Кіріспе

Karl Jochen Rindt (18 сәуір 1942 – 5 қыркүйек 1970) – Германияда туған жарыс жүргізушісі. Германия азаматы болғанына қарамастан, карьерасы бойы Австрия лицензиясымен жарысқа қатысқан. 1970 жылғы F1 маусымында Италия Гран-приіне дайындық кезінде қаза тауып, Формула-1 әлемнің жүргізушілер чемпионатының жеңімпазы атанған жалғыз спортшы. Риндт 1961 жылы мотор спортымен айналыса бастады. 1963 жылы жарыс машиналарын ауыстырып, Formula Junior және Formula Two сыныптарында табысқа жетті. 1964 жылғы F1 маусымында Риндт Formula One-де Австрия Гран-приінде дебют жасады, ал 1965 жылғы F1 маусымында Cooper командасымен толық келісімшартқа отырды. Командамен аралас нәтижелерге ие болғаннан кейін, 1968 жылы F1 маусымында Brabham, ал 1969 жылы F1 маусымында Lotus командаларына өтті. Lotus командасында Риндт бәсекеге қабілетті машина тапты, бірақ Lotus машиналарының сенімсіздігіне байланысты жиі алаңдады. 1969 жылғы АҚШ Гран-приінде өзінің алғашқы Формула-1 жарысын жеңіп алды. 1970 жылы өте табысты маусым өткізіп, негізінен революциялық Lotus 72 машинасымен жарысты, ал алғашқы тоғыз жарыстың бесеуінде жеңіске жетті. Монцадағы Италия Гран-приіне дайындық кезінде машинасының тежегіш құрылымы бұзылып, сақтандырғыш жақтауларына соқтығысты. Риндт қауіпсіздік белбеуі салдарынан ауыр мойын жарақатынан қаза тапты; ол ауруханаға жеткізілер алдында қайтыс болды. Оның ең жақын бәсекелесі Джеки Икс маусымның қалған жарыстарында жеткілікті ұпай жиная алмағандықтан, Риндтке қайтыс болғаннан кейін әлем чемпионатының жеңімпазы атағы берілді. Риндт әйелі Нина және қызы Наташаны қалдырды. Барлығы 62 Гран-приде қатысып, алты рет жеңіске жетті және 13 рет жүлделі үштіктің қатарына кірді. Сондай-ақ, спорттық автомобильдер жарысында да табысқа жетіп, 1965 жылы Мастен Грегоримен бірге Ferrari 250LM машинасымен Ле-Манның 24 сағаттық жарысын жеңіп алды. Риндт Австрияда танымал болды және оның жетістіктері мотор спортына, әсіресе Формула-1-ге қызығушылықты арттырды. Ол ай сайын "Моторама" атты телешоу жүргізді және Венада жарыс машиналарын көрмесін ұйымдастырды. Формула-1 кезінде ол Джеки Стюартпен бірге Формула-1-дегі қауіпсіздікті жақсарту науқанына қатысты.

Жас шағы мен отбасы

Йохен Риндт 1942 жылдың 18 сәуірінде Германияның Майнц қаласында, австриялық анасы мен неміс әкесінің отбасында дүниеге келді. Ол 15 айлық болғанда анасынан айырылып, содан кейін Австрияның Грац қаласында әжесі мен атасы тәрбиеледі. Әкесі Риндттің неміс азаматтығын сақтап қалуды қаласа да, ол өмірінің бар сағатында австриялық жарыс лицензиясымен жарысты. Сұхбаттарының бірінде ол өзінің тегін "қасіретті қоспа" деп сипаттап, австриялық па неміс пе деп сұрағанда, өзін "еуропалықтай" сезінетінін айтты. Риндттің анасынан туған Уве есімді жартылай ағасы болған. Риндттің балалық шағындағы достары мен ағасы оны "көңілді бала" деп еске алады, ол көбінесе басқаларды күлдіру үшін әртүрлі трюктар жасаған. Шаңғы тебу кезінде ол жамбас сүйегін сындырып алып, бірнеше операция жасатуға мәжбүр болды, нәтижесінде бір аяғы екіншісінен қысқа болды. Осының салдарынан Риндт өмірінің соңына дейін сәл ақсап жүрді. Он алты жасында ол мопед алып, достарымен мотокросс трассаларында жарыса бастады. Оның мектептегі оқуы қиындыққа толы болды және ол бірнеше рет мектептен қуылды. Ол былай деді: "Соңында мені мектептен шығарып, ағылшын тілін үйрену үшін Англияға жіберді. Англияда жүргенде мен көлік жүргізуді үйрендім, бірақ менде лицензия алуға жеткілікті жас болмадым. Үйге келген соң шаңғыда аяғымды сындырып алдым, бірақ бір аяғым гипсте болса да, өзім жүргізе аламын деп шештім. Мен 18 ай бойы лицензиясыз жүрдім, содан кейін лицензия алуға бір күн қалғанда ұсталдым."

