Ангостура Конгресі және Ұлы Колумбия Республикасы

Кіріспе

Оңтүстік Америка революциялық конгресі

Ангостура конгресі Симон Боливар шақыруымен Ангостурада (қазіргі Сиудад Боливар) Колумбия мен Венесуэланың тәуелсіздік соғыстары кезінде өткізілді. Ол Колумбия Республикасының (тарихта Ұлы Колумбия деп аталады) жариялануымен аяқталды. Конгресс 1819 жылдың 15 ақпанында жұмысын бастады, 17 желтоқсанда Испаниядан тәуелсіз жаңа мемлекет құрылды, содан кейін тәуелсіздік күресіне байланысты жұмысы тоқтап, 1821 жылдың 31 шілдесінде Кукута конгресі сессиясын басталғанда қайтадан шақырылды. Ангостура жиыны Венесуэла және Жаңа Гранаданы (қазіргі Колумбия) өкілдік еткен жиырма алты делегаттан тұрды.

Тарихи негіздер

Елдердің маңызды бөліктері әлі де испандықтардың билігінде болды, сондықтан сайлаулар тек Венесуэланың оңтүстігінде және патриоттар күштері бақылаған Маргарита аралында ғана өтті. Жаңа Гранададан келген делегаттар Венесуэлалық патриоттармен бірге күрескен эмигранттардың арасынан таңдалды. 1819 жылғы 19 ақпандағы алғашқы отырысында Боливар өзінің танымал Ангостурадағы үндеуін жасады, бірақ ондағы барлық ұсыныстар қабылданбады (әсіресе, парламентке есеп беретін қуатты министрлер арқылы басқаруды ұсынатын, өмір бойына жоғары мәртебелі рәсімдік президенттің ұсыныстары, екеуі де британдық үлгіде жасалған, сондай-ақ үкіметтің «төртінші» тармағы – классикалық Ареопаг үлгісіндегі «адамгершілік» тармағы). Ангостура конгресі Венесуэланың екінші заң шығарушы конгресі саналады, алғашқысы 1811 жылы өткен. Оның маңызды заңдық құжаты – 1819 жылғы Венесуэла Конституциясы болды, ол 15 тамызда ресми түрде қабылданды, бірақ 1819 жылғы 17 желтоқсанда Колумбия Республикасы құрылғаннан кейін тез ескірді. Бұл жаңа мемлекетке Венесуэла, Жаңа Гранада (қазіргі Колумбия және Панама) және Кито (қазіргі Эквадор) кірді. Оны қазіргі Колумбия Республикасынан ажырату үшін тарихшылар бұл мемлекетті Гран Колумбия деп атады. Жаңа мемлекет үшін конституция 1821 жылғы тамызда Кукута конгресінде жасалды. Конгресс жаңа ел үшін үш ірі департамент құрды: Венесуэла (қазіргі Венесуэла мемлекетімен сәйкес), Кундинамарка (қазіргі Колумбия, Панама және Орталық Американың бір бөлігі) және Кито (қазіргі Эквадор). Симон Боливар президент, Франсиско Антонио Зеа вице-президент, Хуан Герман Россио Венесуэла вице-президенті және Франсиско де Паула Сантандер Кундинамарка вице-президенті болып сайланды.

