Риккардо Патрезе: Формула-1 жұлдызының өмір жолы

Кіріспе

Риккардо Габриэле Патрезе (1954 жылы 17 сәуірде туған) – итальяндық бұрынғы жарыс жүргізушісі, 1977 жылдан 1993 жылға дейін Формула-1 жарыстарында қатысқан. Ол 1990 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде 200 Гран-приден бастау алған алғашқы Формула-1 жүргізушісі болды, ал 1993 жылғы Германия Гран-присінде 250 стартқа жеткен алғашқы жүргізуші атанды. 19 жыл бойы ол 257 қатысудың ішінде 256 жарысқа қатысып, Формула-1 Гран-приде ең көп старт алған рекордты сақтап келді. 2023 жылғы F1 маусымының соңына қарай ол тарихтағы ең тәжірибелі F1 жүргізушілерінің он біріншісі болып табылады. 38 жасында ол 1992 жылғы Формула-1 әлем чемпионатында Найджел Манселлден кейін екінші орын алды, ал 1989 және 1991 жылғы F1 маусымдарында үшінші орынды иеленді. Ол алты рет Формула-1 жарысында жеңіске жетті, оның екеуі арасында алты жылдан астам үзіліс болды – 1983 жылғы Оңтүстік Африка Гран-присі және 1990 жылғы Сан-Марино Гран-присі. Патрезе сонымен қатар Ланчия зауыттық командасы үшін Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатында өнер көрсетіп, 1982 жылы екінші орын алды және сегіз жеңіс қанжығасына тоқтатты.

Ерте өмір және мансап

Падуа қаласында, Венето аймағында дүниеге келген Патрезе 9 жасында картпен жүгіре бастады. Италия Альпі тауларының жанында өскен ол, жасөспірім кезінде Италияның ұлттық шаңғы құрамасына ілікті, сондай-ақ бәсекеге қабілетті жүзуші де болды. Сол жылы өткен Италия Гран-присінде Патрезедің агрессивті стильде жүргізуі бірінші айналымдағы ірі жағдайға себепкер болды деп айыпталды. Мұның бір себебі Монца жарысын басқарушының ерте сигнал беруі болды, нәтижесінде жарыс трассасының соңындағы көліктер жасыл жарық берілген кезде тоқтаған көліктерге жетіп алды. Осы оқиғаға байланысты Патрезе, Питерсон және тағы 8 жүргізуші бірінші бұрылысқа дейін 10 көлікті қамтитын жаппай соқтығысуға қатысты, бұл жарысты тоқтатуға әкеп соқты. Питерсонның тізбектей оқиғадан алған жарақаты тікелей өмірге қауіпті болмаса да, Гран-приден кейін бір күні эмболиядан көз жұмды. Келесі жарыста, АҚШ Гран-присінде, Хант, Лауда, Марио Андретти, Эмерсон Фиттипальди және Джоди Шектер сынды бес үздік жүргізуші Патрезе жарыстан шеттетілмесе, олар жарыстан бас тартатындарын мәлімдеді. Жарыс ұйымдастырушылары осы талапқа келісті: Патрезе кейіннен Уоткинс-Глендегі жергілікті судьядан шығарылғаны оның жұмыс құқығын бұзу болып табылады деген шешім алғанын мәлімдеді. Бірақ, ұйымдастырушылар мен FIA-ның қысымы салдарынан Arrows командасы оның қатысуын кері қайтарып алды. Ол келесі жарыста, Канада Гран-присінде төртінші орынды иеленді. Питерсонның өліміне себеп болған апаттан кейін көп жылдар бойы Хант (басқа жүргізушілермен бірге) Патрезені апатты бастағаны үшін кінәлады. 1980 жылдан 1993 жылға дейінгі Формула-1 жарыстарын тікелей эфирде комментирлеген Ханттың көрермендері Би-би-си телеарнасында итальяндық жүргізуші экранға шыққан сайын Патрезеге қарсы ашулы сөздерін еститін. Хант Патрезенің агрессивті маневрі Ханттың басқаратын McLaren және Питерсонның басқаратын Lotus көліктерінің соқтығысуына себеп болды деп сенді, бірақ Патрезе апатқа дейін екеуінен де алда болғанын айтты. Патрезе және жарыс директоры Джанни Рестилли Питерсонның өліміне қатысты кінәлы деп танылып, Италияның қылмыстық сотында сотталды. Алайда, 1981 жылдың 28 қазанында екеуі де айыптан босатылды.