Басталуы

Риндт өзінің алғашқы жарысын 1961 жылы Flugplatzrennen-де әжесінің Simca Montlhéry көлігімен өткізді. Ресми тіркелу мерзімін өткізіп алғандықтан, ол тек Грацтан келген беделді автоспорт шенеунігінің араласуынан кейін ғана қатыса алды. Халықаралық автожарыс әлемі оны алғаш рет 1964 жылдың 18 мамырында, Кристалл Палас трассасында өткен Лондон Трофи жарысында, Грэхам Хиллден озып, Brabham BT10 көлігімен жеңіске жеткенде байқады. Көптеген пилоттар сияқты, Риндт те Формула 1 міндеттерімен қатар Формула 2 жарыстарына қатысып тұрды; оның Формула 2-дегі соңғы қатысуы 1970 жылдың тамызында Зальцбургте өткен Festspielpreis жарысы болды. 1967 жылы ол Формула 2-де үстемдік құрды, Brabham BT23 көлігімен тоғыз жарыста жеңіске жетті. Тәжірибелі Формула 1 пилоты болғандықтан, оған "А" классы берілді, яғни оның нәтижелері чемпионатқа есептелмеді, ал титул Джеки Иккске бұйырды. Дегенмен, оның көрсеткен өнері оны жарыс баспасөзінде "Формула 2 патшасы" деп атауға әкелді. Ол Рой Винкельманмен ұзақ қарым-қатынаста болды және оның командасы 1969 жылдың соңында жабылғанға дейін осы командамен жүрді. Риндттің ең жақсы нәтижесі келесі жылы, 1965 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында тіркелді. Солтүстік Америкалық жарыс командасы үшін американдық Мастен Грегоримен бірге Ferrari 250LM көлігін жүргізіп, Риндт жарысты жеңіп алды. Екеуі де бәсекеге қабілетсіз көлікте жарысқа қатысқандарына риза болмады. 1998 жылғы Motor Sport журналында екеуінің де жарысқа қызығушылық танытпағаны, керісінше, "тез бұзылсын, сосын ақшамызды алып, кетейік" деген үмітпен келгендері айтылды. Стартта пилоттар көліктеріне қарай жүгіруі керек болды; Риндт алға қарай домалап, бірден газ педаліне басып, ерте көшбасшы болуға мүмкіндік алды. Жарыс басталғанда олар көптеген қиындықтарға тап болды; Грегоридің алғашқы пит-стопы кезінде көлік қайта іске қосылмады. Кейін қозғалтқыш ішінара істен шығып, Грегори 12 цилиндрдің тек 6-сын пайдаланып, көлікті пит-стопқа кіргізді. Отыз минуттық жөндеуден кейін көлік қайта іске қосылды және Риндт пен Грегори жарыстың қалған бөлігін "толық газбен", ең жоғары жылдамдықпен және осымен байланысты тәуекелмен аяқтауға келісті. Сол жылы Риндт 500 шақырымдық жарыста тағы да Ferrari 250LM көлігімен қатысты. Ол Майк Паркстің күшті Феррариінен озып өтуге мүмкіндік алды, себебі ол тежегіш шамдарын қолмен қосатын арнайы рычагты пайдаланды. Тежеу нүктесіне жеткенге дейін бір сәтте құралды қолданып, Риндт Парксті ертерек тежеуге мәжбүр етті, бұл оған көшбасшылықты сақтап қалуға мүмкіндік берді. 1965 жылғы жеңісінен басқа, ол Ле-Манда жарысты аяқтаған емес. 1966 жылы оның Ford GT40 көлігі (Innes Ireland-пен бірге) қозғалтқышы бұзылды. Бір жылдан кейін ол Герхард Миттермен бірге Porsche 907 көлігін жүргізді, бірақ олардың кәмшағы істен шықты.

