Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштері офицері (1781–1814)

Джонстон Блейкли, сондай-ақ Джонстон Блейкли деп те жазылады (1781 жылдың қазаны – 1814 жылдың қазаны), Франциямен болған Квази соғысы мен 1812 жылғы соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері болған. Ол сол дәуірдегі ең табысты американдық теңіз офицерлерінің бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Блейкли Ирландияның Даун графтығындағы Сифорд маңында дүниеге келген. 1783 жылы бала кезінде Америка Құрама Штаттарына әкелінген ол 1800 жылы Солтүстік Каролина Университетінің Чапел-Хилл қаласындағы Диалектикалық және қайырымдылық қоғамдарының мүшесі болды, содан кейін Теңіз күштеріне қосылып, 1800 жылы мичман болып тағайындалды. Франциямен болған Квази соғысында «Президент» кемесінде қызметтенгеннен кейін және 1812 жылғы соғыс басында «Энтерпрайз» кемесіне командир болып тағайындалғаннан кейін, Командир Блейкли жаңадан салынған «Уасп» соғыс кемесіне командир болып тағайындалды.

Сауда-саттық шабуылының басталуы

Джонстон Блейклидің басқаруындағы "Уасп" кемесі 1814 жылғы 1 мамырда сағат төртте Портсмуттан шығып, кешкі кезде американдық портын тастап, жаңа желмен Атлантикаға бет алды. "Уасп" Атлантика мұхиты арқылы бір айлық сапарға шықты. Блейклидің мақсаты – Англия арнасы, онда британдық кемелер, өз суларында қауіпсіз деп есептелінетін, шығысқа бағытталған сапарлар үшін конвойларын құрып, қайтқанда әртүрлі үй порттарына тарап кететін. "Уасп" мамыр айының соңында белгіленген орнына жетіп, 2 маусымда алғашқы жүлдесін – "Нептун" баркасын алды да, өртеп жіберді. Қарақшылар сияқты пайда табу үшін мүлікті тартып алуды күтпеген Блейкли, саудаға шабуыл жасаушы еді және ол қажетті жабдықтар мен азық-түлік үшін тонағаннан кейін жүлделерін жоюға бұйрық алған.

3 кемелерді жойып , 1 кемесін картелге айналдыру

Келесі апталарда "Уасп" тағы төрт кеме – "Вильям" бригі, "Паллас" бригі, "Генриетта" галлиоты және 325 тонналық "Оранж Бовен" кемесін жаулап алды. Бұл олжалардың барлығы өртелді немесе суға батырылды, тек "Генриетта" кемесінің жүгі теңізге тасталды, осылайша ол картель кемесі ретінде пайдаланылып, босатылған тұтқындарды Англияға жеткізуге мүмкіндік алды.

HMS Reindeer кемесін жою

28 маусымда Блейкли екі желкенді көріп, оларды қуды. "Wasp" кемесі британдық HMS Reindeer кемесін анықтады. "Reindeer" кемесін Уильям Мэннерс басқарды. Теңіздегі қалың жағалаудан бомбалау, зеңбірек оқтарынан және маневрлерден кейін, екі аяғына жараланған капитан Мэннерс "Reindeer" кемесін "Wasp" кемесіне бұрып, оның сол жағына соқты. Британдықтар "Wasp" кемесіне шабуыл жасау үшін рельске асықты, бірақ америкалықтардың "салқынқанды және ойластырылған" мылтық атысымен қайта-қайта кері шегінді. Алдыңғы қатарда болған Мэннерс атып түсірілді. Содан кейін америкалық теңізші-мерген оны басына атып өлтірді. Блейклидің бұйрығымен америкалықтар "Reindeer" кемесіне шабуыл жасады. Американдықтар жеңіске жеткеннен кейін 9 адам қаза тауып, 15 адам жараланды. Ал британдықтардың 25-і қаза тауып, 42-сі жараланды. Блейкли тұтқындарды және британдық 12 фунттық зеңбіректерді алды, "Reindeer" кемесі Блейклидің бұйрығымен өртеліп жақылды.

Британдық кемелерді басып алу

Блейкли содан кейін ең жақын бейтарап портқа, Францияның Л’Ориен қаласына бағыт алды. Жолда тағы екі британдық сауда кемесін жаулап алды. Тәуелсіздік күнін порт айнасымен толтырылған "Регулятор" бригін өртеп атап өтті, және екі күннен кейін "Дженни" шхунасын суға батырып жіберді. Қонақжайлы Л’Ориенде 3 апталық үзіліс кезінде Блейкли кемесін жөндеп, 79 тұтқынды Англияға картель кемесімен қайтарды.

