Зәр талдау – бүйректер мен зәр жолдарының жұмысын бағалауға көмектесетін маңызды медициналық тест. Диагностика, жүктілік тесті, дәрілерді анықтау үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зәрдің медициналық тестілеуі
Medical test of urine
Зәр тестілеуі – зәр үлгісінен жасалатын кез келген медициналық тест. Зәрді талдау маңызды диагностикалық құрал болып табылады, себебі оның құрамы дене мүшелерінің көптеген жүйелерінің, әсіресе бүйректер мен зәр шығару жүйесінің жұмысын көрсетеді, ал үлгі алу оңай. Көбінесе қолданылатын зәр тестілеріне зәрдің физикалық, химиялық және микроскопиялық қасиеттерін зерттейтін жалпы зәр талдауы, зәрдегі есірткі заттарды анықтау және жүктілікті анықтау кіреді.
A urine test is any medical test performed on a urine specimen. The analysis of urine is a valuable diagnostic tool because its composition reflects the functioning of many body systems, particularly the kidneys and urinary system, and specimens are easy to obtain. Common urine tests include the routine urinalysis, which examines the physical, chemical, and microscopic properties of the urine; urine drug screening; and urine pregnancy testing.
Өмірбаян
Диагностикалық мақсаттарда зәрдің маңызы ежелгі заманнан бері белгілі. Зәрді зерттеу Шумер және Вавилонияда б.з.д. 4000 жылдан бері қолданылып келген, және оның сипаттамалары ежелгі грек және санскрит мәтіндерінде кездеседі. Қазіргі заманғы зәр тексеруі зәрдің физикалық және биохимиялық қасиеттерін зерттеу үшін түрлі әдістерді пайдаланады. Мысалы, жалпы несеп талдауының нәтижелері бүйректер мен зәр жолдарының жұмысы туралы ақпарат береді, зәр жолының инфекциясын (ЗЖИ) анықтауға көмектеседі, сондай-ақ диабет немесе бауыр аурулары сияқты басқа да жағдайларды анықтауға мүмкіндік береді. Зәрдегі қалыптан тыс жасушаларды талдау (зәр цитологиясы) кейбір қатерлі ісіктерді диагностикалауға көмектеседі, ал зәрдегі органикалық қышқылдар немесе аминқышқылдарын тексеру кейбір генетикалық ауруларды анықтау үшін қолданылуы мүмкін.
The value of urine for diagnostic purposes has been recognized since ancient times. Urine examination was practiced in Sumer and Babylonia as early as 4000 BC, and is described in ancient Greek and Sanskrit texts. Contemporary urine testing uses a range of methods to investigate the physical and biochemical properties of the urine. For instance, the results of the routine urinalysis can provide information about the functioning of the kidneys and urinary system; suggest the presence of a urinary tract infection (UTI); and screen for possible diabetes or liver disease, among other conditions. Analysis of abnormal cells in urine (urine cytology) can help to diagnose some cancers, and testing for organic acids or amino acids in urine can be used to screen for some genetic disorders.
Үлгілерді жинау
Зәр сынамаларын алу әдістері қажетті тестке байланысты әртүрлі болады. Кездейсоқ зәр, яғни кез келген уақытта алынған үлгі, көптеген тесттер үшін қолданылуы мүмкін. Дегенмен, зәр талдауы және жүктілік тексеруі сияқты тесттер үшін таңертеңгі алғашқы зәрмен (бірінші таңертеңгі үлгі) алынған үлгі артық, себебі ол әдетте шоғырланған болады, бұл тесттің сезімталдығын арттырады. Зәрдегі көптеген заттардың концентрациясы күні бойы өзгеріп отыратындықтан, кейбір тесттерге белгілі бір уақыт аралығында (әдетте 24 сағат) зәр жинау қажет, онда пациент барлық зәрін ыдысқа жинап алады. Содан кейін сынақ үшін үлгінің кішкентай бөлігі алынады. Уақытша жинауды көбінесе креатинин, мочевина, зәр ақуызы, гормондар және электролиттерді өлшеу үшін пайдаланады. Егер зәрді микробиологиялық зерттеу үшін қолдану керек болса, үлгінің ластануын болдырмау маңызды. Осы жағдайда, дұрыс жинау процедурасы жыныс аймағын тазалауды, дәретханаға зәр шығаруды бастауды, содан кейін дәретханаға зәр шығаруды аяқтамас бұрын үлгі контейнерін толтыруды қамтиды. Бұл "орта ағыстағы таза жинау" деп аталады. Зерттеулер көрсеткендей, көптеген әйелдер орта ағыстағы сынаманы қалай алу керектігін немесе оның қажеттілігін білмейді. Егер пациент өз еркімен зәр шығара алмаса, зәрді несеп катетері арқылы алуға болады немесе іш қуысына ине енгізу арқылы (супрапубикалық аспирация) алуға болады. Сәбилер мен кішкентай балаларда зәрді жыныс мүшелеріне бекітілген қапқа жинауға болады, бірақ бұл жоғары ластану қаупімен байланысты.
The techniques used to collect urine specimens vary based on the desired test. A random urine, meaning a specimen that is collected at any time, can be used for many tests. However, a sample collected during the first urination of the morning (first morning specimen) is preferred for tests like urinalysis and pregnancy screening because it is typically more concentrated, making the test more sensitive. Because the concentration of many substances in the urine varies throughout the day, some tests require timed urine collections, in which the patient collects all of their urine into a container for a given period of time (commonly 24 hours). A small amount of the specimen is then removed for testing. Timed collections are commonly used to measure creatinine, urea, urine protein, hormones and electrolytes. If urine is needed for microbiological culture, it is important that the sample is not contaminated. In this case, the proper collection procedure involves cleaning the genital area, beginning to urinate into the toilet, and then filling the specimen container before completing the urination into the toilet. This is called a "midstream clean catch" collection. Research has shown many women are unsure of how to take a midstream sample or why it is needed. If the subject is not able to urinate voluntarily, samples can be obtained using a urinary catheter or by inserting a needle through the abdomen and into the bladder (suprapubic aspiration). In infants and young children, urine can be collected into a bag attached to the genital region, but this is associated with a high risk of contamination.