Купер және Брэбхам (19641968)

Риндт Формула-1-дегі дебютін 1964 жылғы Аустрия Гран-присінде, өз үй жарысында жасады, Роб Уокер Racing Team ұсынған Brabham BT11 көлігімен. Маусымдағы жалғыз Гран-присінде 58-ші айналымда руль бағанасы сынғаннан кейін жарыстан шықты. 1965 жылғы Формула-1 маусымында Риндт Брюс Макларенмен бірге Cooper командасының тұрақты жүргізушісі болды. Cooper бұрынғы топ команда болғанымен, сол кезде қиындыққа тап болғандықтан, ол бірден табысқа жете алмады. Алғашқы жарысы – 1965 жылғы Оңтүстік Африка Гран-присінде – транзистордың бұзылуына ұшырады; зақым алғашқыда жөнделді, бірақ проблема қайталанып, Риндт жарыстан кетуге мәжбүр болды. Оның ең жақсы нәтижесі – Нюрбургрингте өткен Германия Гран-присінде төртінші орын. 1966 жылғы F1 маусымында Cooper T81 шассиін ұсынды және тоғыз жылдық Maserati V12 қозғалтқыштарын пайдаланды, олар қуатты болғанымен, ауыр болды. Маусым үшін жаңа қозғалтқыш формуласы енгізілді, сыйымдылығы екі есеге, үш литрге дейін артты. Көптеген командалар жаңа ережелермен күресіп, Cooper ескі Maserati V12 қозғалтқыштарымен де бәсекеге қабілетті болды. Макларен кеткеннен кейін Риндт команданың жетекшісі болды, содан кейін 1964 жылғы F1 маусымының әлем чемпионы Джон Суртис Ferrari командасынан қосылды. Жалпы, ол үш рет подиумға шығып, жыл соңында чемпионатта үшінші орын алды. 1967 жылғы F1 маусымы сәл сәтті болды, Риндт тек екі жарысты – Бельгия және Италия Гран-прилерін аяқтады, екеуі де төртінші орында. 1968 жылғы F1 маусымына дейін Риндт Lotus және Honda командаларынан басқа барлық командалардан ұсыныстар алды және алдыңғы екі маусымда әлем чемпионы болған Brabham командасына көшті. Техникалық мәселелер сол жылы оны шектеді. Brabham командасының Repco V8 қозғалтқышы қазіргі кезде кеңінен қолданылатын Cosworth DFV қозғалтқышына қарағанда бәсекеге қабілетті болмады. Жарысты Риндттің жақын досы Джим Кларк жеңіп алды. Бұл Кларктың Формула-1-дегі соңғы жарысы болды; ол үш айдан кейін Хоккенхаймда өткен Формула-2 жарысында қайтыс болды. Риндт оның өліміне қатты қайғырып, австриялық журналист Хайнц Пруллерге: "Егер Джим Кларк қауіпсіз болмаса, бізге не болады?" деді. Оның екінші подиумға шығуы Нюрбургрингте қатты жаңбыр мен тұман кезінде болды, жарысты Стюарт басып озды, ол екінші орындағы Хиллден төрт минутқа озып кетті. Риндт ағылшын жүргізушісі айналып кеткеннен кейін жарыстың соңғы кезеңдерінде Хиллге жақындады және соңғы айналымдағы тығыз шайқастан кейін төрт секундқа артта қалды. Сегіз ұпай жинаған ол маусым соңында чемпионатта он екінші орынға ие болды. Осы жылдары ол 1967 және 1968 жылдары Индианаполис 500 жарысына қатысты, бірақ 24-ші және 32-ші орындарды ғана алды, 1968 жылы тек бес айналымды аяқтады, ал 1967 жылғы жарыстың жартысынан көбін аяқтады. 