Негізгі заңның мазмұны

1819 жылдың 17 желтоқсанында Ангостура қаласында (қазіргі Сидад Боливар) конгрессмендер Колумбия Республикасының Негізгі заңын (испан тілінде Ley Fundamental de Colombia) қабылдады. Ол он төрт баптан тұрады, онда Ұлы Колумбия Республикасы өзінің саяси құрылымын белгіледі, себебі «Венесуэла және Жаңа Гранада провинциялары» «бір республикада біріктірілген» және егер екі бөлек елге бөлінген жағдайда, тіпті «ең жақын байланыстармен біріктірілген» болса да, тұра алмайды. Сондықтан, Ұлы Колумбияның құрылуы «қажеттілік пен өзара мүддеге байланысты» болды. Аталған құжат Колумбияның тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуын, сондай-ақ Венесуэла мен Жаңа Гранаданың саяси одағына түрткіс болған себептерді түсіндірді. Колумбия Республикасының Негізгі заңы былай болды: 1819 жылы Колумбия Республикасы Венесуэла мен Жаңа Гранаданың бірігуінен құрылды, екеуі де республикалық жүйеге ие болды. Венесуэланың генерал-капитандығы мен Жаңа Гранаданың вице-корольдігі өз аумақтарын біріктірді, ол «жүз он бес мың шаршы лигадан» тұрады. Колумбияның мемлекеттік қарызы Венесуэла мен Жаңа Гранаданың қарыздарын «бірлесіп» консолидациялады. Атқару билігі президент пен вице-президенттің қолында, «екеуі де қазіргі конгресс тарапынан уақытша тағайындалады». Венесуэла, Кито және Кундинамарка – Ұлы Колумбияның үш ірі департаменті (соңғысы бұрын Жаңа Гранада деп аталған аймақтың орнына келді). Олардың астаналары – Каракас, Кито және Богота. Департаменттерде жоғары әкімшілік органдары мен басшылар бар. Колумбия астанасы Боливардың есімімен аталады. Оның «орны мен орналасуы» конгресспен анықталады. Росарио-де-Кукута 1821 жылдың қаңтар айында Колумбия конгресінің жиналатын жері болады. Конгресс Колумбия Республикасының Конституциясын қалыптастырады. Сондай-ақ, конгресс «Колумбияның қару-жарағы мен туын» анықтайды. Түстер «ең жақсы танылғандықтан» венесуэлалық түстер болады. 1820 жылдың 15 қаңтарында конгресс «жабылады», содан кейін конгресске жаңа сайлаулар өтеді. Конгресс алты мүшеден тұратын комиссиямен және президентпен алмастырылады. 1819 жылдың 25 желтоқсанында «әлемнің құтқарушысының тууына орай» Колумбия Республикасы қоғамдық тойлар арқылы жарияланды. Аталған күн, яғни 25 желтоқсан, оның «саяси жаңаруына» байланысты Республиканың жылдығы болып табылады.

On December 17, 1819, the Fundamental Law of the Republic of Colombia (Ley Fundamental de Colombia, in Spanish) was enacted by the congressmen in the city of Angostura (nowadays Ciudad Bolívar). It consisted of fourteen articles in which the Republic of Gran Colombia established its political structure, in consideration of the fact that "the provinces of Venezuela and New Grenada (sic)" are "united in a single republic" that could not stand if divided in two different nations, even if they are "united by the closest ties". Therefore, the birth of Gran Colombia would be created "by necessity and mutual interest". Basically, the document explained how Colombia was going to be as an independent nation, in relation to the reasons that motivated the political union of Venezuela and New Granada. The Fundamental Law of the Republic of Colombia was thus as follows:
In 1819, the Republic of Colombia is created from the fusion of Venezuela and New Granada, both nations with republican systems. The captain generalship of Venezuela and the viceroyalty of New Granada combine their territories, which comprise "an extent of a hundred and fifteen thousand square leagues". The national debt of Colombia consolidates "in solidum" the debts of both Venezuela and New Granada. The executive power is in the hands of the president and the vice president, "both to be provisionally appointed by the present congress". Venezuela, Quito, and Cundinamarca are the three great departments of Gran Colombia (this last being substituted for what previously had been called New Granada). Their respective capitals are Caracas, Quito, and Bogotá. The departments have superior administrations and chiefs. The capital of Colombia is named after Bolívar. Its "place and situation" is to be determined by the congress. Rosario de Cúcuta shall be the village in which the congress of Colombia would assemble in January 1821. The congress will form the Constitution of the Republic of Colombia. In the same way, the congress shall determine "the arms and flag of Colombia". The colors will be the Venezuelan ones, "being most known". On January 15, 1820, the congress "shall adjourn"; then new elections to the congress can take place. The congress shall be replaced by a six member committee and a president. On December 25, 1819, "in commemoration of the birth of the Saviour of the world", the Republic of Colombia shall be proclaimed through public celebrations. The aforesaid date, i. e., December 25th, shall be the anniversary of the Republic, due to its "political regeneration".

Негізгі заңға қол қойған депутаттар

Негізгі заңның соңында конгресс президенті Франсиско Антонио Зеа мен депутат және хатшы Диего де Валенилланың қолдары қойылды. Осы құжатқа қол қойған басқа да саясаткерлер: Хуан Герман Россио, Мануэль Седеньо, Хуан Мартинес, Хосе Мария Вергара и Лозано, Хосе Испания, Луис Томас Пераза, Антонио М. Брисеньо, Еусебио Афанадор, Франсиско Конде, Диего Баутиста Урбанеха, Хуан Висенте Кардосо, Игнасио Муньос, Онофре Басало, Доминго Алзуру, Хосе Томас Мачадо және Рамон Гарсия Кадиз. Соңында, Симон Боливар Мемлекеттік мөрмен Негізгі заңның басылуын, жариялануын және күшке енуіне келісім берді.