Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вавилонның алтыншы патшасы (б.з.д. 1792–1750)
Sixth king of Babylon (r. 1792–1750 BC)
Хаммурапи (,/x//æ//m//ʊ/'/r//ɑː//b//i/; Аккад тілінде: Ḫâmmurapi; шамамен б.з.д. 1810 – шамамен б.з.д. 1750), сондай-ақ Хаммурапи деп те жазылады, Ежелгі Вавилон империясының алтыншы аморлық патшасы, шамамен б.з.д. 1792 жылдан шамамен б.з.д. 1750 жылға дейін биледі. Оның денсаулығының нашарлауына байланысты тақтан бас тарған әкесі Син Мубалит одан бұрын билік құрған. Өмірінде ол Ларса, Ешнуна және Мари қалаларын жаулап алды. Ассирия патшасы Ішме Даган I-ді тақтан ығыстырып, оның ұлы Мут Ашкүрді салық төлеуге мәжбүр етті, осылайша Месопотамияның көп бөлігін Вавилон билігіне бағындырды. Хаммурапи ең әйгілісі – Хаммурапи кодексі, оны Вавилонның әділет құдайы Шамаштан алғанын мәлімдеді. Бұрынғы шумерлік заң кодекстерінен, мысалы, Ур-Намму кодексінен айырмашылығы, ол қылмыстың құрбанына өтемақы төлеуге бағытталған, Хаммурапи заңы қылмыскерге дене жазасын қатаңдатуға баса назар аударған алғашқы заң кодекстерінің бірі болды. Ол әрбір қылмысқа нақты жазаларды белгіледі және күдіктінің кінәсіздігін болжау принципін енгізген алғашқы кодекстердің бірі. Бұл заңдар әділетсіздікке ұшыраған адамның кек алу құқығын шектеуге арналған. Хаммурапи кодексі мен Торадағы Мұса заңында көптеген ортақ белгілер бар. Хаммурапи көптеген адамдар тарапынан өмір бойында құдай ретінде қарастырылды. Өлгеннен кейін Хаммурапи өркениетті таратып, барлық халықтарды Вавилонның ұлттық құдайы Мардукқа құрмет көрсетуге мәжбүрлеген ұлы жаулап алушы ретінде құрметке ие болды. Кейіннен оның әскери жетістіктері екінші орынға түсіп, идеалды заң шығарушы рөлі оның мұрасының басты бөлігіне айналды. Кейінгі мезопотамдықтар үшін Хаммурапи билігі алыс өткен оқиғалардың өлшемі болды. Ол құрған империя құлағаннан кейін де, ол үлгілі билеуші ретінде құрметке ие болды және Жақын Шығыстың көптеген патшалары оны өз ата-бабаларының бірі деп санайтын. Хаммурапи XIX ғасырдың соңында археологтар тарапынан қайта жаңғыртылды және содан бері заң тарихындағы маңызды тұлға ретінде танылды.
Hammurabi (,/x//æ//m//ʊ/'/r//ɑː//b//i/; Akkadian: Ḫâmmurapi; c. 1810 – c. 1750 BC), also spelled Hammurapi, was the sixth Amorite king of the Old Babylonian Empire, reigning from c. 1792 to c. 1750 BC. He was preceded by his father, Sin Muballit, who abdicated due to failing health. During his reign, he conquered the city states of Larsa, Eshnunna, and Mari. He ousted Ishme Dagan I, the king of Assyria, and forced his son Mut Ashkur to pay tribute, bringing almost all of Mesopotamia under Babylonian rule. Hammurabi is best known for having issued the Code of Hammurabi, which he claimed to have received from Shamash, the Babylonian god of justice. Unlike earlier Sumerian law codes, such as the Code of Ur Nammu, which had focused on compensating the victim of the crime, the Law of Hammurabi was one of the first law codes to place greater emphasis on the physical punishment of the perpetrator. It prescribed specific penalties for each crime and is among the first codes to establish the presumption of innocence. They were intended to limit what a wronged person was permitted to do in retribution. The Code of Hammurabi and the Law of Moses in the Torah contain numerous similarities. Hammurabi was seen by many as a god within his own lifetime. After his death, Hammurabi was revered as a great conqueror who spread civilization and forced all peoples to pay obeisance to Marduk, the national god of the Babylonians. Later, his military accomplishments became de emphasized and his role as the ideal lawgiver became the primary aspect of his legacy. For later Mesopotamians, Hammurabi's reign became the frame of reference for all events occurring in the distant past. Even after the empire he built collapsed, he was still revered as a model ruler, and many kings across the Near East claimed him as an ancestor. Hammurabi was rediscovered by archaeologists in the late nineteenth century and has since been seen as an important figure in the history of law.
