Кіріспе

Американдық блюз және госпел әншісі және гитарист

Blind Willie Johnson (25 қаңтар, 1897 – 18 қыркүйек, 1945) – американдық госпел-блюз әншісі, гитарист және уағызшы. Оның 1927-1930 жылдар аралығында жазған, барлығы отыз әнінде, қуатты "көкбас дауысымен" ән айту, слайд-гитарадағы шеберлік және музыканттардың көптеген буындарына әсер еткен ерекше стиль байқалады. Джонсонның пластинкалары жақсы сатылғанымен, ол көшеде өнер көрсетуші және уағызшы болғандықтан, өмірінде көп байлыққа ие болмады. Оның өмірі жақсы құжатталмаған, бірақ уақыт өте келе, Сэмюэл Чартерс сияқты музыка тарихшылары Джонсон және оның бес жазба сессиясы туралы көп мәліметтер тапты. Джонсонның музыкасына деген қызығушылық 1960 жылдары Гарри Смиттің "Америка халық музыкасы антологиясына" енгізілгеннен кейін және блюз гитарисі, дінбасы Gary Davis-тің тырысымен қайта жанданды. Дэвиспен бірге ол "қасиетті блюз" музыкасының ең ірі орындаушысы деп есептеледі, ол діни тақырыптарды блюз стилінде, көбінесе гитарамен сүйемелдеу арқылы жеткізді. Джонсонның туындылары "American Epic: The Best of Blind Willie Johnson" және Charters жинақтары сияқты әзірлемелер арқылы қолжетімді болды. Осының нәтижесінде Джонсон блюздің ең ықпалды орындаушыларының бірі ретінде танылды, ал оның слайд-гитарада ойнауы, әсіресе "Dark Was the Night, Cold Was the Ground" әнінде жоғары бағаланды. Джонсонның басқа да белгілі әндері: "Иса, менің өлім төсегімді дайында", "Бұл менің кінәм емес" және "Жохан Аян беруші".

Ерте өмір және мансап

Джонсон 1897 жылдың 25 қаңтарында Техас штатының Темпл қаласына жақын орналасқан шағын Пендлтон қаласында Док Джонсон мен Мэри Кингтің отбасында дүниеге келді. Джонсон соқыр болып тумаған, бірақ ол ерте жасында көру қабілетінен айырылды. Ол қалай соқыр болғаны белгісіз, бірақ Джонсонның өмірбаясын жазған көптеген зерттеушілер оның жеті жасында өгей анасынан соқыр болғанын айтады, алғаш рет бұл туралы Джонсонның күйеуі Анжелина Джонсон айтқан. Оның естелігінде, Виллидің әкесі өгей анасының адалсыздығы үшін онымен қатты дауласып, дау барысында ол Виллиге күйдіретін сілті суын шашып, оны толық соқыр еткен. Әншінің балалық шағы туралы көп мәлімет белгілі емес. Бір күні ол Джонсонның ән айту және репертуар стиліне әсер еткен күшті әнші және уағызшы Мадкин Батлермен танысты. 1950 жылдары блюз тарихшысы Сэмюэл Чартерс сұхбаттасқан соқыр дін қызметкері Адам Букер Джонсонның Харн қаласында әкесіне қонаққа барғанда, көше төңіректерінде Стелла гитарының мойнына металл тостаған байлап, ақша жинау үшін діни әндер орындағанын еске алды. Блюз гитарисі Л. К. Робинсонның айтуынша, оның қарындасы Энн де 1920 жылдардың соңында Джонсонға үйленгенін мәлімдеген.

