудырды, әсіресе Ұлы депрессияның салдарынан туған қиындықтардан кейін, бұл қаланың жалғыз жұмыс берушісі Zion Industries компаниясын банкротқа ұшыратты. 1935 жылы Волива шіркеудің әлсіреп бара жатқан жағдайын жақсарту үшін жыл сайынғы Сион құмарлықтарын қоюға тырысты. Алайда 1937 жылы ашуланған қызметкер шіркеудің үлкен Шило шатырын, онда қойылым өтті, өртеп жіберді. Одан кейін Волива жеке банкротқа мәжбүр болды. 1942 жылы қатерлі ісік диагнозы қойылғаннан кейін, Волива өзінің жақтастарына шіркеу қаражатын жеке пайдалануға жұмсағанын және басқа да жамандықтар жасағанын мойындады. Одан кейін, 1942 жылдың 11 қазанында, ол қайтыс болды, ал шіркеу дерлік тарап кетті. Майкл Минтерннің басшылығымен шағын топ қайта құрылды, бірақ 1959 жылдың 11 сәуірінде тағы бір өрт Сион аудиториясын қиратты. Сол кезде Англиядан келген Робсон отбасы ғимараттың бір пәтерінде тұрып жатты. Олар сол кезде ғимараттан тыс болды. Егер олар үйде болғанда, өрт сөндіру машиналары төртінші қабатқа жете алмағандықтан, олар қаза болар еді. Бұл Құдайдың оларды сол күні ғимараттан шығуға мүмкіндік бергені деп есептелді. Сиондағы шіркеу кейін Мәсіх қауымдастығы шіркеуі деп аталды.