Бастапқы тарихы және өрлеуі
Хаммурапи күрделі геосаяси жағдайдың ортасында шағын патшалықтың патшасы ретінде таққа отырды. Хаммурапи Вавилон қала-мемлекетінің бірінші династиялық патшасы болды және б.з.д. 1792 жылы әкесі Син Мубалиттен билікті мұраға алды. Вавилон – Месопотамияның орталық және оңтүстік жазықтарында орналасқан, көбінесе аморлықтар билік еткен, құнарлы егістік жерлерін бағындыру үшін бір-бірімен соғысқан көптеген қала-мемлекеттерінің бірі еді. Месопотамияда көптеген мәдениеттер қатар өмір сүргенмен, Хаммурапи тұсында бабылдық мәдениет Таяу Шығыстағы сауатты топтар арасында белгілі бір деңгейде беделге ие болды. Хаммурапидан бұрынғы патшалар б.з.д. 1894 жылы салыстырмалы түрде шағын қала-мемлекетін құрды, ол қаланың сыртындағы аумақты аз ғана бақылады. Вавилон құрылғаннан кейін бір ғасырға жуық уақыт бойы Елам, Ассирия, Исин, Ешнуна және Ларса сияқты ескі, үлкен және күшті патшалықтардың көлеңкесінде қалды. Алайда, оның әкесі Син Мубалит Оңтүстік-орталық Месопотамияның шағын аймағын Бабыл билігіне біріктіре бастады және оның билік ету кезінде Борсиппа, Киш және Сиппардың кіші қалаларын жаулап алды. Күшті Ешнуна патшалығы Жоғарғы Тигр өзенін бақыласа, Ларса өзеннің дельтасын басқарды. Месопотамияның шығысында құдіретті Елам патшалығы орналасқан, ол үнемі шағын мемлекеттерге шабуыл жасап, олардан салық алып отырды. Солтүстік Месопотамияда Ассирия патшасы Шамши Адад I Кіші Азиядағы ғасырлар бойы қалыптасқан ассириялық отарларын мұра етіп, өзінің аумағын Левант пен Орталық Месопотамияға дейін кеңейтті, бірақ оның мерзімінен бұрынғы өлімі оның империясын біршама фрагменттеуге әкелді.
Hammurabi ascended to the throne as the king of a minor kingdom in the midst of a complex geopolitical situation. Hammurabi was an Amorite First Dynasty king of the city state of Babylon, and inherited the power from his father, Sin Muballit, in c. 1792 BC. Babylon was one of the many largely Amorite ruled city states that dotted the central and southern Mesopotamian plains and waged war on each other for control of fertile agricultural land. Though many cultures co existed in Mesopotamia, Babylonian culture gained a degree of prominence among the literate classes throughout the Middle East under Hammurabi. The kings who came before Hammurabi had founded a relatively minor city state in 1894 BC, which controlled little territory outside of the city itself. Babylon was overshadowed by older, larger, and more powerful kingdoms, such as Elam, Assyria, Isin, Eshnunna, and Larsa for a century or so after its founding. However, his father Sin Muballit had begun to consolidate rule of a small area of south central Mesopotamia under Babylonian rule and, by the time of his reign, had conquered the minor city states of Borsippa, Kish, and Sippar. The powerful kingdom of Eshnunna controlled the upper Tigris River, while Larsa controlled the river delta. To the east of Mesopotamia lay the powerful kingdom of Elam, which regularly invaded and forced tribute upon the small states of southern Mesopotamia. In northern Mesopotamia, the Assyrian king Shamshi Adad I, who had already inherited centuries old Assyrian colonies in Asia Minor, had expanded his territory into the Levant and central Mesopotamia, although his untimely death would somewhat fragment his empire.
