Кіріспе

Die (Дие) — Францияның оңтүстік-шығысындағы Дром департаментінің коммунасы, бұрынғы епископтық орын және субпрефектурасы. Дие төңірегіндегі аймақ Диои деп аталады. Дие ең әйгілісі Clairette de Die көпірген шарабымен танымал. Бұл қала орта ғасырларда округ болған және бір кезде Рим-католик дінбасылығының орталығы болған, оның шіркеуі собор қызметін атқарған. Дие – галло-рим қабырғаларымен қоршалған бірнеше тарихи ескерткіштері бар сүйкімді қала.

География

Дие Дром өзенінің аңғарында орналасқан, Гландасс тауы (2041 метр, 6696 фут) оны қоршап тұр. Бұл тау – Pays Diois аймағын Веркор платосынан бөліп тұратын үлкен әрі тік тас кедергі. Ди коммунасының аумағы аймақтық табиғи парктің құрамына кіреді.

Тарих

Неолит дәуіріндегі адамдардың қоныстанғаны Шанкейра қазбалары арқылы расталған. Шарап кооперативінің жанында, қазір Ди музейінде сақталатын үлкен өрнектелген тік тас және екі кішкентай менгир табылған, бұл сол кездегі осы аймақтағы адамдардың мекендегенін дәлелдейді. Ла-Рош-де-Маржиналда соңғы қола дәуірінің іздері, ал Чандильонда осыған ұқсас даталанған сынықтар табылған. Рим дәуірінің басында, Дром және Майросс аңғарының жанында, аңғардың өзінен Тривке дейінгі жолдың тоғысында алғашқы қоныс пайда болған секілді. Бірінші ғасырда кең аумақты қалалық құрылыс жүргізілгенін көрсететін көптеген дәлелдер бар. Екінші ғасырдың басында Ди қаласында монументалды сәулеттік құрылыстар салынып, солтүстік Воконцтың кельт тайпалары үшін Рим провинциясының астанасы ретінде Люк-ан-Диуастың орнын басты. Қала екінші ғасырдың соңында немесе үшінші ғасырда колония мәртебесіне ие болды, бұл оның құнарлылық құдайы Кибелаға табынудың маңызды орталығы болғанын көрсетеді.

Рим империясы әлсіздік белгілерін көрсеткен 285-305 жылдар аралығында қаланың төңірегіне қоршау салынды, бұл қабырғаның ұзындығы бір шақырымнан астам. Оның құрылысына жерлеу ескерткіштерінің фрагменттері енгізілді. Диде екі негізгі қақпа болды: батысқа қарай Сент-Пьер қақпасы (1891 жылы бұзылған) және шығысқа қарай Сент-Марсель қақпасы. Чичильянеге бару үшін адамдар Гренобль маңындағы жолмен Гландасс тауынан (Веркордың оңтүстігінде) өтетін. Осы таулы аймандағы карьерлерден тас өндіріліп, Диге тасымалданды. Дидің ежелгі епархиясының алғашқы епископы Никей болды, ол 325 жылы Никейдің бірінші кеңесіне қатысқан жалғыз галлдық шіркеу өкілі болды. Епархия кейін 1276 жылы Валанс Рим-католик епархиясымен біріктірілді, 17 ғасырдың соңында қайта бөлінді және Француз революциясы кезінде толығымен таратылды.

Қалдықтар

Қала орталығындағы Дио және Диои музейі (Musée de Die) ғана емес, Рим дәуірінің көптеген және әсерлі қалдықтарын көрсетеді, сонымен қатар Диои өңірінің тарихын – тарихтағы алғашқы дәуірден бастап, орта ғасырдағы епископтық қала дәуірінен және діни соғыстардың салдарынан келген қираулар туралы айтады.

Экономика

Ауыл шаруашылығы және шарап өндірушілерден басқа, экономикада көптеген ШОБ-тар бар, оның ішінде қолөнершілер, туристік қызметтер ұсынушылар және жергілікті саудагерлер де кездеседі. Дие – барлық Диуа аймағының экономикалық және әлеуметтік орталығы, онда мектептер, кәсіби және басқа да білім беру орталықтары орналасқан. Қала мен оны қоршаған аңғардың тұрмысын жақсартуға мемлекеттік және әкімшілік қызметтер де атсалысады.

Туризм

Die коммунасының халқы 5000-нан кем. 1960 және 1970 жылдары қала жиһаз және аяқ киім сияқты шағын өнеркәсіптерге назар аударды, соның салдарынан туризмді дамыту мүмкіндігінен қол үстінде қалды. Алайда, қазір Диеге жаз айларында Нидерланды және Бельгия сияқты елдерден көптеген туристер келеді, олар Дром аймағындағы саяжайлардың көптігін пайдаланады. Қыс мезгілінде айналасындағы өңірлерден туристер Col du Rousset шаңғы курортында (Веркор тауларында орналасқан) қысқы спорт түрлерімен айналысу үшін келеді. Ең танымал іс-шаралар: шаңғы тебу (Францияның Handisport шаңғы чемпионаты), қарға аяқ киімімен серуендеу, күшіктердің шаңғымен жарысы (Alpirush халықаралық жарысы). 1992 жылы қала Халықаралық тау жарысын қабылдады, оның жеңімпазы Колумбиялық спортшы болды.

Ауыл шаруашылығы

Clairette de Die кооперативтік шарапханасы, Diois аймағындағы ең ірі жұмыс беруші, бірнеше жыл бұрын өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және танымалдылығын жоғарылату мақсатында "jaillance" брендін қабылдау туралы шешім қабылдады, соның арқасында сату көлемі мен экспорт өсті.