Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландияның Монаган графтығындағы қала.
Town in County Monaghan, Ireland
Тарихи халық саны|жағдай=жинақы|ені=22.2см
|1831|1828
|1841|2134
|1851|2077
|1861|1822
|1871|1809
|1881|1810
|1891|1721
|1901|1576
|1911|1692
|1926|1550
|1936|1725
|1946|1769
|1951|2173
|1956|2143
|1961|2127
|1966|2083
|1971|2395
|1981|3473
|1986|3035
|1991|2938
|1996|2808
|2002|2936
|2006|3124
|2011|3634
|2016|3607
|ескерту= Монаган графтығындағы қала. 2016 жылғы халық санауы бойынша қалада 3,607 адам тұрады.
Historical populations|state=collapsed|width=22.2em
|1831|1828
|1841|2134
|1851|2077
|1861|1822
|1871|1809
|1881|1810
|1891|1721
|1901|1576
|1911|1692
|1926|1550
|1936|1725
|1946|1769
|1951|2173
|1956|2143
|1961|2127
|1966|2083
|1971|2395
|1981|3473
|1986|3035
|1991|2938
|1996|2808
|2002|2936
|2006|3124
|2011|3634
|2016|3607
|footnote= is a town in County Monaghan, Ireland. The town had a population of 3,607 as of the 2016 census.
Тарих
Бұл аймақ бастапқыда Baile na Lorgan ("ұзын, төмен қырқаның қаласы") деп аталған, ағылшын тілінде "Ballynalurgan" деп аударылған. Сонымен қатар, оны кейде Caisleán Mathghamhna деп те атаған.
The area was originally known as Baile na Lorgan ("town of the long low ridge"), anglicised as 'Ballynalurgan'. It was also sometimes called Caisleán Mathghamhna.
17 және 18 ғасырлар
Кастлеблэйни қаласы 1594-1603 жылдардағы Тоғыз жылдық соғыста Тюдорлардың Галл Ольстерін басып алуынан кейін пайда болды. 1611 жылы тәж бұрын Макмахон тайпасының басшыларына тиесілі болған аймақтағы жерлерді королева Елизавета I-ге қызмет еткені үшін Уэльстегі Монтгомериширдің сэр Эдвард Блейнине берді. Сэр Эдуард кейін 1621 жылдың шілдесінде 1-ші Барон Блейни атанды. Король Джеймс I оған 1606/7 жылдары Черчилль аймағындағы көлдің солтүстік-шығыс жағындағы Мукно монастырындағы (немесе "термон") Августин шіркеуіне тиесілі жерді берген еді. Сэр Эдвард Блейни 1611 немесе 1612 жылы "құрған" шағын қала кем дегенде 1663 жылдан бастап Кастлблейни деп аталды. 1762 жылы қалада әскери күштердің қатысуымен демонстрация өтті. Бұл округте белсенді болған "Окбойлар" қозғалысымен байланысты болды. Наразылықтың себебі – ауыл шаруашылығы жұмысшыларынан жалақысыз талап етілген, қоғамдық және жеке жолдарды, сондай-ақ помещиктердің меншігіндегі жолақтарды жөндеу жұмыстары болды.
The town of Castleblayney originated in the Tudor conquest of Gaelic Ulster in the Nine Years' War of 1594–1603. In 1611, the Crown granted forfeited lands in the area previously owned by the MacMahon chieftains to Sir Edward Blayney of Montgomeryshire in Wales for his service to Queen Elizabeth I. Sir Edward was later created The 1st Baron Blayney, in July 1621. King James I had already granted him appropriated Augustinian church land (or 'termon') at Muckno Friary on the northeastern side of the lake in the Churchill area (Mullandoy) in 1606/7. The small town 'founded' by Sir Edward Blayney in 1611 or 1612 is recorded as being called Castleblayney at least as early as 1663. In 1762 a demonstration occurred in the town accompanied by a threatening military presence. This was connected with the 'Oakboys' movement that was active in the county. The protest was about compulsory work – to repair public roads as well as private roads and avenues in demesnes owned by the gentry – that was exacted from agricultural labourers for no wages.