Билік ету және жаулап алулар
Хаммурапи билігінің алғашқы жылдары бейбіт өтті. Хаммурапи өкіметін қоғамдық жұмыстардың бірқатарын жүзеге асыру үшін пайдаланды, оның ішінде қорғаныс мақсатында қала қабырғаларын биіктету және ғибадатханаларды кеңейту болды. Елам патшалығы, Загрос таулары арқылы маңызды сауда жолдарымен қиылысқан, Месопотамия жазығына шапқындады. Жазық мемлекеттеріндегі одақтастарымен бірге Елам Эшнунна патшалығына шабуыл жасап, оны жойды, бірнеше қалаларды қиратты және жазықтың бір бөлігін алғаш рет өз билігіне бағындырды. Өз өкіметін консолидациялау үшін Елам Хаммурапидің Вавилон патшалығы мен Ларса патшалығы арасында соғыс тудыруға тырысты. Хаммурапи мен Ларса патшасы осы алаяқтықты анықтағанда одақ құрды және эламиттерді жеңді, бірақ Ларса әскери күш-жігерге көп үлес қоспады. Ларсаның көмекке келмегеніне ашуланған Хаммурапи солтүстік билікке қарсы шығып, шамамен б.з.д. 1763 жылға қарай төменгі Месопотамия жазығының барлық үстемдігін иеленді. Хаммурапиға солтүстіктегі Ямхад және Мари сияқты одақтастары оңтүстікте соғыста көмектескендіктен, солтүстіктегі әскерлердің жоқтығы тәртіпсіздікке әкелді. Хаммурапи өзінің кеңеюін жалғастыра отырып, солтүстікке назар аударып, тәртіпсіздікті басаңдатты. Ұзақ өтпей ол Эшнуннаны жойды. Содан кейін вавилондық әскерлер солтүстіктегі қалған мемлекеттерді, соның ішінде Вавилонның бұрынғы одақтасы Мариді бағындырды, бірақ Маридің қарсылықсыз бағынуы да мүмкін. Хаммурапи Месопотамияны бақылау үшін Ассирияның Ишме-Даган I-імен ұзақ соғыс жүргізді, екі патша да үстемдікке ие болу үшін кіші мемлекеттермен одақ құрды. Ақырында Хаммурапи жеңіске жетіп, Ишме-Даган I-ді өзінің өлімінен аз бұрын тақтан түсірді. Ассирияның жаңа патшасы Мут-Ашкур Хаммурапиге салық төлеуге мәжбүр болды. Бірнеше жылдың ішінде Хаммурапи Месопотамияның барлығын өзінің билігімен біріктіре алды. Ассирия патшалығы сақталды, бірақ оның өкімет ету кезеңінде салық төлеуге мәжбүр болды, ал аймақтағы ірі қала-мемлекеттердің тек Алеппо мен Қатна ғана тәуелсіздігін сақтап қалды. Дегенмен, Хаммурапидің бір стеласы (тас ескерткіші) Диярбекірге дейін солтүстікке қарай табылған, онда ол «Аморлықтардың патшасы» деген атақты иеленеді. Хаммурапи мен оның ізбасарларының тұсында жасалған көптеген келісімшарттар мен оның 55 хаты табылды. Бұл хаттар империяны басқарудың күнделікті қиындықтарына шолу ұсынады, су тасқынымен күресу және кемшікті күнтізбеге өзгерістер енгізуден бастап Вавилонның кең мал бағын күтуге дейін. Хаммурапи қайтыс болып, шамамен б.з.д. 1750 жылы империяның тізгінін ұлы Самсу-илунаға тапсырды, оның билігінде Вавилон империясы тез ыдырады.
