Кіріспе

Оцелу Рошу (лат. «Қызыл Болат»; бұрын Фердинанд; Nándorhegy; Фердинандсберг) – Румынияның Караш-Северин округінің солтүстік-шығысында, Бистра аңғарында орналасқан қала. Ол 68-ші республикалық жол бойында, Карансебес қаласынан (21 км қашықтықта) және Хацег қаласы арасында жатыр. Қала Чиреша (Бистрацсерес) және Мал (Мал) атты екі ауылды басқарады. Ол Банат тарихи аймағында орналасқан.

География

Оцелу Рошу шамамен биіктікте, Бистра өзені аңғарында орналасқан, солтүстікте Пояна Руска таулары мен оңтүстікте Тарку таулары арасында жатыр. Оцелу Рошудың оңтүстігінде Тарку тауларының кең етегі жатыр, жергілікті тұрғындар оны Гай деп атайды. Солтүстік жағынан қала Пояна Руска тауларының етегімен тікелей шектеседі. Ең биік нүктелер – Фердинанд төбесі (құю зауытына қарайтын) және Чичура төбесі. Оцелу Рошу биіктігі мен орналасуының арқасында Батыс Еуропаның климаттық ықпалына ұшырайды. Биіктігі, сондай-ақ жақын орман мен таулар, қолайлы климатты қамтамасыз етеді. Қыс айларында қар екі-үш айға дейін сақталуы мүмкін, бірақ температура тым төмендемейді. Көктем айларында, әсіресе мамыр айында, Тарку тауларының жоғарырақ аймақтарында қардың еруіне және мол жаңбырға байланысты су тасқыны қаупі бар. Соңғы су тасқыны 2000 жылы болды, оның салдарынан Бистра өзені арқылы өтетін бірнеше көпірлер қирады.

Тарих

Адамның қоныстанған алғашқы белгілері Палеолит дәуіріне дейін, қарапайым құралдар түрінде жатады. Жақын жерлерде неолит дәуірінен сирек қалдықтар табылған. Римдіктер мен дактар арасындағы соғыстар кезінде император Траян Дакияның ішкі аймақтарына өту үшін Бистра аңғары арқылы жол салған. Римдік каструм Оцелу Рошуға жақын, Зявои (ежелгі Агнавиа) зиратының жанында табылған. Он бесінші ғасырда, орта ғасырларда Оцелу Рошу "Бистра" деп, кейін венгр тілінде Nándorhegy деп аталды. Габсбургтер түріктерді Банаттан қуғаннан кейін, аймақ немістермен қоныстандырылып, Фердинандсберг деп аталды. Итальяндықтар да металл өңдеу өнеркәсібінде жұмыс істеу үшін шақырылды. Венгрия Корольдігінің құрамында қала 1881 жылдан 1918 жылға дейін Крашо-Северин округіне қарады. Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі венгр-румын соғысынан кейін румын армиясы қалаға кірді. 1920 жылғы Трианон шарты бойынша Банаттың солтүстік-шығыс бөлігі Румыния Корольдігінің құрамына кірді, ал Нандорхеги атауы Фердинандқа өзгертілді. Соғыс аралық кезеңде қала Северин округінің Пласа Карансебеш аймағына кірді. 1947 жылдан кейін Фердинанд атауы коммунистік үкіметке ұнамады, олар оны қаланың металл өңдеу өнеркәсібінің маңыздылығын көрсету үшін Oțelu Roșu ("Қызыл болат") деп өзгертті.

Халық саны

2021 жылы халық саны 8 497 адамды құрады, бұл 2011 жылғы 9 260 адамнан және 2002 жылғы 13 128 адамнан азайған. Осы демографиялық төмендеудің себептерінің арасында металл өңдеу саласының проблемалары және жоғары жұмыссыздық деңгейі бар, осының салдарынан көптеген жастар қаладан шығып, Тимишоара және Румынияның басқа да аймақтарына қоныс аударуда. Тұрғындардың 92,98% - румындар, 2,09% - немістер, 3,23% - венгрлер және 0,86% - рома халқы. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін қаланың көптеген неміс, итальян және словак тұрғындары эмиграцияға кетті. 2002 жылы тұрғындардың 76,7% - румын православиесін, 11,4% - рим католик дінін, 4,8% - пятидесятниктерді, 4,4% - баптисттерді және 1% - реформаторларды ұстанды.

Климат

Оцелу Рошудың ылғалды континенталды климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb).

Білім

Қалада екі мектеп бар, Generală 1 және Generală 3, сондай-ақ бір кәсіптік-техникалық орта мектеп.