Жан-Пьер Жарие: Француздық Формула-1 жүргізушісінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Француз жарыс жүргізушісі (туған 1946)

Жан Пьер Жак Жариер (10 шілде 1946 жылы туған) – француз бұрынғы Гран-при жарыс жүргізушісі. Ол "Формула-1" командаларында, оның ішінде "Shadow", "Team Lotus", "Ligier", "Osella" және "Tyrrell Racing" үшін жарысты. Оның ең жақсы нәтижесі үшінші орын (үш рет) болды, сондай-ақ ол үш мәрте поул-позицияны жеңіп алды.

Ерте мансап

Жарие Парижге жақын Шарентон-ле-Понтта дүниеге келген. Формула Францияда жарысқаннан кейін, ол француз Формула 3-ке көтеріліп, 1970 жылы жалпы есепте 3-орынды иеленді, ал 1971 жылы Shell Arnold Еуропалық Формула 2 командасына өтті. Ол екі мәрте үшінші орынға ие болды және команда March Engineering 701-ді жалдағанда Монцадағы Гран-приде дебют жасады. Дегенмен, команда қаржылық қиындықтарға байланысты 1972 жылдың ортасында оны құрамынан шығарды. 1973 жылы ол March Engineering Формула 2 командасымен келісім шарт жасады, сонымен қатар команда оған Формула 1-де де орын берді. Бәсекеге қабілетсіз 721G машинасымен Формула 1 өте қиын болды, бірақ Жарие сегіз жеңіспен Формула 2 чемпионатында жеңіске жетті.