Жазу сессиялары (19271930)

Джонсон жазба карьерасын бастаған кезде, ол Пол Оливер атап өткендей, "ерекше техникасы мен кең ауқымды әндері" бар белгілі евангелист болды. 1927 жылдың 3 желтоқсанында Джонсон, Билликен Джонсон және Коли Джонс Далластағы Deep Ellum ауданында талантты іздеуші Фрэнк Бакли Уокер Columbia Records үшін жаздыру үшін құрған уақытша студияда жиналды. Келесі сеанста Джонсон алты ән орындады, барлығы 13 рет жазылды. Джонсон Далласта жаздырған әндердің арасында "Иса, өлім төсегімді жайла", "Бұл менің кінәм емес", "Ананың балаларының тағдыры ауыр", "Түн қараңғы, жер суық", және "Егер қаласам, ғимаратты қиратамын" болды. Оған "пайдалы" жағына 50 доллар төленді – сол кездегі үлкен сома – және жазба сатылымынан түскен авторлық құқықтан бас тарту үшін сыйлық берілді. Алғашқы шыққан әндері "I Know His Blood Can Make Me Whole" және "Jesus Make Up My Dying Bed" болды, олар Columbia-ның танымал 14000 Race сериясында жарық көрді. Джонсонның дебюті үлкен жетістікке ие болды, өйткені 9 400 дана басылды, бұл Columbia-ның ең танымал жұлдызы Бесси Смиттен де көп, содан кейін тағы 6 000 дана басылды. Оның бесінші жазылған әні "Dark Was the Night, Cold Was the Ground" Джонсонның екінші альбомының B жағы болды. Сеанста Джонсон бөтелкеге алмастыру ретінде пышақ немесе қалта пышағын пайдаланды және Харрис айтуынша, ол бас бармағымен ойнады. Оның гитаралық бөлігінің реңді, түсініксіз үні "бірге даусымен айту" сезімін тудырады, бұл оңтүстік африкалық американдық шіркеу хорларында жиі кездесетін ән айту стилі. 1928 жылы блюз сыншысы Эдвард Эбб Найлс The Bookman басылымында Джонсонды мақтап, оның "күшті, азапты және терең дауысын, сондай-ақ шабыттанған гитара ойнауын" атап өтті. 1928 жылдың 5 желтоқсанында Харриспен бірге Джонсон Далласқа оралып, "Мен паналы қалаға қашамын", "Иса жақын арада келеді", "Ием, мен жылауды тоқтата алмаймын" және "Шамдарыңды жағып, сөндірме" әндерін жазды. Джонсон екі жарық көрмеген және аталмаған тректі Blind Texas Marlin псевдонимімен жазды, бірақ сессияның түпнұсқа жазбалары табылған жоқ. Бір жыл өткен соң Джонсон тағы да жазды, 1929 жылдың 10 және 11 желтоқсанында, оның мансабындағы ең ұзақ сеанстар. Ол Нью-Орлеандағы Werlein's Music Store-да 16 рет он әнді аяқтады, сондай-ақ J. M. Gates қауымының мүшесі болған деп есептелетін белгісіз әйел әншімен бірнеше дуэттерді жазды. Соқыр көше орындаушысы Дэйв Росс 1929 жылдың желтоқсан айында Нью-Орлеан көшелерінде Джонсонның өнер көрсеткенін естігенін айтты. Бесінші және соңғы жазба сессиясы үшін Джонсон Атлантаға, Джорджияға сапар шекті, Харрис вокалды үйлесімділіктерді қамтамасыз ету үшін оралды. 1930 жылдың 20 сәуірінде он ән аяқталды. "Everybody Ought to Treat a Stranger Right" және "Go with Me to That Land" әндері осы сессиядан шыққан алғашқы сингл ретінде таңдалды. Алайда, Ұлы депрессия Джонсонның көптеген тыңдаушыларын жойды, сондықтан тек 800 дана басылды. Оның кейбір әндері 1932 жылы Vocalion Records компаниясымен қайта басылды, бірақ Джонсон енді жазба жасаған жоқ. 1945 жылы оның үйі өрттен қирады, бірақ басқа жері болмағандықтан Джонсон үйінің қираған жерлерінде өмір сүруді жалғастырды, онда ол ауа райына ұшырады. Таңертең ол суық және ылғал болды. Келесі күні қысқы желге шығып, ақша табу үшін ән айтқан Уилли ауырып, бірнеше күн ішінде пневмониядан қайтыс болды. Ол безгекке шалдықты, бірақ ешбір аурухана оны көруге келіспеді, өйткені оның көру қабілеті нашарлаған немесе, Анжелин Джонсон Charters-ке берген сұхбатында айтқандай, ол қара нәсілді болғандықтан. Өлім куәлігінде көрсетілгендей, ол Бомонттағы Бланшетт зиратына жерленген. Зираттың орны 2009 жылы қайта ашылғанға дейін ұмытылған болатын. Оның қабірінің орны әлі белгісіз, бірақ зиратты анықтаған зерттеушілер 2010 жылы оның құрметіне ескерткіш орнатты.