2014 жылғы сұхбатында Хайнц Пруллер Риндттің 1967 жылы Индианаполис туралы айтқан сөздерін еске алды: "Индианаполисте мен әрқашан өзімнің жерлеуіме бара жатқандай сезінемін". Басқа бір жағдайда ол жарыс жолы туралы: "Бұл апат, мен тек ақша үшін ғана сонда барамын", - деді. Риндт Lotus командасына қосылғанда, оның досы және келісімді келіскен менеджері Берни Экклстоун, Brabham командасының жақсы таңдау болатынын білетіндерін, бірақ Lotus көлігінің жылдамдығы Риндтке чемпионатты жеңуге мүмкіндік беретінін айтты. Риндт: "Lotus командасында мен әлем чемпионы боламын немесе өлемін", - деді. Апат кезінде Риндттің мұрны ғана сынғанмен, бір маршал көзінен айрылып, екіншісінің аяғы сынды. Риндт апаттан кейін Лотус командасының иесі Колин Чапманға ашуланды; ол журналиске: "Мен оны [Чапманды] кінәлаймын және бұл дұрыс, өйткені ол қанаттың сынғанын есептеуі керек еді" деді. Бір күннен кейін ол Австрия теледидарына берген сұхбатында: "Менің ойымша, бұл қанаттар – ақылсыздық [ein Wahnsinn] және жарыс машиналарын жүргізуге рұқсат етілмеуі керек. Бірақ Колин Чапманның басына кез келген даналықты енгізу мүмкін емес", - деді. Апаттан кейін Lotus командасына деген сенімін жоғалтып алды ма деген сұраққа ол: "Мен ешқашан Lotus командасына сенбедім", - деп жауап берді, командамен арақатынасын "таза бизнес" деп сипаттады. Апат оны жарыстан шеттетуге мәжбүр етті, осы жарысты Хилл жеңіп алды. Джеки Стюарт кейіннен 1969 жылғы Риндттің маусымын "жетілген" жыл деп сипаттады. Жыл соңында Motor Sport журналы оны "маусым бойына Стюартқа шынайы қарсылық көрсеткен жалғыз жүргізуші" деп атады, бірақ чемпионатта тек төртінші орын алды. Lotus 49B көлігінің сенімділігі төмендігі оған әсер етті; ол жеті жарыстан бас тартты. Бұл жолы Риндт Стюартпен жетекшілік үшін жан-жақты шайқасты. Жарыс Стюарттың пайдасына шешілді, Риндт машинасының бір бөлігі дөңгелекке сүрінбей бастағаннан кейін пит-стопқа кіруге мәжбүр болды; ол төртінші орынды иеленді. Ол "Астана" клубының құрамында ойнаған. Поул-позициядан бастаған ол Стюарт пен Пьер Курэджбен бірнеше рет жетекшілік үшін күресті. Соңғы айналымда Риндт, Стюарт, Макларен және Жан-Пьер Бельтуаз финиш сызығына жақындағанда бірге жүрді. Стюарт жеңіске жетті, Риндттен сегіз мыңнан бір секундқа озып кетті, ал төртінші орындағы Макларен де екі мыңнан бір секунд ішінде болды. Бұл спорт тарихындағы ең жақын 1–2–3–4 финиш болды. Риндт маусымның соңғы жарысында Уоткинс Гленде алғашқы Гран-при жеңісін оді, $50,000 сыйлық алды – сол кезде Формула-1 тарихындағы ең ірі ақшалай жүлде. Оның жеңісі оның командаласы Хиллдің қатыстырған ауыр апатымен көлеңкеленді, ол жоғары жылдамдықта дөңгелегі жарылып, ауыр жарақат алды.