11-ші Барон Блейни
Қазіргі заманғы жоспарланған қала – егіншілік қалаларын еске түсіретін, кең басты көшесімен және арт жағында, көзден жасырылған ұзын, тар жеке бақтарымен – шамамен 1830 жылдан бастау алады. Қазіргі қаланың құрылысы негізінен Эндрю Блейнидің, 11-ші барон Блейнидің (1770–1834) басшылығымен жүргізілді. Ол 1784 жылы жасөспірім кезінде отбасылық ақсүйектік титулын және үлкен Блейни иелігін мұрагерлік еткен еді. 1800 жылға қарай, сол кездегі жас лорд Блейни Кастлблейниде маңызды реформаларды жүргізуді бұйрыды және іске асырды, бұл қаланың гүлденуіне және сыртқы келбетінің жақсаруына үлкен үлес қосты. Франция мен Германияда білім алған 11-ші лорд Блейни көрнекті әскери мансабымен танымал, ол ақырында генерал-лейтенант шеніне жетті. Ол Батыс Үндістан, Оңтүстік Америка, Оңтүстік Африка және Наполеон соғыстарында 89-шы жаяу әскер полкінің командирі ретінде қызмет етті, бұл полк халық арасында «Блейнидің қанқұстары» деген атаумен белгілі болды. Ол 1798 жылы Біріккен ирландтықтардың көтерілісін басуға белсенді қатысты. 11-ші лорд Блейнинің тапсырысымен 1800 жыл шамасында қазіргі Блейни қамалы (сондай-ақ Кастл Блейни деп те аталады) салынды. 1799 жылы лорд Блейни сэр Джон Соанның бұрынғы шәкірті Роберт Вудгейтке жаңа Блейни қамалын жобалауды тапсырды. Вудгейт, дарынды жас сәулетші, алғаш рет 1791 жылы Ирландияға келді, ол Соанның Баронскортқа арналған жоспарларын қадағалау үшін, Тайрон графтығындағы Ньютаунстеварт маңындағы Джон Гамильтонның жаңа сарайының құрылысын бақылау үшін келді. Жаңа Блейни қамалы сәнді, кейінгі георгиан стилінде салынды. Ономи ауылында орналасқан бұл жаңа «қамалда» (іс жүзінде сарай) бастапқы Блейни қамалының орнына жақын салынған деп есептеледі, алайда оның жер бетінде сақталған қалдықтары жоқ. 1840 жылдардың басында қазіргі Сент-Мэри ауруханасы ең кедей адамдарға арналған жұмыс үйі ретінде салынды.
The modern planned town – reminiscent of Plantation towns with its characteristic wide main street and with long, narrow individual gardens to the rear and out of sight – dates from c. 1830. The modern town was largely laid out under the direction of Andrew Blayney, 11th Baron Blayney (1770–1834), who inherited the family peerage and the large Blayney Estate as an adolescent in 1784. By about 1800 the then young Lord Blayney had ordered and implemented major reforms in Castleblayney, greatly improving the prosperity and appearance of the town. Educated in France and Germany, the 11th Lord Blayney is famous for his distinguished military career, eventually rising to the rank of Lieutenant General, having served in the West Indies, South America, southern Africa and the Napoleonic Wars as commander of the 89th Foot, popularly known as 'Blayney's Bloodhounds'. As a peer, he was very active in the suppression of the revolt of the United Irishmen in 1798. It was the 11th Lord Blayney who had the modern Blayney Castle (also known as Castle Blayney) constructed around the year 1800. In 1799 Lord Blayney commissioned Robert Woodgate, a former student of Sir John Soane, to design the new Blayney Castle. Woodgate, a distinguished young architect, had first come over to Ireland in 1791 to supervise Soane's plans for Baronscourt, the new country house of John Hamilton, 1st Marquess of Abercorn, near Newtownstewart in County Tyrone. The new Blayney Castle was built in a restrained late Georgian style. It is thought that this new 'castle' (in reality a country house), located in the townland of Onomy, was built close to the site of the original Blayney Castle, of which nothing now survives above ground. In the early 1840s, what is now St Mary's Hospital was erected as a Workhouse for the very poor.
