Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румынияның бұрынғы әкімшілік бөлінісі
the former administrative subdivision of Romania
Рэдэуци (; Radautz; Radóc; Radowce; Радівці, Radivtsi; Radevits; Radoviçe) – Солтүстік-шығыс Румыниядағы Сучава округінің қаласы. Ол Буковина тарихи аймағында орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша Рэдэуци округтағы екінші ірі қалалық елді мекен. 1995 жылы Сучава округінің тағы екі қаласымен бірге – Фэлтичени және Кэмплунг Молдовенескпен бірге муниципалитет мәртебесі берілді. Рэдэуцидің ауданы 5 км² және ол 1950 жылға дейін бұрынғы Рэдэуци округінің астанасы болды.
Rădăuți (; Radautz; Radóc; Radowce; Радівці, Radivtsi; Radevits; Radoviçe) is a town in Suceava County, north eastern Romania. It is situated in the historical region of Bukovina. According to the 2021 census, Rădăuți is the second largest urban settlement in the county. It was declared a municipality in 1995, along with two other cities in Suceava County: Fălticeni and Câmpulung Moldovenesc. Rădăuți covers an area of and it was the capital of former Rădăuți County (until 1950).
География
Радути Буковина аймағында, Сучева және Суцевица өзендері арасындағы жазықта, Сучева қаласының солтүстік-батысында орналасқан. Қала сол аттас аймақта, белгілі бір биіктікте жатыр. Бұл Молдавиядағы ең көне елді мекендердің бірі, ол 15 ғасырдан бері танымал. Сирет, Солька, Милишути және Викову-де-Сус қалалары Радути қаласына салыстырмалы түрде жақын, Радути қалалық аймағының ықпалында орналасқан.
Rădăuți is situated in Bukovina, on a plain between the Suceava and Sucevița rivers, northwest from Suceava, the county capital. The city is located in the depression with the same name, at altitude. It is one of the oldest settlements in Moldavia, known since the 15th century. The towns of Siret, Solca, Milișăuți, and Vicovu de Sus are located relatively close to the city, in the Rădăuți urban area of influence.
Демография
1992 жылы Радути халқы ең көп деңгейге жетті, қала шегінде 31 000-нан астам адам тұрды. 2016 жылы Радути қаласы Сучава округындағы халық саны бойынша округ орталығы Сучавадан кейін екінші орында болды. 2011 жылғы халық санауы бойынша Радутиде 23 822 адам тұрды: тұрғындарының 96,97% румындар, 0,89% орыстар және липовандар, 0,88% рома халқы, 0,54% украиндар және 0,23% немістер (Буковина немістері) құрады. Тұрғындарының 83,4% румын православты, 9,1% пятидесятниктер, 3,1% рим католиктері, 0,9% өзге дінге жататындарын, 0,8% грек католиктері және 0,7% баптистер мен липован православтылары болды.
Rădăuți reached its peak population in 1992, when more than 31,000 people were living within the city limits. As of 2016, the town of Rădăuți was the second most populated urban settlement in Suceava County, after the county capital, Suceava. At the 2011 census, Rădăuți had a population of 23,822 inhabitants: 96.97% of inhabitants were ethnic Romanians, 0.89% Russians and Lipovans, 0.88% Roma, 0.54% Ukrainians and 0.23% Germans (Bukovina Germans). 83.4% were Romanian Orthodox, 9.1% Pentecostal, 3.1% Roman Catholic, 0.9% stated they belonged to another religion, 0.8% were Greek Catholic and 0.7% each Baptist and Lipovan Orthodox.
