Кіріспе

Автомобильдің аспалы жүйесі

Коилвер – автомобильдің аспалы жүйесінің құрылғысы. Коилвер атауы "амортизатордың үстіндегі серіппе" деген сөздің қысқартылған түрі.

Сипаттама

Койловерлер көптеген көліктерде кездеседі, RC автомобильдерінен бастап, қарапайым жолаушылар көліктеріне, жарыс машиналарын және 4x4 көліктерін қоса алғанда. Олар кейде жаңа көліктерде заводтық аспа ретінде орнатылады. Койловерлер қос тіректі аспалы жүйелерде қолданылады және көбінесе МакФерсон тіректерінің құрамдас бөлігі болып табылады. Койловерлердің екі негізгі түрі бар: толық койловерлер және кигізілетін койловерлер. Толық койловерлер заводта бірге шығарылған амортизатормен жұптастырылады, ал кигізілетін койловерлерде амортизаторлар мен серіппелер бөлек сатылады және кейін жинастырылады. Көліктерге қосымша койловерлер шығаратын көптеген компаниялар бар, олардың көпшілігі клиенттерге жүріс биіктігі және демпферлеу сияқты әртүрлі параметрлерді реттеуге мүмкіндік береді. Егер көліктің аспасы мүмкіндік берсе және койловерлер реттелетін жоғарғы тіреулермен жабдықталған болса, қатеу бұрышы мен кастер бұрышын да реттеуге болады. Осы жоғары дәрежедегі реттеу койловерлерге стандартты МакФерсон тіректерінен артықшылық береді. Койловерлер көліктің ауырлық орталығын төмендету үшін және көлік бағытын өзгертетін кезде салмақ ауысуын азайту үшін дөңгелек тіреуін арттыру үшін қолданылады.

Құралымдары

Койловер – демпферден және оны айналдыра орналасқан серіппеден тұрады. Демпфер мен серіппе орнату алдында бір бөлік ретінде жиналады және кез келген бөлігінің істен шығуы жағдайында бірге ауыстырылады. Кейбір койловерлер реттеледі. Көптеген, тіпті барлық реттелетін койловерлерде серіппе биіктігі мен алдын ала жүктемесін реттеуге болады, бұл гайкаға ұқсас иілген серіппе тірегі арқылы жасалады. Басқа вариант бойынша, демпфердің иілген корпусы иілген төменгі бекіткішке сәйкес келеді, бұл серіппе жолына әсер етпей серіппе биіктігін реттеуге мүмкіндік береді. Көптеген койловерлерде де реттелетін демпферлер бар, олар әдетте демпфердің үстіндегі реттегіш түймешік арқылы реттеледі. Серіппе қаттылығын басқа серіппеге ауыстыру арқылы немесе демпфердің қаттылығын реттеу арқылы өзгертуге болады. Койловерлер бірнеше компоненттерден тұрады, оның ішінде демпфер, серіппе, втулка, соққыға қарсы тоқтағыштар, жоғарғы және төменгі бекіткіштер, түрлі гайкалар мен шайбалар, иілген гильзалар және жағалар.

Жазғыштар

Сызбалы серіппелердің мақсаты – шассидің ең төменгі нүктеге жетіп, соғылуын болдырмау, көліктің әрбір жеке дөңгелегін қолдау, сондай-ақ жоғары жылдамдықпен бұрылыс жасағанда немесе қисайғанда, көліктің корпусының қимылын азайту немесе жою. Бұл серіппелер көлік жылдамдық алғанда төменге қарай отыруын (squat) және тежеу кезінде алға қарай құлауын (dive) азайтуға да көмектеседі. Олар көбінесе көліктің жолдан жарылу биіктігін (ride height) реттеу үшін қолданылады, бұл басқару мен жайлылыққа тікелей әсер етеді. Көліктің жолдан жарылу биіктігін көтеруге немесе төмендетуге болады. Төменгі бекіткіш – бұл екі реттеу гайкасы бар, серіппелерді алдын ала жүктеуге және жолдан жарылу биіктігін арттыруға немесе азайтуға арналған ұзын жіпшелі гильза. Сығу және кері инерция: Егер сызбалы серіппелер реттелетін амортизаторлармен жабдықталған болса, аспаның сығу және кері инерциясының қатаңдығын реттеуге болады. Реттелетін амортизаторлар үш негізгі санатқа бөлінеді: тек сығуды реттейтіндер, тек кері инерцияны реттейтіндер, сығу мен кері инерцияны бірдей реттейтіндер және сығу мен кері инерцияны тәуелсіз түрде реттейтіндер. Соңғы санатты тағы да екіге бөлуге болады: төмен жылдамдықты реттеуге және жоғары және төмен жылдамдықты тәуелсіз реттеуге ие амортизаторлар. Аспа қозғалысы контекстінде жоғары жылдамдыққа мысал – көліктің ойыққа түсуі, ал төмен жылдамдыққа мысал – көліктің бағытын өзгертуі. Камбер және кастер: Кейбір сызбалы аспа жиынтықтарымен реттелетін жоғарғы тіреулер де бірге келеді. Көліктің аспа конструкциясына байланысты, бұл тіреулер камберді және/немесе кастерді реттеуге мүмкіндік береді. Кейбір сызбалы серіппелер көліктің штаттық жоғарғы тіреулерін пайдаланады, сондықтан оларды реттеу мүмкін емес.

Сығу және кері қайту

Сығу, демпфердегі поршень ішке қарай жылжығанда болады, бұл камерадағы сұйықтықтың қысымын арттырады. Сығуды реттеу көліктің тіксіз салмағының қозғалысын өзгертеді, салмақтың дөңгелекке қарай қаншалықты жылдам түсетінін өзгертеді. Қайта соғу – поршень сығылғаннан кейін кері жылжуының нәтижесі, соның салдарынан сұйықтық қайтадан сығылады. Қайта соғуға жасалған түзетулер көліктің серпімді салмағының қозғалысын бақылайды, салмақтың дөңгелектен қаншалықты жылдам алыстатынын өзгертеді.

Кольвердің баламалары

Азотпен толтырылған амортизаторлар серіппелі тіректерге қарағанда тұрақтырақ балама ретінде қолданылуы мүмкін, себебі олар жүктемесін түсірмейді немесе кері итермейді, осылайша тұрақтылықты арттырады.