1970 жылғы маусым

1970 жылғы F1 маусымында Риндттің Lotus командасындағы серіктесі Джон Майлз болды; Грэм Хилл Роб Уокердің клиенттік командасына өту үшін команданы тастады. Риндт команданың нақты көшбасшысы болды. Маусымның Оңтүстік Африкадағы алғашқы Гран-присінде ол төртінші орынға ие болды, бірақ бірінші айналымда Крис Амон мен Джек Брэбхаммен болған жағдайдан кейін қозғалтқыш бұзылып жарыстан шықты, соңғысы мансабында соңғы рет жеңіске жетті. Келесі жарыста Lotus өзінің революциялық жаңа дизайнын ұсынды. Lotus 72 бір стандартты алдыңғы радиатордың орнына екі радиатормен жабдықталды, біреуі пилот кабинасының екі жағында орналасқан. Басқа да жаңалықтарға кеңінен қолданылатын серіппелі серіппелердің орнына бұрылыс тақталы серіппелер және салмақты азайту үшін барлық төрт тежегіштің ішкі жағына орнату кірді. Алғашқы жаттығу кезінде машинаның сол жақ жартылай осі жыртылып, Риндт айналып кетті. Машина жарыста да тиімді болмады; Риндт тоғыз айналымнан кейін жарыстан шықты. Кейін Риндт жаңа Lotus 72-ні пайдаланды, ол түзетулерден кейін жақсы жайғастырылған. Ол соңғы жаттығуда ең жақын қарсыласы Стюарттан шамамен төрттен бір секундқа басып озып, поул-позицияны жеңіп алды. Риндт Lotus 72-де өзінің алғашқы жеңісін тойлады, бірақ бұл оған қуаныш сыйламады; 23-ші айналымда оның жақын досы Пирс Курейдж, ол кеше кешкі ас ішкен, өрт сәтінде қаза тапты. Риндт тағы бір пилотты жоғалтудан қатты күйзеліп, мансабын аяқтауды ойлады. Зандворттағы сәттілікке жеткеннен кейін Риндт жаңа Lotus 72-ге сенімді болды, оны «қазіргі уақытта бар ең жақсы жарыс машинасы» деп сипаттады. Бірақ ол проблемалардан арыла алмады. жаттығу барысында Риндт жаңа, толық қамтитын Bell Star шлемін киюден бас тартып, оны тым ыстық деп тапты. Ол ашық шлемін тағып алды, бірақ басқа машинадан ұшқан тасқа тап болып, оң жақ бетіне терең жарақат алды. Сонымен қатар, оның машинасының рульдік басқаруы да бұзылды. Тағы да бір техникалық мәселеге ашуланып, Риндт Lotus гаражына кіріп, Колин Чэпманға: «Егер мұндай жағдай тағы орын алса және мен аман қалсам, сендердің бәріңді өлтіремін!» - деп айқайлады. Риндт жарысты жеңіп алып, чемпионатта көшбасшылыққа шықты. жарыс бастапқыда дәстүрлі Нюрбургринг трассасында өткізу жоспарланған еді. Риндт пен Грэм Хилл өкілдік еткен Гран-при пилоттары қауымдастығы (GPDA) қауіпсіздікті арттыру үшін трассаға өзгерістер енгізуді талап етті, соның ішінде Nordschleife бойында Armco қоршауларын орнатуды. Келісімге қол жеткізілмеді және Гран-при Хоккенхаймға көшті, онда Риндт төртінші рет қатарынан жеңіске жетті. Жарыс тағы да екі пилот арасындағы күрес болды, бұл жолы Риндт пен Икс арасында, олар бірнеше рет көшбасшылықты алмастырды. Бұл оның туған жеріндегі жарыста пилоттар титулын жеңіп алуға мүмкіндік берді. Ол Lotus 72-ні поул-позицияға қойды, көрермендердің қуанышына орай, бірақ қозғалтқыш бұзылып жарыстан шықты. Титул шешімі енді Монцадағы келесі жарысқа шегерілді.

Өлім және мұра

Паддок Монцаға көшірілді, бұл жоғары жылдамдықпен танымал трасса; жүргізушілер көбінесе жылдамдықты арттыру үшін алдыңғы машиналардың аэродинамикалық оқшаулануын пайдаланды. Осы себепті көптеген командалар, соның ішінде Lotus, машиналарға орнатылған артқы қанаттарды алып тастауды жөн көрді, бұл соққыны азайтуға және жылдамдықты одан әрі арттыруға мүмкіндік берді. Джек Икс пен Клей Регаццонидің күшті 12 цилиндрлі Ferrari машиналары өткен Австрия Гран-приінде Lotus-тан шамамен жылдам болды. Риндттің командаласы Джон Майлз жұма күнгі жаттығуларда қанаттары жоқ машинаға наразы болды, машинаның "түзу жүрмейтінін" хабарлады. Риндт мұндай мәселелерді баяндамады, ал Чэпмен Риндттің машинаның қанаттарысыз "түз сызықта 800 айналымға дейін жылдамдағанын" хабарлағанын еске алды. Келесі күні Риндт машинаға төмендетілген беріліс қатынастарын орнатып, аэродинамикалық соққының азайтылуын пайдаланды, бұл машинаның максималды жылдамдығын арттырды. Жатығу сеансының бесінші айналымында ол Параболика бұрылысына жақындағанда ауыр апатқа ұшырады. Сол кезде Риндттің артынан келе жатқан Денни Хулм оқиғаны былай сипаттады:

