Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Арт О Лаухейр (IPA:ˈaɾˠt̪ˠoːˈl̪ˠiːəɾʲə, сондай-ақ Арт О Лаухейр немесе Арт О'Лири; 1746 – 4 мамыр 1773), Ирландияның гел дворянының Рим-католик мүшесі, Австрияның Киелі Рим императоршасы Мария Терезаның армиясындағы Венгрия гусарлар полкінің капитаны болды.
Art Ó Laoghaire (IPA:ˈaɾˠt̪ˠoːˈl̪ˠiːəɾʲə, also Airt Ó Laoghaire or Art O'Leary; 1746 – 4 May 1773), a Roman Catholic member of the Gaelic nobility of Ireland, was a Captain in the Hungarian Hussars Regiment of the army of Holy Roman Empress Maria Theresa of Austria.
Өмір
Ол 1767 жылы Эблин Дубх Ни Чонаиллге (Дэниел О'Коннеллдің әпкесі) үйленді. Ол 15 жасынан бері жесір болып, қазір 23 жаста еді. Олардың үш баласы болды: Корнелий, Фиах және үшінші бала, тірі қалмаған. Ирландияның Корк графтығындағы Макрум қаласының жанындағы Ратли үйіне оралған, шаршаңқы мінезді Арт, протестант жер иесі және судья Абрахам Морриспен араздыққа түсті. 1771 жылы Моррис Корк графтығының бас шерифі болғанда, Арттың Морриске шабуыл жасағаны және 1771 жылдың 13 шілдесінде Ханновер-Холлде оның қызметшісін жаралағаны туралы айыптаулар қойды. Сол қазанда Арт қатыспаған күйде сотталды, ал Моррис оны ұстағанға 20 гинея сыйақы ұсынды. Екі адам арасындағы араздық жалғасты, 1773 жылы Моррис Арттан О Лаугердің австро-венгр армиясындағы қызметінен әкелген жақсы атын 5 фунт стерлингке сатуын талап етті. Қылмыстық заңдар бойынша, католиктер 5 фунттан қымбат атқа ие бола алмайтын және олар осы бағамен кез келген протестантқа құнды атын сатуға мәжбүр болатын. Арт сатудан бас тартып, Морристі дуэльге шақырды, бірақ Моррис бас тартты. Моррис судья ретіндегі өкілеттігін пайдаланып, әріптестерін Артты заңнан тыс деп жариялауға көндірді, осылайша оны заңды түрде көзіне оқ тигізіп өлтіруге болады. Моррис 1773 жылдың 4 мамырында О Лаугерді Карригнаниммаға дейін қуып жететін әскерлер тобын басқарды және Артқа оқ атуға бұйрық берді. Артты өлтірген алғашқы оқты Грин есімді әскер атты. Моррис 7 шілдеде Коркта Арттың інісі Корнелиус тарапынан атылды. Корнелиус Морристі Хаммондс-Лейн көшесіндегі үйдің терезесінен көрді, үш оқ атты және Морристі жаралады. Оқтар бірден өлімге алып келмеді, бірақ Моррис 1775 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, бұл оқ жарақатынан болды деп есептелді. Грин әскері "батылдығы" үшін марапатталды. Оның әйелі Эблин Дубх Ни Чонаилл "Caoineadh Airt Uí Laoghaire" (Арт О'Лириге азасы) атты ұзын поэма жазды, ол оның өліміне қайғырып, кек алуға шақырды. О Лаугердің Килкреа монастырындағы қабіріндегі эпитафия (вероятно, оның жесірі жазған): "Міне, Артур Лири, жомарт, әдемі, батыл, / Гүлденген шағында өлтіріліп, осы қарапайым қабірде жатыр".
He married Eibhlín Dubh Ní Chonaill (aunt of Daniel O'Connell) in 1767; she had been a widow from the age of 15 and was now 23. They had three children, Cornelius, Fiach and a third who apparently did not survive infancy. Having returned home to Rathleigh House near Macroom, Cork, Ireland, the hot tempered Art became involved in a feud with a Protestant landowner and magistrate, Abraham Morris of Hanover Hall, Macroom. When Morris was High Sheriff of County Cork in 1771, he laid charges against Art following Art's alleged attack on Morris and the wounding of his servant on 13 July 1771 at Hanover Hall. In that October, Art was indicted his absence, and Morris offered a 20 guinea reward for his capture. The feud between the two men continued and in 1773, Morris demanded that Art sell him the fine horse that Ó Laoghaire had brought back from his service in the Austro Hungarian army for £5. The Penal Laws stated that no Catholic might own a horse worth more than £5 and could be forced to sell a more valuable one on demand to any Protestant at this price. Art refused to sell and challenged Morris to a duel, which Morris declined. Morris used, or misused, his position as magistrate to persuade his fellow magistrates to proclaim Art an outlaw, who could then legally be shot on sight. Morris led a contingent of soldiers that tracked Ó Laoghaire down to Carrignanimma on 4 May 1773, and he gave the order to fire on Art. The first shot, which killed Art, was fired by a soldier called Green. Morris was shot in Cork on 7 July by Art's brother Cornelius, who saw Morris at a window of a house in Hammond's Lane where he was lodging and fired three shots, wounding Morris. The shots were not immediately fatal, but Morris died in September 1775: this was believed to have been as the result of the shooting. The soldier Green was decorated for his "gallantry". His wife Eibhlín Dubh Ní Chonaill composed the long poem "Caoineadh Airt Uí Laoghaire" (Lament for Art O'Leary), mourning his death and calling for revenge. Ó Laoghaire's tomb at Kilcrea Friary has the epitaph (probably composed by his widow): "Lo Arthur Leary, generous, handsome, brave, / Slain in his bloom lies in this humble grave."