The first few years of Hammurabi's reign were quite peaceful. Hammurabi used his power to undertake a series of public works, including heightening the city walls for defensive purposes, and expanding the temples. The powerful kingdom of Elam, which straddled important trade routes across the Zagros Mountains, invaded the Mesopotamian plain. With allies among the plain states, Elam attacked and destroyed the kingdom of Eshnunna, destroying a number of cities and imposing its rule on portions of the plain for the first time. In order to consolidate its position, Elam tried to start a war between Hammurabi's Babylonian kingdom and the kingdom of Larsa. Hammurabi and the king of Larsa made an alliance when they discovered this duplicity and were able to crush the Elamites, although Larsa did not contribute greatly to the military effort. Angered by Larsa's failure to come to his aid, Hammurabi turned on that southern power, thus gaining control of the entirety of the lower Mesopotamian plain by c. 1763 BC. As Hammurabi was assisted during the war in the south by his allies from the north such as Yamhad and Mari, the absence of soldiers in the north led to unrest. Continuing his expansion, Hammurabi turned his attention northward, quelling the unrest. Soon after, he destroyed Eshnunna. Next the Babylonian armies conquered the remaining northern states, including Babylon's former ally Mari, although it is possible that the conquest of Mari was a surrender without any actual conflict. Hammurabi entered into a protracted war with Ishme Dagan I of Assyria for control of Mesopotamia, with both kings making alliances with minor states in order to gain the upper hand. Eventually Hammurabi prevailed, ousting Ishme Dagan I just before his own death. Mut Ashkur, the new king of Assyria, was forced to pay tribute to Hammurabi. In just a few years, Hammurabi succeeded in uniting all of Mesopotamia under his rule. The Assyrian kingdom survived but was forced to pay tribute during his reign, and of the major city states in the region, only Aleppo and Qatna to the west in the Levant maintained their independence. However, one stele (stone monument) of Hammurabi has been found as far north as Diyarbekir, where he claims the title "King of the Amorites". Vast numbers of contract tablets, dated to the reigns of Hammurabi and his successors, have been discovered, as well as 55 of his own letters. These letters give a glimpse into the daily trials of ruling an empire, from dealing with floods and mandating changes to a flawed calendar, to taking care of Babylon's massive herds of livestock. Hammurabi died and passed the reins of the empire on to his son Samsu iluna in c. 1750 BC, under whose rule the Babylonian empire quickly began to unravel.
Заңдар кодексі
Хаммурапи кодексі – көптеген мәселелерді қамтитын 282 заңнан тұратын жинақ. Бұл ең ерте сақталған заң кодексі емес, бірақ әлемдік саясат пен халықаралық қатынастарда зор ықпалға ие болды. Өйткені, бұрынғы шумерлік заң кодекстеріндегідей, қылмыс құрбанына өтемақы төлеуге баса назар бергеніне қарамай, Хаммурапи кодексі қылмыскерді физикалық жазалауға бағытталған. Сонымен қатар, бұл кодекс әділетсіздікке ұшыраған адамның кек алу құқығын шектеген алғашқы заң жинақтарының бірі және айыпталушы мен айыптаушыға өздерін ақтауға мүмкіндік беретін кінәсіздік презумпциясының алғашқы үлгісі болды. Кодекс құрылымы өте айқын, әрбір құқық бұзушылыққа белгілі бір жаза қарастырылған. Көптеген құқық бұзушылықтар өлімге, дене мүшелерін алуға немесе «көзге көз, тіске тіс» принципіне (Lex Talionis) негізделген жазалауға әкелді. Хаммурапи кодексі тасқа қашалған және оны көпшілік көрсін деп қоғамдық жерге орналастырған, бірақ сол кезде сауатты адамдардың саны аз болған деп есептеледі. Кейіннен эламдықтар бұл тас бағананы тонап, өздерінің астанасы Сузаға алып кеткен. 1901 жылы Иранда қайта табылып, қазірде Париждегі Лувр мұражайында сақталуда. Хаммурапи кодексіне 12 тас тақтаға жазылған 282 заң кіреді. Бұрынғы заңдардан өзгешелігі, бұл заңдар Вавилонның күнделікті тілі – аккад тілінде жазылған, сондықтан қаладағы кез келген сауатты адам оны оқи алатын. Осы кезде аккад тілі шумер тілінің орнын басып, Хаммурапи аккад тілін сол заманның ең көп таралған тіліне айналдыратын тіл реформаларын бастады. Тас бағананың жоғарғы бөлігінде Хаммурапиның Вавилонның әділет құдайы Шамаштан заңдарды қабылдап алғаны бейнеленген. Алғы сөздерінде Шамаш Хаммурапиді халыққа заң жеткізу үшін таңдағаны айтылған. Хаммурапиның заң шығарушы ретіндегі беделіне байланысты, оның суреті бүкіл әлемдегі заң ғимараттарында кездеседі. Хаммурапи – АҚШ Конгресі ғимаратындағы АҚШ Өкілдер палатасының залындағы мәрмәр бейнелерінде бейнеленген 23 заң шығарушының бірі. Адольф Вайнманның «тарихтағы ұлы заң шығарушылар» фризі, оның ішінде Хаммурапи суреті АҚШ Жоғарғы Соты ғимаратының оңтүстік қабырғасында орналасқан.