Формула бірінші

1973 жылы F2 Еуропалық сериясындағы сәтті өнер көрсеткеннен кейін Ярье «Ferrari» командасымен келісімге жақындады, бірақ команданың тұрақты пилоты Клей Регаццони жас австриялық Ники Лауданы өз серігі ретінде қалуын талап етті. 1974 жылы Ярье «Формула-1» жарысына толыққанды қатысып, «Shadow Racing Cars» командасымен келісім шарт жасады. Питер Ревсонның қазасынан кейін ол команданың жетекшісі атанды және Монако Гран-приінде 3-орын алып, жалпы есепте 14-орынға таңғылды. Спорттық автомобильдер пилоты ретінде Ярье «Matra» командасының әлемдік титулын сәтті қорғауына жетекшілік етті және классикалық трассалардағы ең жылдам пилот екенін дәлелдеді, Нюрбургринг пен Спа трассасында Икстен озып кетті, сондай-ақ «Brands Hatch», «Watkins Glen» және «Paul Ricard» трассаларында үш кезеңде жеңіске жетті. 1975 жылы Ярье «Shadow DN5» көлігімен Аргентина Гран-приіне поул-позициядан старт алды, бірақ жарысқа дайындалу кезінде бір компоненті бұзылып, стартқа қатысуына кедергі келтірді. Ол Бразилия Гран-приінде де осы жетістікті қайталап, жарыс барысында отын беру жүйесі істен шығып, жарыстан шығып қалды. Маусым бойына оны сәтсіздіктер мен нашар сенімділік қуып жете берді, сонымен қатар «Shadow» командасы да қарқынын жоғалтты. Оның ұпай жинаған жалғыз жарысы – қысқартылған Испания Гран-приінде 4-орынға ие болу болды. 1976 жылы Ярье «Shadow Racing Cars» командасымен өнер көрсетті, өткен жылғы «DN5B» көлігінің жаңартылған нұсқасында 3-орынға ие болды және Бразилия Гран-приінде ең жылдам айналым жасады. Бірақ көлік бәсекеге қабілетті болмады және Ярье ұпай жинамады. Осыдан кейін оның мансабы төмендеді. 1977 жылы ол «ATS» командасына «Penske» көлігімен қосылды. Команданың алғашқы жарысында ұпай жинады, содан кейін «Shadow» және «Équipe Ligier» командалары үшін бір рет жарысқа қатысты, ал неміс командасы жылдың соңғы жарыстарын өткізіп жіберді. Ол спорттық автомобильдерде де өнер көрсетіп, Артуро Мерзариомен бірге «Alfa Romeo T33» көлігімен екі жарыста жеңіске жетті, ал Верн Шуппанмен бірге «Mirage» көлігімен Ле-Манның 24 сағаттық жарысында екінші орын алды. «ATS» командасындағы екінші жылы, команданың өзі жасаған «HS1» көлігімен сәтті болмады, Монако Гран-приіне көлікті біліктілікке өткізе алмағаннан кейін команда басшысы Гюнтер Шмидпен жанжалдасып, жұмыстан босатылды. Германия Гран-приіне қысқа уақытқа қайта жұмысқа алынды, бірақ тағы да стартқа қатыса алмады және Шмидпен тағы да жанжалдасып, тағы да кетіп қалды. Алайда, жыл соңында ол Рони Петерсонның қазасынан босаған орынды иелену үшін «Team Lotus» командасымен келісім шарт жасады. Уоткинс Глендегі АҚШ Гран-присінде ең жылдам айналым жасады, отын біткенше 3-орында болды, содан кейін Монреальдегі Канада Гран-приінде поул-позициядан старт алып, отын ағып кеткеніне дейін жарысқа үстемдік етті. Бұл көрсеткіштері оны «Tyrrell Racing» командасымен келісім шартқа отыруға мүмкіндік берді. Командада екі маусым бойы тұрақты түрде ұпай жинады, ең жақсы нәтижелері 1979 жылғы Оңтүстік Африка Гран-приі мен 1979 жылғы Ұлыбритания Гран-приінде қол жеткізген екі 3-орын болды. 1981 жылы ол «Ligier» командасымен уақытша жұмыс істеді, Жан-Пьер Жабуйльдің денсаулығына келгенге дейін Лонг-Бич пен Рио-де-Жанейродағы екі жарыста орын басты. Содан кейін ол маусымның ортасынан бастап «Osella» командасымен жарысты. 1982 жылы «Osella» командасымен толық маусым өтті, Ярье команданың ең жақсы нәтижесін Сан-Марино Гран-приінде 4-орынмен қамтамасыз етті (бұл жарысты британдық командалардың көпшілігі бойкоттады). Жылдың қалған бөлігі қиын болғанымен, Ярье Канада Гран-приінде Риккардо Палеттидің қазасынан кейін команданың моральдық жағдайын көтеруде маңызды рөл атқарды. Келесі жылы «Equipe Ligier» командасымен толық маусымды өткізді, бірақ Лонг-Бич трассасындағы сәтті өнер көрсетуі Кеке Росбергпен соқтығысумен аяқталды, ол маусымды ұпайсыз аяқтады және маусымның көп бөлігін арттан келетін пилоттарды кедергіге ұшыратып, оларды ашуландырды. Бұған сол жылы өткен Австрия Гран-приі мысал бола алады. 22-айналымда жарысқа көшбасшы болып шыққан «Ferrari» пилоты Патрик Тамбайды Ярье екі бұрышта (Glatsch қисығы мен Bosch қисығы) ұстап қалды. Ол ұсталған кезде Тамбайдың командаласы Рене Арноу Техако Шиканеге жақындағанда Тамбайды Ярьедің артына тығып, оны озуға мүмкіндік берді. Бұл «Brabham» пилоты Нельсон Пикетке Тамбайды екінші сол жақ бұрылысқа дейін озуға және 3-орыннан 2-орынға көтерілуге мүмкіндік берді, бұл Тамбайды 3-орынға түсірді және Арнукстан қайта озуға дайындалып жатқан көшбасшылықтан айырды. Ашулы Тамбай оны озуға мүмкіндік бергені үшін Ярьеге қол бұлғады.