Үміт отбасы және одан кейінгі
1853 жылы 12-ші барон Блейни, Блейни қамалы мен Блейни иелігінің қалған бөлігін Суррейдегі Дипденнен Генри Томас Хоупқа сатты. Ол, бұрын Вестминстерде парламент мүшесі болған, өте бай бизнесмен еді. 12-ші барон Блейни – Блейни әулетінің соңғы бароны болды. Қамал әлі күнге дейін «Үміт қамалы» деп аталады. Хоуп георгиандық қамалға тамаша көрінісімен викториялық стильде жаңару жасады, қазіргі күйдегі ғимарат сыртқы түрін сақтап қалған. «Қамал» деген атау шартты, себебі ол қамал емес, «үлкен үй», сарай немесе поместье болған. 1862 жылы Хоуп қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Энн иелікке мұрагер болды. 1887 жылдан кейін қамал мен демен Хоуптың немересі, Лорд Фрэнсис Хоупқа (1866–1941) тиді. Ол отбасылық мұра – «Үміт алмасын» сатқанымен әйгілі болды. Әкесі, Лайнның 6-шы герцогы сияқты, Лорд Фрэнсис та жомарт өмір сүрді және 1896 жылы банкрот деп жарияланды, әсіресе ол бір кезде зор байлыққа ие болған. 1894–1902 жылдары ол американдық актриса Мэй Йогеге үйленді. 1916 жылдан кейін Лорд Фрэнсис енді қамал немесе Ирландияда тұрмады. 1928 жылдың мамыр айының соңында ол ағасынан мұрагерлік алып, Лайнның 8-ші герцогы атанды. Хоуп қамалы 1900–1904 жылдары королева Викторияның ұлы, Коннот және Стратхерн герцогы Артур ханзадасына жалға берілді. Герцог сол жылдары Ирландиядағы британдық әскери күштердің бас қолбасшысы болды, оның ресми резиденциясы Дублиннің Килменхэмдегі Корольдік ауруханадағы Мастерс-хаус еді. Герцог Хоуп қамалын Пелхэм Клинтон Хоуп отбасынан осы жылдары жекелеген елдік резиденция ретінде жалға алды. Лайнның 8-ші герцогы (1866–1941; бұрын Лорд Фрэнсис Хоуп деп аталған) 1928 жылы қамал мен иелікке өмірлік құқығын сатты. 1919–1921 жылдары, ағылшын-ирландтық әскери қақтығысы кезінде, қамал британдық армияның казармасы ретінде пайдаланылды. Кейін ол аурухана ретінде жұмыс істеді, ал 1943–1974 жылдары францискан монахтары басқарды, олар іргелес қонақ үйді де басқарды. 1980 жылдары Монаган округі кеңесі Хоуп қамалын және оны қоршаған деменді немесе саябақты сатып алды. Содан кейін кеңес 1980 жылдары қамалға итальяндық викториялық стильдегі үлкен қосымшаны бұзуға кірісті. Осы уақытта кеңес Вудгейттің қалған интерьерлерін бұзуға рұқсат берді. 2010 жылдың қазан айында қамал өртке ұшырады. 1976 жылдың 7 наурызында қаланың басты көшесінде, Three Star Inn пабының сыртында бомба жарылып, бір адам қаза тауып, 17 адам жарақат алды. Бұл шабуыл Гленанн тобымен байланысты бірнеше шекаралық шабуылдардың бірі болды.