The Code of Hammurabi was a collection of 282 laws dealing with a wide range of issues. It is not the earliest surviving law code but was proved more influential in world politics and international relations as instead of focusing on compensating the victim of crime, as in earlier Sumerian law codes, the Code of Hammurabi instead focused on physically punishing the perpetrator. It was also one of the first law codes to place restrictions on what a wronged person was allowed to do in retribution and one of the earliest examples of the idea of presumption of innocence, suggesting that the accused and accuser have the opportunity to provide evidence. The structure of the code is very specific, with each offense receiving a specified punishment. Many offenses resulted in death, disfigurement, or the use of the Lex Talionis philosophy ("Eye for eye, tooth for tooth"). The Code of Hammurabi was inscribed on a stele and placed in a public place so that all could see it, although it is thought that few were literate. The stele was later plundered by the Elamites and removed to their capital, Susa; it was rediscovered there in 1901 in Iran and is now in the Louvre Museum in Paris. The code of Hammurabi contains 282 laws, written by scribes on 12 tablets. Unlike earlier laws, it was written in Akkadian, the daily language of Babylon, and could therefore be read by any literate person in the city. At this time, Akkadian replaced Sumerian, and Hammurabi began language reforms that would make Akkadian the most common language at this time. A carving at the top of the stele portrays Hammurabi receiving the laws from Shamash, the Babylonian god of justice, and the preface states that Hammurabi was chosen by Shamash to bring the laws to the people. Because of Hammurabi's reputation as a lawgiver, his depiction can be found in law buildings throughout the world. Hammurabi is one of the 23 lawgivers depicted in marble bas reliefs in the chamber of the U. S. House of Representatives in the United States Capitol. A frieze by Adolph Weinman depicting the "great lawgivers of history", including Hammurabi, is on the south wall of the U. S. Supreme Court building.
Саяси мұрасы
Хаммураби билігі кезінде Бабыл өзінің алдыңғы қаласы Ниппурдан Оңтүстік Месопотамиядағы «ең қасиетті қала» мәртебесін тартып алды. Хаммурабидің мұрагері Самсу-илунаның тұсында Вавилон империясы құлдырауға бет бұрды. Солтүстік Месопотамияда аморлықтар мен вавилондар Пузур Син, аккад тілінде сөйлейтін жергілікті билеушінің шабуылынан Ассириядан қуылып шықты, шамамен б.з.д. 1740 жылы. Сонымен бірге, аккад тілінде сөйлейтіндер Месопотамияның оңтүстігінде аморлық-вавилондық үстемдікке қарсы көтеріліс жасап, ежелгі Шумер аймағында Силанд әулетін құрды. Хаммурабидің тиімсіз мұрагерлері Адаси мен Бел-ибни сияқты ассириялық патшалардың, сондай-ақ оңтүстіктегі Силанд әулетінің, шығыстағы Эламның және солтүстік-шығыстағы касситтердің қолынан жеңіліске ұшырап, аумақтарын жоғалтты. Осылайша Бабыл тез арада өзінің негізі қаланған кездегі шағын мемлекетке дейін кеміді. Хаммурабидің аморлық әулеті үшін соңғы соққы б.з.