Born in Padua, Veneto, Patrese started driving karts at age 9. Growing up near the Italian Alps, he was also selected for the Italian national ski team as a teenager, and was in addition a competitive swimmer. Later that year, at the Italian Grand Prix, Patrese's reputation for aggressive driving was blamed for a first lap major incident. In part, one of the causes suggested was a premature start by the Monza race director, leading to cars at the rear of the field catching up to those in the midfield that had been fully stopped when the green signal was given. This being said, Patrese, Peterson, and 8 others were involved in a 10 car pile up before turn one, causing a stoppage of the race. Peterson, whose injuries from the chain reaction wreck were not in and of themselves life threatening, died from an embolism the day after the Grand Prix. By the next race, the United States Grand Prix, five top drivers Hunt, Lauda, Mario Andretti, Emerson Fittipaldi and Jody Scheckter declared that unless Patrese was banned from the race that they would withdraw. The race organizers agreed to this: although Patrese later stated that he obtained a ruling from a local judge in Watkins Glen stating that the ban was a violation of his right to work, Arrows decided to withdraw his entry due to pressure from the organizers and the FIA. He returned to competition at the following race, the Canadian Grand Prix, where he finished fourth. For years after the crash which caused Peterson's death, Hunt (along with other drivers) blamed Patrese for starting the accident, and viewers of Hunt's commentaries of Formula One races from 1980 to 1993 on BBC Television were regularly treated to bitter diatribes against Patrese when the Italian appeared on screen. Hunt believed that it was Patrese's muscling past that caused the McLaren driven by Hunt and the Lotus driven by Peterson to touch, but Patrese argued that he was already well ahead of the pair before the accident took place. Patrese, together with race director Gianni Restilli, stood trial in Italian criminal court on manslaughter charges for Peterson's death. Both were cleared of wrongdoing on 28 October 1981.

Брэбхамға қайта оралу

1986 жылы Патрезе итальяндық Элио де Ангелиспен бірге Brabham командасына қайта оралды, бірақ бұл кезде команданың күші таусылып, енді ешқашан пилотты Гран-приде жеңіске жеткізе алмады. Команданың BMW қозғалтқышы сол кезде ең қуаттысы деп есептелгеніне қарамастан, екі жеңіссіз маусым қатарынан келді. Бәсекеге қабілетсіз техниканың қиындықтарына қарамастан, Патрезе команданы ашық түрде сынаған емес және кәсібилігі үшін спорттағы барлықтарының құрметіне ие болды.

Уильямс

1987 жылғы маусымның соңында Патреске мансабын жаңартпақ болғанда мүмкіндік туды, себебі «Уильямс» командасының пилоты Найджел Манселл Жапон Гран-приіне іріктеу кезінде жарақат алды. «Brabham» иесі және «Formula One» басшысы Берни Экклстоунның көмегімен Патрезе «Williams FW11B» моделін Имолада сынап көрді, онда ол сол жылы Сан-Марино Гран-приінде Айртон Сенна көрсеткен нәтижеден жарты секундқа жылдам уақыт көрсетті.

1989 жылғы F1 маусымы мен V10 Renault қозғалтқыштарының келуіне дейін Патрезе және оның жаңа командаласы Тьерри Бутсен жарыстарда жеңіске үміттенді. Өзінің рекордтық 176-шы Гран-приінде Патрезе Бразилиядағы жылдың алғашқы жарысын бастады (1983 жылдан бері Гран-приге алғаш рет жетекшілік етті), сондай-ақ «Autódromo Internacional Nelson Piquet» трассасында жаңа рекордтық уақыт көрсетті, бірақ қозғалтқыш бұзылғандықтан жарыстан шығуға мәжбүр болды. 1996 жылдың екінші жартысында «Уильямс» командасы Патрезеге жылдар бойы көрсеткен қызметі үшін ризалық ретінде өзінің соңғы үлгісі «FW18» машинасымен Сильверстоун трассасында сынақ жүргізуге шақырды. Итальяндық пилот сол жылғы Ұлыбритания Гран-приіне қатысу үшін екінші қатардан стартқа тұруға мүмкіндік беретін уақыт көрсетті. Осыдан кейін Патрезе 1997 жылы «24 сағат Ле-Ман» жарысына қатысты. Ол «Nissan» зауыт командасы үшін «Nissan R390 GT1» машинасымен жүргізді; машина іріктеу кезінде үшінші орын алды, бірақ беріліс қорабындағы ақауларға байланысты жарыстан шығуға мәжбүр болды. Жарыс мансабынан кейін ол қыздарының қадамынан еріп, халықаралық жарыстарда өнер көрсеткен шоу-жарысқа қатысты. Жарыспен айналыспағанда ол теміржол моделін, әсіресе «Märklin» компаниясының өнімдерін жинауға құмар. «Передача» барысында Патрезе 9 қыркүйекте Херес трассасында «Honda RA107» машинасымен сынақ жүргізді (сол кезде Барричелло «Honda» командасы үшін жүргізіп жатқан еді). Содан кейін Шумахер зейнеткерліктен қайтып, Патрезе бұрынғы рекордын басып өткен екінші пилот атанды. 2018 жылдың шілдесінде Патрезе зейнеткерліктен қайтып, сол айда Spa 24 сағаттық жарысына қатысатыны жарияланды. Ол «JAS Motorsport» командасының «Honda NSX GT3» машинасымен, бұрынғы F1 пилоты Патрик Депайлердің ұлы Лоик Депайлер, Бертран Багет және Эстебан Геррьеримен бірге кәсіпқойлар санатында өнер көрсетеді.