2 британдық бригаданы басып алып, жояды

27 тамызда Блейкли қайта жабдықталған "Уасп" кемесімен Англия арнасындағы бұрынғы шалқаю орнына қайтып келді. Блейкли станциядағы алғашқы екі күнде "Леттис" және "Бон Аккорд" бригтерін жойды.

Британдық конвойға шабуыл жасау

1 қыркүйекте Блейкли Гибралтарға бет алған он сауда кемесінен тұратын конвойға, оны 74 зеңбірекпен қаруланған "Армада" қорғап тұрғанда, кездесті. Жылдам "Ауса" кемесі ауыр жүк таситын соғыс кемесінен озып, маневр жасап, "Мария" бригіне шабуыл жасап, оны қиратып, өртке қойды. Бұл бриг құнды зеңбіректер мен әскери жабдықтарды тасымалдаған.

HMS Avon-ты жеңу

Оңтүстікке қарай Гибралтарға беттеген "Wasp" кемесі кешкі сағаттарда төрт желкенді көріп қалды. Блейкли ең жақын кемеге қуып жетуді бұйырды. Көптеген зеңбірек оқтары мен шайқастан кейін жау кемесі бас берді. Бірақ тағы үш жау кемесі пайда болды. Блейкли қауіптің тым жоғары екенін түсініп, қараңғыда сытылып кетуге шешім қабылдады. Жеңілген, бірақ құтқарылған британдық кеме – HMS Avon бригі еді. "Авон" кемесі 10 адамның қаза болуына және 29 адамның жаралануына әкелді. Ал "USS Wasp" кемесі 3 жараланғанмен қашып құтылды.

Соңғы шабуыл сапары

"Wasp" оңтүстікке қарай жолын жалғастырып, "Three Brothers" және "Bacchus" атты тағы екі бригті жаулап, батырып жіберді. 21 қыркүйекте "Wasp" Мадейра аралдарынан шамамен 75 миль шығысқа қарай сегіз зеңбірекпен қаруланған "Атланта" бригін тартып алды. "Блэклей" жүкті құраған шарап, бренди және жібекке қызығып, бұл жүлдені алғаш рет сапар барысында өзінде қалдырды. Блейкли команданы американдық мичман Дэвид Гейзингерге тапсырды. Дэвид Гейзингерге жүлдені АҚШ-қа жеткізуге бұйрық берілді, және екі кеме Порто-Санто аралының жанында айырылысты. "Wasp" пассат желдерімен жүзіп, 1814 жылдың 9 қазанында бейтарап швед бригі "Адонис" кездесті. "Адонис" кемесіндегі екі американдық офицер "Wasp" кемесіне ауысып, ол Батыс Индия арқылы үлкен Орталық Атлантикаға қарай, үйге бет алды. Гейзингер "Атлантамен" бірге 1814 жылдың 4 қарашасында Джорджия штатының Саванна қаласына жетті. Блейкли басқарған "Wasp" түсініксіз жағдайда жоғалып, дауылда сүңгіп кеткен болуы мүмкін. Блейкли Конгрестің алғысын, алтын медаль және соңғы сапары үшін капитан шеніне көтерілу құрметіне ие болды.

Блейклидің отбасы үшін пайда

Капитан Блейкли 1813 жылдың желтоқсанында Нью-Йорктегі әкесінің ескі досы мистер Хуптың қызы мисс Джейн Хупқа үйленді. Ол жалғыз қызын қалдырды, және ол осы ел тарихындағы ұлттық ризашылықтың ең құрметті, маңызды және көңілді көрсетілімдерінің бірін алды. Солтүстік Каролина штатының заң шығарушы органы 1816 жылдың 27 желтоқсанында, капитан Блейклиге берілген қылыштың мақсатын белгілегеннен кейін, "Капитан Блейклидің баласы осы штаттың есебінен білім алуға тиіс деп бірауыздан шешім қабылдады; және миссис Джейн Блейклиге осы штаттың қазынашысынан баланың білімі үшін қажетті соманы уақыты келгенде сұрауға рұхсат етілсін".

Басқа

Капитан Джонстон Блейкли бастауыш мектебі, Бэйнбридж аралы, Вашингтон штаты.