Кіріспе

Вавилондық астрономиялық тақташа Аммисадуканың Венера тақташасы (Энума Ану Энлиль Тақташа 63) – біздің заманымыздан бұрынғы бірінші мыңжылдықта сақталған көптеген клинопись тақташаларындағы Венераның астрономиялық жағдайларының тізімі. Бұл астрономиялық жазба алғаш рет Хаммурапиден кейінгі төртінші билеуші, Аммисадука (немесе Аммизадуга) патшалығы кезінде жинақталған деп саналады. Осылайша, бұл мәтіннің пайда болуы екі мүмкін датаны ескергенімен, шамамен б.з.д. 17 ғасырдың ортасына дейін жетеді. Тақташада Венераның тууының уақыты, сондай-ақ күн шығу және күн бату алдындағы немесе кейінгі горизонттағы оның алғашқы және соңғы көрінуі (Венераның гелиактік тууы және батуы) ай күнтізбесімен көрсетілген. Бұл жағдайлар 21 жылдық кезең үшін берілген.

Интерпретация

20 ғасырдың басында тақташада қамтылған алғашқы белгілерге қатысты бірнеше даталар ұсынылды. Венераның орналасуының басталуына сәйкес, жоғары, орта, төмен және өте төмен хронологиялар бойынша келесі жылдар анықталды: б.з.д. 1702 жыл, б.з.д. 1646/1638 жылдар, б.з.д. 1582 жыл және б.з.д. 1550 жыл. Вавилондық хронологияны растаудағы тақташаның маңыздылығын алғаш рет 1912 жылы Франц Ксавер Куглер анықтады. Ол өзінің жылдық аталымдарының бірін пайдаланып, құпия "Алтын тақтың жылы" ("Венера" тақташасы K.160) Аммисадуканың билігінің 8-ші жылы болуы мүмкін екенін анықтады. Одан бері б.з.д. 7 ғасырындағы бұл көшірме б.з.д. 2 мыңжылдыққа қатысты бірнеше хронологияларды қолдау үшін әртүрлі интерпретацияланды. Бұл тақташаларда сақталған Венераның астрономиялық орналасуының жазбасын түсіндіруде көптеген беймәлімдіктер сақталып қалды. Көшіру кезінде бұрмаланулар болуы мүмкін. 2003 жылы Вахе Гурзадян атмосфералық рефракция мәселесін қарастырды. Атап айтқанда, 13 және 21 жылдарға қатысты жазбалар физикалық тұрғыдан мүмкін емес және қате деп есептеледі. Сондай-ақ, Венераның гелиакты көтерілуін есептеу үшін қолданылатын кестелер Жердің айналу жылдамдығының өзгеруін ескереді, бірақ бұл жылдамдық нақты емес, сондықтан "уақыт қателіктеріне" алып келеді.