д. 1595 жылы болды, осы кезде Вавилонды қуатты хетт империясы тонап, басып алды, осылайша Месопотамиядағы аморлықтардың саяси ықпалын тоқтатты. Алайда, үнді-еуропалық тілдерде сөйлейтін хеттер ұзақ тұрмады, Бабылды өздерінің кассит одақтастарына, Загрос таулары аймағынан шыққан, жеке тіл тобына жататын халыққа тапсырды. Бұл кассит әулеті Бабылды 400 жылдан астам уақыт биледі және Хаммураби заңдарының кодексін қоса алғанда, вавилондық мәдениеттің көптеген аспектілерін қабылдады. Алайда, аморлық әулет құлағаннан кейін де Хаммураби есте сақталып, құрметке ие болды. Елам патшасы Шутрук-Нахунте I б.з.д. 1158 жылы Вавилонға шабуыл жасап, көптеген тас ескерткіштерді алып кеткен кезде, ол осы ескерткіштердегі көптеген жазуларды өшіріп, олардың орнына жаңа жазулар ойып жазды. Алайда, Хаммураби заңдары жазылған стеланың тек төрт-бес бағанасы ғана өшіріліп, ешқандай жаңа жазу қосылмады. Хаммураби қайтыс болғаннан кейін мың жылдан астам уақыт өткен соң, Вавилонның солтүстік-батысында, Евфрат өзенінің жағасында орналасқан Суху елінің патшалары оны өздерінің ата-бабалары деп жариялады. Жаңа-вавилондық патшалық жазу, стелаға қоюға арналған, тоғыз вавилондық қалаға салық жеңілдіктерін беру туралы патшалық бұйрықты еске алады және патшалық кейіпкерді екінші Хаммураби ретінде бейнелейді.
During the reign of Hammurabi, Babylon usurped the position of "most holy city" in southern Mesopotamia from its predecessor, Nippur. Under the rule of Hammurabi's successor Samsu iluna, the short lived Babylonian Empire began to collapse. In northern Mesopotamia, both the Amorites and Babylonians were driven from Assyria by Puzur Sin a native Akkadian speaking ruler, c. 1740 BC. Around the same time, native Akkadian speakers threw off Amorite Babylonian rule in the far south of Mesopotamia, creating the Sealand Dynasty, in more or less the region of ancient Sumer. Hammurabi's ineffectual successors met with further defeats and loss of territory at the hands of Assyrian kings such as Adasi and Bel ibni, as well as to the Sealand Dynasty to the south, Elam to the east, and to the Kassites from the northeast. Thus was Babylon quickly reduced to the small and minor state it had once been upon its founding. The coup de grace for the Hammurabi's Amorite Dynasty occurred in 1595 BC, when Babylon was sacked and conquered by the powerful Hittite Empire, thereby ending all Amorite political presence in Mesopotamia. However, the Indo European speaking Hittites did not remain, turning over Babylon to their Kassite allies, a people speaking a language isolate, from the Zagros mountains region. This Kassite Dynasty ruled Babylon for over 400 years and adopted many aspects of the Babylonian culture, including Hammurabi's code of laws. Even after the fall of the Amorite Dynasty, however, Hammurabi was still remembered and revered. When the Elamite king Shutruk Nahhunte I raided Babylon in 1158 BC and carried off many stone monuments, he had most of the inscriptions on these monuments erased and new inscriptions carved into them. On the stele containing Hammurabi's laws, however, only four or five columns were wiped out and no new inscription was ever added. Over a thousand years after Hammurabi's death, the kings of Suhu, a land along the Euphrates river, just northwest of Babylon, claimed him as their ancestor. A Neo Babylonian royal inscription, which was intended for display on a stele, commemorates a royal grant of tax exemptions to nine Babylonian cities and presents the royal protagonist as a second Hammurabi.
