Кіріспе

Генри Миллердің 1939 жылғы романы "Тропиктердің оңтүстігі" - Генри Миллердің жартылай автобиографиялық романы, алғаш рет 1939 жылы Париждегі "Обелиск" баспасында жарық көрген. Миллердің 1934 жылы жарық көрген "Тропиктердің солтүстігі" романына шамалы алдын-ала жазылған туынды ретінде қарастырылатын бұл кітапқа АҚШ-та 1961 жылы Әділет министрлігінің шешімімен оның мазмұны ұятсыз емес деп жарияланғанға дейін тыйым салынды.

Жазу

1922 жылы «Уэстерн Юнионнан» үш апталық демалысында Миллер өзінің алғашқы романын – 12 «Уэстерн Юнион» хабаршысын зерттейтін «Қырқылған қанаттар» атты туындысын жазды. Ол ешқашан жарияланбады, тек фрагменттері ғана сақталды, бірақ оның бөліктері кейінірек қайта пайдаланылды, соның ішінде «Тропик мүйізі» романындағы «Уэстерн Юнион» хабаршыларының қысқаша суреттері де солардың бірі. 1927 жылдың көктемінде Миллер екінші әйелі Джун Миллер және оның серігі Жан Кронскимен бірге Бруклиндегі Бруклин Хайтс ауданында тұрды. Ол жақында Парктер департаментінде жұмысқа орналасқан еді. Бір күні үйіне келгенде, олар Парижге кемемен кеткенін жазған хатты табады. Содан кейін Миллер Бруклиндегі ата-анасына қайта оралады. 1927 жылдың мамыр айында Миллер жұмыстан кейін Парктер департаменті кеңсесінде түнде қалып, олардың қарым-қатынасының егжей-тегжейін баяндайтын 32 беттік «Джун» атты құжатты теріп шығарады. Ол бұл құжатты «Тропик мүйізі» және «Құрметті қиянат» трилогиясы үшін бастапқы материал ретінде пайдаланды. Миллер 1928 жылдан 1930 жылға дейін жұмыс істеген және 1991 жылы (оның қайтыс болғаннан кейін он жылдан астам уақыт өткен соң) жарияланған «Бақытты лесбияндар» (кейін «Жабайы қораз» деп аталды) атты үшінші, жарияланбаған романынан көптеген эпизодтарды «Тропик мүйізіне» енгізді. Миллер 1933 жылдың соңында Парижде тұрып, «Тропик мүйізі» романын жаза бастады. Сол кезде ол «Қара көктем» романын да жазып, «Рак тропигі» романына соңғы нүкте қойып жатты. Бастапқыда ол «Тропик мүйізі» кітабын «маусымдық кітап» деп атады. Оның өмірбаяуын жазған Роберт Фергюсон бұл кітапты Миллердің «жойылып бара жатқан өткеннің мүмкіндігінше көп бөлігін жазба түрінде қайтаруға» жасаған әрекеті деп сипаттады. «Маусымдық кітап» деп аталғанына қарамастан, оның екінші әйелі негізгі кейіпкер емес, тек әсерлі тұлға, ол кітапта қысқа ғана көрінеді. Кітап «Оған» деген арнаумен жазылған, бұл Джунге сілтеме.

Жарияланым

"Тропик Козерога" кітабы 1939 жылғы ақпанда Obelisk Press баспасында ағылшын тілінде жарық көрді. 1946 жылғы сәуірде француз тіліндегі аудармасы Tropique du Capricorne деген атпен шықты. Кітаптың, сондай-ақ "Рак тропигі" кітабының сатылымы оларға байланысты туған цензуралық даулар мен Миллерге және оның баспасына порнографиялық айыптар тағылуы арқасында артты. 1940-1950 жылдары Миллердің кітаптарын табу қиын және қымбат болды. Заңсыз салынған кітаптар кейде АҚШ-қа жасырын түрде әкелінетін, бірақ олар көбінесе кеден қызметімен тәркіленетін. "Тропик Козерога" кітабына АҚШ-та 1961 жылы Әділет министрлігінің шешімімен мазмұны әдепсіз емес деп жарияланғанға дейін тыйым салынған еді. 1962 жылғы қыркүйекте бұл роман АҚШ-та жарық көргеннен кейін Миллер өзінің туындыларына жаңа, жас буын оқырмандарды тапты, бұл 1960-шы жылдардағы сексуалдық революциямен бірге болды. Ол көптеген адамдар үшін жаңа сексуалдық бостандықтың жақтаушысы ретінде қарастырылды және сол кездегі белгілі әдеби тұлғалар, оның ішінде Аллен Гинзберг, Уильям С. Берроуз және Джек Керуак оны қолдады.

Сюжет

Роман Миллердің Американың жауымдас ортасына бейімделуге тырысудан бас тартуы мен мүлдем қабілетсіздігін көрсетеді. Бұл автобиографиялық, бірақ хронологиялық емес, Миллердің 1900-шы жылдардағы Бруклиндегі жасөспірім кезіндегі оқиғалары, оның алғашқы махаббаты Уна Гиффордты еске алулары, 15 жасында 30-ға жуық пианино сабақтарынан берген мұғалімімен болған махаббаты, оның алғашқы әйелі Беатриспен бақытсыз некесі, 1920-шы жылдары Манхэттендегі «Вестерн Юнион» (кітапта «The Cosmodemonic Telegraph Company» деп аталады) компаниясында жұмыс істеген жылдары және екінші әйелі Жунмен (кітапта Мара деп аталады) тағдырлы кездесуі суреттеледі. Ол өзінің өмірін өзгертіп, оны жазушыға айналдырғаны үшін оған риза болды. «Розалық айқышқа шегелену» шамамен 1500 беттен тұратын кітапта Жунның оқиғасын одан да егжей-тегжейлі жалғастырады. Онда Миллердің жазушы ретінде өзінің даусын табу процесі сипатталады, содан кейін ол Парижге аттанады, онда «Рак тропигі» кітабындағы оқиғалар басталады.