Лифттерде қабылданатын еврей заңдары: Сабат лифті – сенімділер үшін сенімді түрде жұмыс істейтін, электрлік құрылғыларды пайдалануға тыйым салатын арнайы лифт.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шаббат лифті – еврейлердің сенбі күні электр ажыратқыштарын қосудан тыйылуын талап ететін еврей заңын сақтау үшін арнайы режимде, автоматты түрде жұмыс істейтін лифт. Бұл лифттер шәмбе лифтілері немесе шаба лифтілері деп те аталады.
Elevator that satisfies Jewish law
A Shabbat elevator is an elevator which works in a special mode, operating automatically, to satisfy the Jewish law requiring Jews to abstain from operating electrical switches on Shabbat (the Sabbath). These are also known as Sabbath or Shabbos elevators.
Сипаттама және тарих
Яһуди заңына сәйкес, оны сақтаушыларға демалыс күнінде түрлі "жұмыстарды" атқаруға тыйым салынады, соның ішінде ұшқындар мен от жағуға да рұқсат етілмейді. Соңғы уақыттарда бұл электр құралдарын пайдалануды да қамтиды. Лифттерде Шаббатты сақтау үшін арнайы конфигурацияланғанын көрсететін белгілер болуы мүмкін. Лифт бірнеше тәсілмен жұмыс істейді (жоғары және төмен қарай қозғалады), әр қабатта тоқтап, қабаттарды кезекпен тоқтатып, немесе жоғарғы қабатқа көтеріліп, төмен түсетін кезінде тоқтап тұрады. Шаббат лифттерін Израиль, АҚШ, Канада, Австралия, Украина (Днепр), Аргентина және Бразилиядағы еврей халқы көп шоғырланған аймақтарда кездестіруге болады. Оларды қонақүйлерде, ауруханаларда және басқа да денсаулық сақтау мекемелерінде, көп қабатты үйлерде және кейде синагогтарда табуға болады. Израиль Кнессеті 2001 жылы арнайы Шаббат лифті заңын қабылдады, ол барлық тұрғын үйлерді және бір лифтіден астам лифті бар қоғамдық ғимараттарды жоспарлау және салу кезінде лифттердің бірінде Шаббат модулін орнатуды міндеттейді. Бұл режимде лифт әр қабатта автоматты түрде тоқтап, адамдарға батырмаларды баспастан кіріп-шығуға мүмкіндік береді. Әйтпесе, еврей заңы бойынша, Шаббат күні лифтті әдеттегідей пайдалануға тыйым салынады, себебі лифтті іске қосу үшін батырманы басу арқылы тізбек жабылады, бұл Шаббат күні тыйым салынған әрекеттердің бірі және сонымен қатар дисплейдегі жаңа қабат нөмірін "жазуға" әкелуі мүмкін. 2009 жылы раввин Йосеф Шалом Ельяшев басқарылған бір топ хареди раввиндері Шаббат лифттерін пайдалануға тыйым салатын діни үкім шығарды. Кейбір түсіндірушілер "Шаббос гой" деп аталатын еврей емес адамдардың, Шаббат лифтісі жоқ ғимараттарда еврейлер үшін батырмаларды басып, есікті ұстауға құқығы жоқ екенін айтады, егер еврейдің баспалдақтарды пайдалануда үлкен қиындықтары болмаса. Бұл мақалада айтылғандай, еврей емес адам еврейлер сияқты демалыс күнін сақтауға міндетті емес. Сондықтан еврей заңы бойынша еврей еврей емес адамның атқарган жұмысынан тек қана оның өзінің пайдасы үшін және еркімен істеген жағдайда ғана пайда көре алады. Шекаралық жағдай - еврейдің еврей емес адамға белгілі бір қызметті орындауын тілегенін білдіруі, бірақ тікелей сұрамауы. Көптеген ортодоксал раввиндер мұндай жағдайларды заңды деп санамайды.
Jewish law forbids those who observe it from undertaking various forms of "work" on the Sabbath, including that they may not create sparks or fires. In recent times, this has been extrapolated to also cover the operation of electrical equipment. An elevator may be marked with a sign noting that it is specially configured for Shabbat observance. There are several ways the elevator works (going up and down), stopping at every floor, stopping at alternate floors, or rising to the top floor and stopping, while going down. Shabbat elevators can be found in areas of large Jewish population in Israel, the United States, Canada, Australia, Ukraine (Dnipro), Argentina, and Brazil. They are found in hotels, hospitals and other health institutions, apartment buildings, and sometimes in synagogues. The Israeli Knesset passed a special Shabbat elevator law in 2001, ordering the planning and building of all residential buildings, and public buildings which have more than one elevator, to install a control mechanism for Shabbat (Shabbat module) in one of the elevators. In this mode, an elevator will stop automatically at every floor, allowing people to step in and out without having to press any buttons. Otherwise, Jewish law prohibits observers from using an elevator on Shabbat in the usual manner, because pressing the button to operate the elevator closes a circuit, which is one of the activities prohibited on Shabbat and may also indirectly lead to "writing" of the new floor number in the display. In 2009, some Haredi rabbis, led by Rabbi Yosef Shalom Elyashiv, published a religious injunction forbidding the use of Shabbat elevators. Some interpreters believe that a non Jew known as a "Shabbos goy" may not be employed to press the buttons and hold the door for Jews in buildings that do not have Shabbat elevators, unless the Jew has great difficulty using the stairs themselves. As discussed in that article, a non Jew is not expected to keep the Sabbath like a Jew. Therefore, Jewish law holds that a Jew may benefit from work performed by a non Jew only if the non Jew performs this work for his own good and of his own free will. A borderline case is when a Jew hints to a non Jew that they would like them to perform a certain service without explicitly asking. These borderline cases are not considered legitimate by many Orthodox rabbis.