Кіріспе

Астрономияда қызыл ауытқуды зерттеу – аспанның бір бөлігін астрономиялық объектілердің қызыл ауытқуын өлшеу үшін жүргізілетін зерттеу: көбінесе галактикалар, бірақ кейде галактикалар шоғыры немесе квазарлар сияқты басқа да объектілер. Хаббл заңы арқылы қызыл ауытқуды пайдаланып Жерден объектіге дейінгі қашықтықты бағалауға болады. Қызыл ауытқуды бұрыштық координаттармен біріктіру арқылы қызыл ауытқуды зерттеу аспанның берілген аймағындағы материяның үш өлшемді таралуын картаға түсіреді. Бұл бақылаулар ғаламның ірі масштабты құрылымының егжей-тегжейлі статистикалық қасиеттерін өлшеу үшін қолданылады. Космикалық микротолқындық фондағы ерте құрылымдарды бақылаумен қатар, бұл нәтижелер орташа материя тығыздығы және Хаббл тұрақтысы сияқты космологиялық параметрлерге қатаң шектеулер қоюға мүмкіндік береді. Әдетте, қызыл ауытқуды зерттеу екі кезеңнен тұрады: біріншіден, аспанның таңдалған аймағы кең өрісті телескоппен суретке түсіріледі, содан кейін алынған суреттерден белгілі бір шектен аспайтын жарықтығы бар галактикалар нүктелік емес объектілер ретінде таңдалады; қажет болған жағдайда, жұлдыздар мен галактикаларды ажыратуға көмектесу үшін түстік таңдау да қолданылуы мүмкін. Екіншіден, таңдалған галактикалар спектроскопиялық әдіспен, көбінесе көрінетін толқын ұзындығында, айқын спектрлік сызықтардың толқын ұзындығын өлшеу үшін байқалады; байқалған және зертханалық толқын ұзындықтарын салыстыру арқылы әр галактика үшін қызыл ауытқу анықталады. 500 миллионнан астам жарық жылдарына созылған галактикалардың алып конгломерациясы болып табылатын Ұлы Қабырға, қызыл ауытқуды зерттеу арқылы анықталатын ірі масштабты құрылымның жарқын мысалы болып табылады. Бірінші жүйелі қызыл ауытқуды зерттеу 1977 жылы басталған және 1982 жылы бастапқы деректерді жинаумен аяқталған 2200 галактиканы қамтитын CfA қызыл ауытқуды зерттеуі болды. Бұл кейіннен 1990 жылдардың басында аяқталған 15000 галактиканы қамтитын CfA2 қызыл ауытқуды зерттеуіне дейін кеңейтілді. Бұл ертедегі қызыл ауытқуды зерттеулер бір галактиканың спектрін бірден алумен шектелгендіктен, көлемі шағын болды; 1990 жылдардан бастап оптикалық талшық спектрографтары мен көп ойықты спектрографтардың дамуы бірнеше жүз галактиканың спектрлерін бір уақытта байқауға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде қызыл ауытқуды зерттеудің көлемі айтарлықтай артты. Ең танымал мысалдар: 2dF Galaxy Redshift Survey (221 000 қызыл ауытқу, 2002 жылы аяқталды); Sloan Digital Sky Survey (2007 жылға қарай шамамен 1 миллион қызыл ауытқу) және Galaxy And Mass Assembly зерттеуі. Жоғары қызыл ауытқудағы ең ірі зерттеулер – DEEP2 Redshift Survey және VIMOS VLT Deep Survey (VVDS); олардың әрқайсысында шамамен 50 000 қызыл ауытқу бар және олар негізінен галактикалардың эволюциясына бағытталған. ZFOURGE немесе FourStar Galaxy Evolution Survey – z > 1 қызыл ауытқуындағы галактикалардың қасиеттерінің байқау эталонын құруды мақсат ететін үлкен және терең орта толқынды бейнелеу зерттеуі. Зерттеуде Магеллан телескопындағы жақын инфрақызыл FOURSTAR құралы қолданылады, ол HST-нің барлық үш мұралық аймағын: COSMOS, CDFS және UDS-ті зерттейді. Спектроскопиялық қызыл ауытқуларды алуға (яғни, жоғары дәлдікпен өлшенген спектрлік ерекшеліктерден тікелей анықталған қызыл ауытқулар) қажетті бақылау уақытының көптігіне байланысты, кең таралған балама – нысандардың жарықтығы мен түстеріне сәйкес келетін модельдерге негізделген фотометриялық қызыл ауытқуларды пайдалану. Мұндай "фото z" галактикалар мен квазарлардың кеңістіктегі таралуын бағалау үшін үлкен зерттеулерде қолданылуы мүмкін, егер галактикалардың түрлері мен түстері белгілі бір қызыл ауытқу диапазонында жақсы түсінілсе. Қазіргі уақытта фотометриялық қызыл ауытқуды өлшеу қателері спектроскопиялық қызыл ауытқудан әлдеқайда жоғары, бірақ болашақ зерттеулер (мысалы, LSST) әдісті айтарлықтай жетілдіруге бағытталған.