After his good form in the 1973 F2 European series, Jarier nearly signed for Ferrari, but their established driver Clay Regazzoni insisted on having the young Austrian Niki Lauda as his teammate. In 1974 Jarier drove a full season of Formula One, signing with the Shadow Racing Cars team. He became team leader following the death of Peter Revson, and finished 3rd at the Monaco Grand Prix on his way to 14th overall. As a sports car driver. Jarier led Matra's successful defense of its world sports car title, and proved himself the fastest driver of all on the classic road circuits, being faster than Ickx at Nürburgring and the old Spa road circuit and winning three other rounds on GP circuits at Brands Hatch, Watkins Glen and Paul Ricard. 1975 began Jarier putting his Shadow DN5 on pole position for the Argentine Grand Prix, only for a component to break in the warm up, preventing Jarier from taking the start. He repeated the feat at the Brazilian Grand Prix, and then dominated the race until a fuel metering unit failed, ending his race. Bad luck and poor reliability would curse his season, though the Shadow team fell from the pace as well. His only points scoring finish was for 4th place in the shortened Spanish Grand Prix. Jarier spent 1976 with Shadow Racing Cars, qualifying 3rd in an updated version of the previous year's car, the DN5B and setting fastest lap at the opening Brazilian Grand Prix, before spinning off and crashing on James Hunt's oil whilst running second a few seconds behind Niki Lauda in a Ferrari. Subsequently, the car became uncompetitive, and Jarier failed to score any points. After this, his career slowed. He switched to the ATS team in 1977, driving a Penske. He scored a point in his first race for the team, and then had one off drives for Shadow and Équipe Ligier when the German team elected to miss the final races of the year. He also dabbled in sports cars, winning two races in an Alfa Romeo T33 with Arturo Merzario, and coming second at the Le Mans 24 Hours with Vern Schuppan in a Mirage. His second year at ATS in the in house HS1, was less successful, and he was fired after an argument with team principal Günter Schmid after failing to qualify the car for the Monaco Grand Prix. He was briefly re hired for the German Grand Prix, only to miss the grid again, and again argued with Schmid, leaving once more. However, at the end of the year he was signed by Team Lotus to take the seat left by Ronnie Peterson's death. He set fastest lap at the United States Grand Prix East at Watkins Glen, running 3rd before he ran out of fuel, and then took pole and dominated at the Canadian Grand Prix at Montreal before an oil leak ended his race. These showings saw him signed by Tyrrell Racing. He was a regular points scorer over two seasons with the team, with his best results being two 3rd places, achieved at the 1979 South African Grand Prix and the 1979 British Grand Prix. He began 1981 with a temporary assignment for Ligier, standing in while Jean Pierre Jabouille returned to fitness, for two races at Long Beach and Rio de Janeiro. He then drove with Osella beginning midway through the season. 1982 saw a full season with Osella, with Jarier securing the team's best ever finish with 4th at the San Marino Grand Prix (which was boycotted by the majority of British teams). While the rest of the year would be difficult, Jarier was instrumental in keeping the team's morale up following the death of Riccardo Paletti at the Canadian Grand Prix. The following year saw a full season with Equipe Ligier, but after a good run at Long Beach ended with a collision with Keke Rosberg, he finished the season without points, and spent most of the season making other drivers angry because of his blocking tactics as a back marker. One example of this was the Austrian Grand Prix that year. On lap 22, Ferrari driver Patrick Tambay, who had led the race from the start, was held up by Jarier for two corners (the Glatsch kurve and the Bosch kurve). As he was being held up, Tambay's team mate René Arnoux was able to pass Tambay on the approach to the Texaco Schikane by boxing Tambay in behind Jarier. This also allowed Brabham driver Nelson Piquet to come from 3rd to 2nd by nipping past Tambay into the second of the two left handers, which dropped Tambay to 3rd and denied him the lead he had been preparing to re take from Arnoux. A furious Tambay waved his fist at Jarier when he finally did pass him.

Кейінгі өмірі

Осыдан кейін Ярье автоспорттан зейнетке шықты, бірақ 1994 жылы Porsche Supercup жарысында қатысуға көндірілді. Бұл оған бірнеше спорттық автомобильдермен айналысуға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде 1998 және 1999 жылғы француз GT чемпионаттарында жеңіске жетті. Ярье Джон Франкенхаймер режиссерлік еткен "Ронин" фильмінде маңызды каскадерлік жұмыстар атқарды, ал Франкенхаймер 1966 жылғы "Гран-при" фильмін де түсірген болатын.