Музыкалық стиль

Джонсон – блюздің, әсіресе евангелие блюзінің шеберлерінің бірі саналады. Замандасы Блайнд Лемон Джефферсон сияқты, Джонсон блюздің экспрессиясын діни хабарларына, гимн кітаптарынан алынған мәтіндерге арнады. Ол өзінің таңдауларын тональды бақылаумен және уақытты сезінумен жетілдіретін, гитараны гармониялық фразаларының бір бөлігі ретінде қолданды, әсіресе "Түн қараңғы болды, жер суық болды" әнінде. Джонсон көшедегі жаяулар естіп қалу үшін жеткілікті күшті болуы керек болған, қатаң, қырлы бас дауысымен ән шырқады. Блюз жазушысы Марк Макин оның дауыстық өзара әрекеттесуін "күшті" деп сипаттап, "батыл баптист уағыздаушысының, мысалы, А. В. Никс сияқты, "тозақ оты мен құлдырауы" емес" деді. 1970-ші жылдардағы рок-топтар мен әртістер Джонсонның әндерін орындады, соның ішінде Led Zeppelin, Джон Себастьян және Эрик Клэптон. Alligator Records 2016 жылы Джеффри Гаскиллдің продюсерлігімен "God Don't Never Change: The Songs of Blind Willie Johnson" атты құрмет альбомын шығарды, онда Том Уэйтс, Люсинда Уильямс, Синид О'Коннор, Дерек Тракс және Сьюзан Тедески сынды әртістердің орындауындағы әндер болды. Альбом екі "Грэмми" сыйлығына ұсынылды: "Ананың балаларының қиын жағдайда болуы" әні үшін "Алабама соқыр жігіттерінің" ең жақсы Roots Gospel альбомы және ең жақсы американдық Roots орындау сыйлығы. Джонсонның барлық жарияланған материалдары, "Blind Willie Johnson 1927–1930" және "The Complete Blind Willie Johnson" сияқты жинақталған альбомдарда сақталғандықтан, оңай қолжетімді болды. Сэмюэл Чартерс Джонсонның өмірі туралы көбірек білуге тырысқан алғашқы маңызды блюз тарихшысы болды және оны 1959 жылғы "The Country Blues" кітабында алғашқы болып жазды. 1993 жылы Чартерс "The Complete Blind Willie Johnson" альбомына қосымша жазбаларда Джонсонның өмірбаянындағы кейбір фактілік қателіктерді түзеді. Джонсонға қатысты басқа кітаптар: "Shine a Light: My Year with Blind Willie Johnson" және "Revelation: The Blind Willie Johnson Biography". 1977 жылы Карл Саган мен зерттеушілер тобы Жер мен адамзат тәжірибесінің бейнесін жинап, оны "Вояджер" зондымен ғаламдағы басқа тіршілік формаларына жіберуге тапсырылды. "Вояджер" алтын пластинкасына таңдалған 27 әннің ішінде NASA кеңесшісі Тимоти Феррис "Түн қараңғы болды, жер суық болды" әнін таңдады, өйткені Ферристің сөзіне göre, "Джонсонның әні оның көп рет кездескен жағдайына қатысты: ұйықтауға жері жоқ қараңғы түн. Адамдар Жер бетіне келгеннен бері, түннің қараңғысы әрбір ер және әйелді тигізбей қалған емес". 2017 жылы Блайнд Уилли Джонсонның "Вояджер" зондына енгізілу тарихы Бернард МакМахон режиссерлік еткен, көптеген сыйлықтарға ие болған "American Epic" деректі фильмінде айтылды. Фильммен бірге "American Epic: The Best of Blind Willie Johnson" жинақ альбомы шықты, онда Джонсонның он алты жазбасының радикалды түрде жақсартылған қалпына келтірілген нұсқалары бар.