Тарих
"Радомир ауылы" туралы айтылған 1392 жылғы құжат (урик) қаланың алғашқы кездесуі және Rădăuți атауының шығу тегі деп есептеледі (басқа теориялар бойынша, елді мекеннің тарихы одан да ертерек кезеңдерге барып жетеді және атау латын сөзінен, славян тілінің ықпалымен алынған, бұл сөзді Рим әскерлері Siret өзені маңында қолданған деген болжам бар). Сенімсіз дереккөз: 2017 жылғы қаңтар. Радутидің ең алғашқы ресми тізілімі 1413 жылға дейін барады, ол Молдавия князі Александру чел Бун шығарған құжатта жазылған. 14 ғасырдың ортасына қарай Радути дамыған елді мекенге айналған, I Богдан (1359–1365) тұсындағы Шығыс православие шіркеуінің маңызды орталығы болды, содан кейін епископтыққа айналды. Әйгілі Николай шіркеуінің (Богдана монастыры) төңірегінде археологтар Богдан билік құрған кезеңге дейінгі тұрғын жай қабатын тапты, бұл Молдавия құрылмас бұрын жергілікті орталық болғанын көрсетеді. Жәрмеңкелер ұйымдастыру құқығы берілген Радути, Карпат таулары мен үстірт аймақ арасындағы қолайлы орналасуының арқасында дамыды (осы екі аймақтың саудагерлері жергілікті нарықта байланыс орнатты). Радутидегі жәрмеңкелер Ұлы Стефан тұсына (1481 жылғы құжат; алайда, құжатта Стефанның сауда дауларын шешуге араласуы туралы мәліметтер келтірілгендіктен, бұл жәрмеңкелер сол кезде-ақ қалыптасқан болуы мүмкін). Радутиде 1402 жылы салынған собор бар, онда бірнеше молдаван князьдерінің қабірлері сақталған. Радути сонымен қатар грек епископтығының орталығы болды, ол 1786 жылы Черновцыға көшірілді.
The mention of "Radomir's village" (as part of a review of boyar property in the area) in a 1392 document (uric) is generally believed to be the town's first mention, and indication of the origin of the name Rădăuți (other theories state that the settlement had its origins in earlier periods, and that the name is a Slavic influenced derivative of the Latin word Rottacenum, as allegedly used by soldiers in the Roman garrison in Siret). Unreliable source: date=January 2017 The oldest mention of Rădăuți as such dates from 1413, in a document issued by Moldavian Prince Alexandru cel Bun. By the middle of the 14th century, Rădăuți was already a flourishing settlement, the seat of a prominent Eastern Orthodox church during the times of Bogdan I (1359–1365), and subsequently a bishopric. Around the St. Nicholas church (Bogdana Monastery), archaeologists have uncovered a habitation layer preceding Bogdan's period of rule, one which could point to the existence of a local center prior to the foundation of Moldavia. Awarded the privilege of organizing fairs, Rădăuți evolved due to its favorable location midway between the Carpathian Mountains and the tableland area (with traders from both regions establishing contact in the local market). The fairs at Rădăuți have been dated to the time of Stephen the Great (a document from 1481; however, since the mention includes details of Stephen's intervention in solving a commercial dispute, it is possible that the fairs were well established by then). Rădăuți has a cathedral, built in 1402, with the tombs of several Moldavian princes. Rădăuți was also the seat of a Greek bishopric, moved to Chernivtsi in 1786.
Богдана монастыры
Радутидегі князьдік шіркеуде Богдан I және оның ұлы Лацу, екеуі де Молдавия воеводалары/князьдары, сондай-ақ кейінірек Молдавияның Рим I билеушісінің қабірлері орналасқан. Бұл Молдова мен Буковинадағы ең көне монастырь (1365 жыл). Монастырь ішінде 14 қабір бар, олардың ішінде Богдан I (1359–1365), Лацу воеводасы (1365–1373), Роман I (1391–1394), Штефан I (1394–1399), Александру чел Бунның інісі Богдан, Александру чел Бунның ұлы Богдан және тағы басқалары жатыр.
The Princely Church at Rădăuți contained the graves of Bogdan I and his son Lațcu, both Voivodes/Princes of Moldavia, as well as a later ruler, Roman I of Moldavia. Is the oldest monastery from Moldova and Bucovina (1365). Inside the monastery there are 14 tombs (like Bogdan I (1359–1365), Lațcu Voievod (1365–1373), Roman I (1391–1394), Ștefan I (1394–1399), Bogdan, the brother Alexandru cel Bun, Bogdan, son of Alexandru cel Bun and others.