Соқтығысқанда, қауіпсіздік кедергісіндегі біріктіру бөлігі ажырады, машинаның ішкі бөлігі кедергінің астына түсті, ал машина тікелей тіреуге соқтығысты. Алдыңғы бөлігі қирады. Риндт сол кезде қол жетімді бес нүктелі қауіпсіздік белдігінің тек төрт нүктесін ғана пайдаланды және өрт болған жағдайда машинадан жылдам шығу үшін аймақ белдігін тақпады. Нәтижесінде, соқтығысқанда ол белдіктердің астына сырғып, белдіктер Риндттің тамағын жарып, өлімге әкелді. Риндт Миланға бара жолда қайтыс болды, ал Lotus жарыстан барлық машиналарын шығарды, соның ішінде Роб Уокердің Lotus 72 машинасын да. Гран-при өтті және Клей Регаццони өзінің бірінші жеңісін алды, бірақ тойлар өте шала болды. Италияда Риндттің өліміне қатысты ұзақ тергеу жүргізілді, бұл Колин Чэпманға қарсы сот процесіне әкелді; ол 1976 жылы барлық айыптамалардан ақталды. Қираған Lotus 72 соттан кейін Италияда қалды, Монца маңындағы металл жинау орталығына жіберілді. 1985 жылы жылжымайтын мүлік агенті қираған машинаны тауып, биліктен сатып алды, кейін 1993 жылы оны Lola Formula 3 машинасына айырбастады. Содан бері машина Милан маңындағы гаражда сақталып тұр. Риндт 1970 жылдың 11 қыркүйегінде Грацтағы орталық зиратта (Zentralfriedhof) жерленді. Оның қосылуында Жоаким Бонье Риндттің естелігіне сөз сөйледі:

Ол қайтыс болған кезде Риндт сол жылғы он Гран-придің бесеуінде жеңіске жетті, бұл оның Жүргзушілер Чемпионатында айтарлықтай үстемдік ететінін білдірді. Канададағы келесі жарыста жеңіске жеткеннен кейін Джек Икс Чемпионатта Риндттен 17 ұпайға жақындады, егер ол қалған екі жарыста жеңіске жетсе, титулды жеңу мүмкіндігіне ие болды. Lotus командасында Риндттің орнына келген Эмерсон Фиттипальди жеңіске жеткен жарыста Икс төртінші орынды иеленді, бұл Риндтті постұймдық әлем чемпионы етті. Чемпионат кубогы оның әйелі Нинаға 1970 жылдың 18 қарашасында Париждегі Конкорд алаңының жанындағы салтанатта Жэки Стюарт тапсырды. Риндт көптеген жолдармен еске алынды. BARC 200 Formula Two жарысы серияның бар болған кезінде Жохен Риндт Мемориалдық кубогы деп аталды. 2000 жылы оның қайтыс болғандығының 30 жылдығына орай Грац қаласы Риндттің естелігіне арналған қола тақташаны ашты, оған оның әйелі Нина және қызы Наташа қатысты. Ұлыбританиядағы тарихи спорттық автомобиль клубы 1972 жылға дейінгі санаты "А класы Жохен Риндт кубогы" деп аталатын тарихи Формула 2 чемпионатында жарыс өткізеді.

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Команда Копилоттар Автомобиль класы Айналымдар Солтүстік Америка жарыс командасы Дэвид Пайпер Феррари 250LM P 5.0 0 DNF DNF Солтүстік Америка жарыс командасы Мастен Грегори Феррари 250LM P 5.0 348 1-орын 1-орын F. R. English Ltd. \ Comstock Racing Иннес Айрленд Ford GT40 Mk I S 5.0 8 DNF DNF Porsche Жүйелік инженерия Герхард Миттер Porsche 907 P 2.0 103 DNF DNF