Еңбек жолы

МаусымСерияКомандалық жарыстарЖеңісЖеңісШығарулар/ЖегілулерПодиумдарҰпайларПозиция1970Француз Формула 3Ecurie Meubles Arnold?1?? ?32.23-ші1971Еуропалық Формула 2Shell Arnold Team70002108-шіФормула 1100000NC1972Еуропалық Формула 2Shell Arnold Team200000NCCan AmNorth American Racing Team200001113-ші24 сағаттық Ле Ман10000N/A9-шы1973Еуропалық Формула 2STP March Racing Team127449781-шіФормула 1800000NCMarch Racing Team200001974Формула 1UOP Shadow Racing Team140001614-ші24 сағаттық Ле МанÉquipe Gitanes10010N/ADNF1975Формула 1UOP Shadow Racing Team1302101.518-ші24 сағаттық Ле МанGitanes Automobiles Ligier10000N/ADNF1976Формула 1Shadow Racing Team1600100NCEуропалық Формула 2Fred Opert Racing200000NC‡1977Формула 1ATS Racing Team100000119-шыShadow Racing Team10000Ligier Gitanes1000024 сағаттық Ле МанGrand Touring Cars Inc.10001N/A2-ші1978Can AmShadow Racing Team8000015.528-шіЕуропалық Формула 2Maublanc Racing Services400010NC‡Формула 1ATS Racing Team300000NCJohn Player Team Lotus2011024 сағаттық Ле МанEquipe Renault Elf Sport10000N/ADNF1979Формула 1Candy Team Tyrrell1200021411-шіBMW M1 ProcarBMW Motorsport10000227-ші24 сағаттық Ле МанJean Pierre Jarier10000N/ADNF1980Формула 1Candy Team Tyrrell140000613-шіBMW M1 ProcarBMW Motorsport100000NC1981Формула 1Osella Squadra Corse700000NCLigier Talbot Gitanes20000Макао Гран-приTheodore Racing100000NC24 сағаттық Ле МанBASF Cassetten Team GS Sport100000NC1982Формула 1Osella Squadra Corse130000320-шы1983Формула 1Équipe Ligier Gitanes1500000NC198424 сағаттық Ле МанPorsche Kremer Racing10000N/A6-шы1985Француз Супертуринг Чемпионаты?2?241226-шы24 сағаттық Ле МанPorsche Kremer Racing10000N/A9-шы1986Еуропалық Туринг Автомобиль ЧемпионатыJMS Racing3000010NC1987Еуропалық Туринг Автомобиль ЧемпионатыElkron France100000NC198824 сағаттық Ле МанTakefuji Schuppan Racing Team10000N/A10-шы1993Porsche SupercupRoock Racing Team?10015910-шы1994Porsche Supercup?1? ?10NC1995BPR Global GT SeriesLarbre Compétition700041248-ші24 сағаттық Ле Ман10000N/ADNF1996BPR Global GT SeriesRoock Racing Team8000011104-ші24 сағаттық Ле Ман10000N/ADNF1997FFSA GT ЧемпионатыSonauto Levallois1023581913-шіFIA GT ЧемпионатыRoock Racing Team101000NC24 сағаттық Ле МанSociété Chéreau10000N/ADNF1998FFSA GT ЧемпионатыSonauto Levallois1165810270.51-шіFIA GT Чемпионаты10001431-ші24 сағаттық Ле МанLarbre Compétition10000N/ADNF1999FFSA GT ЧемпионатыSonauto Levallois1233493371-шіFIA GT ЧемпионатыLarbre Compétition200000NC24 сағаттық Ле Ман10000N/ADNF2000FFSA GT ЧемпионатыTeam ART1221283352-шіFIA GT Чемпионаты30000232-ші2001FIA GT ЧемпионатыTeam ART100000236-шы2002FIA GT ЧемпионатыTeam ART700000NC2003FFSA GT ЧемпионатыRed Racing700025427-ші
‡ Еуропалық Формула 2 Чемпионатының ұпайларын алуға құқығы жоқ жүргізушілер.