In 1853, Cadwallader Blayney, 12th Baron Blayney, sometime Member of Parliament for Monaghan, sold Blayney Castle and what remained of the Blayney Estate to Henry Thomas Hope from Deepdene in Surrey, an extremely wealthy businessman who had also formerly served as an Member of Parliament at Westminster. The 12th Baron was the last Baron Blayney. The Castle was renamed 'Hope Castle', as it is still called. Hope gave the Georgian castle with its splendid prospect a Victorian makeover that the present prettified building retains, externally at least. 'Castle' has always been a misnomer, since it was more of a 'Big House', mansion or manor house than a castle. After his death in 1862, Hope's wife Anne inherited the estate. Soon after 1887 the Castle and demesne fell to the next heir, Hope's grandson Lord Francis Hope (1866–1941), who was famous for having sold the renowned family heirloom, the 'Hope Diamond'. Rather like his father The 6th Duke of Newcastle under Lyne, Lord Francis lived very extravagantly and, despite his once vast family fortune, was declared bankrupt in 1896. From 1894 to 1902, he was married to May Yohé, the American actress. After 1916 Lord Francis no longer resided in the Castle or in Ireland. He succeeded his elder brother to become The 8th Duke of Newcastle under Lyne in late May 1928. Hope Castle was leased between 1900 and 1904 to Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn, a son of Queen Victoria. The Duke served during those years as the commander of British military forces in Ireland, whose official residence was the Master's House at the Royal Hospital, in Kilmainham, Dublin. The Duke leased Hope Castle from the Pelham Clinton Hope family as his private country residence during these years. The 8th Duke of Newcastle under Lyne (1866 1941; previously known as Lord Francis Hope) sold his life interest in the castle and the estate in 1928. Between 1919 and 1921, during the Anglo Irish military hostilities over independence, the Castle was used as a barracks by the British Army. For some time afterwards it functioned as a hospital, and from 1943 to 1974 it was occupied by Franciscan nuns who also managed an adjacent guesthouse. In the 1980s Monaghan County Council purchased both Hope Castle and its surrounding demesne or park. It then proceeded in the 1980s to demolish the large Italianate Victorian extension to the castle. The council also allowed the remaining Woodgate interiors to be ripped out at this time. In October 2010 the castle was burnt down in an arson attack. On 7 March 1976, a bomb exploded in the town's main street, outside the Three Star Inn pub, killing one and injuring 17 others. The attack was one of several cross border attacks linked to the Glenanne gang during the worst sectarian violence of The Troubles.
Кеңес
Қазіргі заманғы Кастлблейни қаласын Монаган округі кеңесі басқарады. Ол Каррикмакросс-Кастлблейни муниципалды округінің құрамына кіреді, ол кеңестің он сегіз мүшесінің алтысын сайлайды. Қала 2014 жылдың мамырына дейін бір жүз алпыс жылдан астам уақыт бойы өздерінің жергілікті немесе қалалық кеңесіне ие болды. Қалалық басқару 1853 жылдың 17 мамырында Кастлблейниде басталды, сол күні Эдвард Элиот, 3-ші Сент-Германс графы, Ирландияның лорд-лейтенантының 1853 жылдың 10 сәуіріндегі жарлығы негізінде 21 қала комиссары сайланды. 1865 жылы қала комиссарлары қаланы 1847 жылғы «Қалаларды жақсарту (Ирландия) туралы» заңға бағынуға дауыс берді, ал 1899 жылы тоғыз қала комиссары 2001 жылғы жергілікті басқару заңы бойынша қала кеңесі болып қайта тағайындалған қалалық округтік кеңеспен алмастырылды. 2014 жылғы жергілікті басқару реформасы туралы заң қалалық басқаруды тоқтатты және оны біріктірілген муниципалды округ (қалалық және ауылдық аймақтар) және округтік жүйемен алмастырды.