Еңбек жолы

МаусымЖарысСериясыКомандаЖарыстарЖеңістерПоулдерШеңберлерПодиумдарҰпайларОрын1976FIA Еуропа Формула 3 ЧемпионатыTrivellato Racing Team94128521-шіИталия Формула 3 Чемпионаты83206421-ші1977Еуропа Формула 2Trivellato Racing Team130225324-шіФормула 1Shadow Racing Team90000120-шы1978Еуропа Формула 2Chevron Cars100000ЖС (Классификацияланбаған)Формула 1Arrows Racing Team14000111112-ші1979Формула 1Warsteiner Arrows Grand Prix International130000220-шыӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыASA Corse4010123ЖС (Классификацияланбаған)1980Формула 1Warsteiner Arrows Grand Prix International14000179-шыӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыLancia Corse73005ЖС (Классификацияланбаған)BMW M1 Procar ЧемпионатыBMW Motorsport10000227-ші1981Формула 1Warsteiner Arrows Grand Prix International1501021011-шіӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыMartini Racing6100132.572-ші24 сағат Ле-Маны10000ЖС (Аяқтамаған)1982Формула 1Parmalat Racing Team1510232110-шыӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыMartini Racing82225872-ші24 сағат Ле-Маны10000ЖС (Аяқтамаған)1983Формула 1Fila Sport151112139-шыӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыMartini Racing500112118-ші1984Формула 1Benetton Team Alfa Romeo160001813-шіӘлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыMartini Racing512212028-ші1985Формула 1Benetton Team Alfa Romeo1600000ЖС (Классификацияланбаған)Әлемдік спорттық автомобильдер ЧемпионатыMartini Racing615133414-ші1986Формула 1Motor Racing Developments Ltd.160000217-ші1987Формула 1Motor Racing Developments Ltd.150001613-шіCanon Williams Team100001988Формула 1Canon Williams Team160000811-ші1989Формула 1Canon Williams Team160116403-ші1990Формула 1Canon Williams Team161041237-ші1991Формула 1Canon Williams Team162428533-ші1992Формула 1Canon Williams Team161139562-ші1993Формула 1Camel Benetton Ford160002205-ші1995Super Tourenwagen CupFord Mondeo Team Schübel110000535-ші199724 сағат Ле-МаныNissan Motorsport10000ЖС (Аяқтамаған)

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Команда Жүргізушілер Көлік Классы Айналымдар Орын (Жалпы Орын) Класс Орыны Martini Racing Пьеркарло Гинцани Ханс Хейер Lancia Beta Monte Carlo Gr.5 186 Сабақтан шықты Сабақтан шықты Martini Racing Пьеркарло Гинцани Ханс Хейер Lancia LC1 Gr.6 152 Сабақтан шықты Сабақтан шықты Nissan Motorsport TWR Эрик ван де Поэле Агури Сузуки Nissan R390 GT1 GT1 121 Сабақтан шықты Сабақтан шықты

Мастерстердің толық нәтижелері

(key) Қалың әріппен көрсетілген жарыстар – поул позициясы, курсивпен көрсетілген жарыстар – ең жылдам айналым. Жыл Команда Шасси Қозғалтқыш 1 2 3 4 5 2005 Team Goldpfeil Delta Motorsport GPM Nicholson McLaren 3.5 V8 RSA 2006 Team INA Delta Motorsport GPM Nicholson McLaren 3.5 V8 QAT ITA GBR MAL RSA