SeasonSeriesTeamRacesWinsPolesF/LapsPodiumsPointsPosition1970French Formula ThreeEcurie Meubles Arnold?1?? ?32.23rd1971European Formula TwoShell Arnold Team70002108thFormula One100000NC1972European Formula TwoShell Arnold Team200000NCCan AmNorth American Racing Team200001113th24 Hours of Le Mans10000N/A9th1973European Formula TwoSTP March Racing Team127449781stFormula One800000NCMarch Racing Team200001974Formula OneUOP Shadow Racing Team140001614th24 Hours of Le MansÉquipe Gitanes10010N/ADNF1975Formula OneUOP Shadow Racing Team1302101.518th24 Hours of Le MansGitanes Automobiles Ligier10000N/ADNF1976Formula OneShadow Racing Team1600100NCEuropean Formula TwoFred Opert Racing200000NC‡1977Formula OneATS Racing Team100000119thShadow Racing Team10000Ligier Gitanes1000024 Hours of Le MansGrand Touring Cars Inc.10001N/A2nd1978Can AmShadow Racing Team8000015.528thEuropean Formula TwoMaublanc Racing Services400010NC‡Formula OneATS Racing Team300000NCJohn Player Team Lotus2011024 Hours of Le MansEquipe Renault Elf Sport10000N/ADNF1979Formula OneCandy Team Tyrrell1200021411thBMW M1 ProcarBMW Motorsport10000227th24 Hours of Le MansJean Pierre Jarier10000N/ADNF1980Formula OneCandy Team Tyrrell140000613thBMW M1 ProcarBMW Motorsport100000NC1981Formula OneOsella Squadra Corse700000NCLigier Talbot Gitanes20000Macau Grand PrixTheodore Racing100000NC24 Hours of Le MansBASF Cassetten Team GS Sport100000NC1982Formula OneOsella Squadra Corse130000320th1983Formula OneÉquipe Ligier Gitanes1500000NC198424 Hours of Le MansPorsche Kremer Racing10000N/A6th1985French Supertouring Championship?2?241226th24 Hours of Le MansPorsche Kremer Racing10000N/A9th1986European Touring Car ChampionshipJMS Racing3000010NC1987European Touring Car ChampionshipElkron France100000NC198824 Hours of Le MansTakefuji Schuppan Racing Team10000N/A10th1993Porsche SupercupRoock Racing Team?10015910th1994Porsche Supercup?1? ?10NC1995BPR Global GT SeriesLarbre Compétition700041248th24 Hours of Le Mans10000N/ADNF1996BPR Global GT SeriesRoock Racing Team8000011104th24 Hours of Le Mans10000N/ADNF1997FFSA GT ChampionshipSonauto Levallois1023581913rdFIA GT ChampionshipRoock Racing Team101000NC24 Hours of Le MansSociété Chéreau10000N/ADNF1998FFSA GT ChampionshipSonauto Levallois1165810270.51stFIA GT Championship10001431st24 Hours of Le MansLarbre Compétition10000N/ADNF1999FFSA GT ChampionshipSonauto Levallois1233493371stFIA GT ChampionshipLarbre Compétition200000NC24 Hours of Le Mans10000N/ADNF2000FFSA GT ChampionshipTeam ART1221283352ndFIA GT Championship30000232nd2001FIA GT ChampionshipTeam ART100000236th2002FIA GT ChampionshipTeam ART700000NC2003FFSA GT ChampionshipRed Racing700025427th
‡ Graded drivers not eligible for European Formula Two Championship points.

Ле-Манның 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Сыныбы Айналымдар 1972 North American Racing Team Клод Бушет Ferrari 365 GTB/4 GT5.0 297 9-шы 5-ші 1974 Équipe Gitanes Жан-Пьер Бельтуаз Matra Simca MS680 S3.0 104 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1975 Gitanes Automobiles Ligier Жан-Пьер Бельтуаз Ligier JS2 Maserati S3.0 36 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1977 Grand Touring Cars Inc. Mirage Renault Верн Шуппан Mirage GR8 Renault S+2.0 331 2-ші 2-ші 1978 Équipe Renault Elf Sport Дерек Белл Renault Alpine A442A S+2.0 162 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1979 Жан-Пьер Жарие Рэнди Таунсенд Раймонд Турул Porsche 935 IMSA+2.5 65 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1981 BASF Cassetten Team GS Sport Ханс-Йоахим Штук Гельмут Хенцлер BMW M1 IMSAGTX 57 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1984 Porsche Kremer Racing Верн Шуппан Алан Джонс Porsche 956B C1 337 6-шы 6-шы 1985 Kremer Porsche Racing Майк Таквелл Франц Конрад Porsche 962C C1 356 9-шы 9-шы 1988 Takefuji Schuppan Racing Team Брайан Редман Ейе Эльг Porsche 962C C1 359 10-шы 10-шы 1995 Larbre Compétition Хесус Пареха Эрик Комас Porsche 911 GT2 Evo GT1 64 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1996 Roock Racing Team Хесус Пареха Доминик Чаппелл Porsche 911 GT2 Evo GT1 93 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1997 Société Chéreau Жан-Люк Шерео Жак Лекент Porsche 911 GT2 GT2 77 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1998 Larbre Compétition Карл Розенблад Робин Донован Porsche 911 GT2 GT2 164 Сайыстан шықты Сайыстан шықты 1999 Larbre Compétition Себастьян Бурде Пьер де Туази Porsche 911 GT2 GTS 134 Сайыстан шықты Сайыстан шықты