The modern town of Castleblayney is administered by Monaghan County Council. It forms part of the Carrickmacross Castleblayney Municipal District which elects six of the eighteen members of the council. For over one hundred and sixty years the town had its own local or Town council until May 2014. Town government began in Castleblayney on 17 May 1853 when 21 Town Commissioners were elected on foot of a proclamation by Edward Eliot, 3rd Earl of St Germans, Lord Lieutenant of Ireland, dated 10 April 1853. In 1865 the Town Commissioners voted to bring the town under the Town Improvement (Ireland) Act 1847 and in 1899 the nine Town Commissioners were replaced by an Urban District Council, re designated as a Town Council under the Local Government Act 2001. The Local Government Reform Act 2014 brought town government to an end replaced it with the integrated municipal district (town and rural areas) and county system.
Мекемелер
Кастлбелейниде 1987 жылы ашылған Қоғамдық кәсіпорын орталығы сияқты мүмкіндіктер бар.
Amenities in Castleblayney include a Community Enterprise Centre which opened in 1987.
Көлік
Қалаға Bus Éireann, Ulsterbus және бірнеше жеке автобус компаниялары қызмет көрсетеді. 2007 жылдың 5 қарашасында Кастлеблейниден Клонтибретке дейінгі 120 миллион еуролық айналма жол ашылды, ол Кастлеблейниді тікелей M1 тас жолымен және Дублинмен байланыстырады. Айналма жолдың ұзындығы 16 шақырымды құрайтын 2+1 қатарлы жолдан тұрады. Кастлеблейни қаласына енді теміржол қызмет көрсетпейді. Кастлеблейни теміржол станциясы 1849 жылдың 15 ақпанында ашылып, 1957 жылдың 14 қазанында жолаушылар тасымалы тоқтатылып, 1960 жылдың 1 қаңтарында толығымен жабылды.
The town is served by Bus Éireann, Ulsterbus and several private coach companies. A €120m by pass from Castleblayney to Clontibret opened on 5 November 2007, linking Castleblayney directly to the M1 Motorway and to Dublin. The bypass consists of 16 kilometres of 2+1 carriageway. Castleblayney is no longer served by railway. Castleblayney railway station opened on 15 February 1849, closed to passengers on 14 October 1957, and finally closed altogether on 1 January 1960.
Өнер және мәдениет
Íontas Arts & Community Resource Centre – қалада арнайы салынған ғимаратта орналасқан өнер және қоғамдық орталық. Онда театр, музыка және би сияқты алуан түрлі өнер шаралары ұсынылады.
The Íontas Arts & Community Resource Centre is an arts and community facility located in a purpose built facility in the town. It offers a wide range of arts activities, including drama, music and dance.
Спорт
Жергілікті гейл футбол клубы, Кастлблейни Фау ГФК, 1905 жылдың қараша айында құрылды. Кастлблейни хёрлинг клубы 1906 жылы құрылған. Кастлблейниде тағы екі футбол клубы бар: 2010 жылы құрылған Блейни Академия ФК және Блейни Роверс ФК.
The local Gaelic football club, Castleblayney Faughs GFC, was founded in November 1905. Castleblayney Hurling Club was founded in 1906. There are also two soccer clubs located in Castleblayney, Blayney Academy FC formed in 2010 and Blayney Rovers FC.
Білім
Қалада екі екінші деңгейдегі мектеп бар: «Біздің ханымның» Кастлбелейни және Кастлбелейни колледжі. Кастлбелейниде бес бастауыш мектеп бар: Scoil na gCailíní, Scoil Mhuire na mBuachaillí, Convent Junior School, The Central School және Gaelscoil Lorgan.
The town has two second level schools, Our Lady's Castleblayney and Castleblayney College. There are five national schools in Castleblayney; Scoil na gCailíní, Scoil Mhuire na mBuachaillí, Convent Junior School, The Central School and Gaelscoil Lorgan.
Халықаралық қатынастар
Кастлеблейни Франциядағы екі қаламен байланыс орнатып, туыс қала болып табылады: Ноген-сюр-Вернисон (Луар департаменті) және Марсейлан (Эро департаменті).
Castleblayney is twinned with two towns in France: Nogent sur Vernisson (Loiret department) and Marseillan (Hérault department).