Киелі кітап кейіпкерлері мен Мұса заңының арасындағы қатынас
ХІХ ғасырдың соңында Хаммурапи кодексі Германиядағы "Бабыл мен Киелі кітап" деген қызу пікірсайыстың, яғни Киелі кітап пен ежелгі бабылдық мәтіндер арасындағы қарым-қатынас туралы даудың басты ортасына айналды. 1902 жылдың қаңтар айында неміс ассириологы Фридрих Делич Берлиндегі Sing Akademie-де император мен оның әйелінің алдында лекция оқыды, онда ол Ескі өсиеттегі Мұса заңдары тікелей Хаммурапи кодексінен көшірілгенін айтты. Деличтің лекциясы соншалықты даулы болды, 1903 жылдың қыркүйегіне қарай ол газеттер мен журналдардан 1350 қысқа мақала, 300-ден астам ұзын мақала және жиырма сегіз памфлет жинады, олардың барлығы осы лекцияға, сондай-ақ Гилгамеш дастанындағы су тасқыны туралы алдыңғы лекцияға жауап ретінде жазылған. Бұл мақалалардың басым көпшілігі Деличті сынады, бірақ аздаған бөлігі оған қолдау көрсетті. Император Деличтен және оның радикалды көзқарастарынан алшақтады, ал 1904 жылдың күзінде Делич үшінші лекциясын Берлинде емес, Кельн мен Франкфурт-на-Майнда оқуға мәжбүр болды. Мұса заңы мен Хаммурапи кодексі арасындағы болжамды байланыс кейіннен Деличтің 1920-1921 жылдардағы "Die große Täuschung" ("Ұлы алдау") кітабындағы еврей Киелі кітабының бабылдық ықпалымен құтқарылмас түрде ластанғаны және христиандар тек Ескі өсиетті толығымен жою арқылы ғана Жаңа өсиеттің нағыз арийлік хабарына сене алады деген аргументінің маңызды бөлігі болды. ХХ ғасырдың басында көптеген ғалымдар Хаммурапины Жаратылыс кітабының 14:1-де айтылған Шынар патшасы Амрафел деп есептеген. Бұл көзқарас қазір көбінесе жоққа шығарылды және Амрафелдің бар екені Киелі кітаптан басқа ешқандай жазбада расталмаған. Дегенмен, бұрынғы заң кодекстерінің фрагменттері табылды, сондықтан Мұса заңдары тікелей Хаммурапи кодексінен шабыттанды деген тұжырымға келгені дұрыс емес. 2010 жылы еврей университетінің археологтар тобы Израильдегі Хазор қаласында б.з.д. XVIII-XVII ғасырларға жататын және Хаммурапи кодексінен алынған заңдарды қамтитын клинопись тақташа тапты.
In the late nineteenth century, the Code of Hammurabi became a major center of debate in the heated Babel und Bibel ("Babylon and Bible") controversy in Germany over the relationship between the Bible and ancient Babylonian texts. In January 1902, the German Assyriologist Friedrich Delitzsch gave a lecture at the Sing Akademie zu Berlin in front of the Kaiser and his wife, in which he argued that the Mosaic Laws of the Old Testament were directly copied off the Code of Hammurabi. Delitzsch's lecture was so controversial that, by September 1903, he had managed to collect 1,350 short articles from newspapers and journals, over 300 longer ones, and twenty eight pamphlets, all written in response to this lecture, as well as the preceding one about the Flood story in the Epic of Gilgamesh. These articles were overwhelmingly critical of Delitzsch, though a few were sympathetic. The Kaiser distanced himself from Delitzsch and his radical views and, in fall of 1904, Delitzsch was forced to give his third lecture in Cologne and Frankfurt am Main rather than in Berlin. The putative relationship between the Mosaic Law and the Code of Hammurabi later became a major part of Delitzsch's argument in his 1920–21 book Die große Täuschung (The Great Deception) that the Hebrew Bible was irredeemably contaminated by Babylonian influence and that only by eliminating the human Old Testament entirely could Christians finally believe in the true, Aryan message of the New Testament. In the early twentieth century, many scholars believed that Hammurabi was Amraphel, the King of Shinar in the Book of Genesis 14:1. This view has now been largely rejected, and Amraphael's existence is not attested in any writings from outside the Bible. Nonetheless, fragments of previous law codes have been found and it is unlikely that the Mosaic laws were directly inspired by the Code of Hammurabi. In 2010, a team of archaeologists from Hebrew University discovered a cuneiform tablet dating to the eighteenth or seventeenth century BC at Hazor in Israel containing laws clearly derived from the Code of Hammurabi.