Жайынды дыбыс эффектілерінің тарихы мен қолданысы

Кіріспе

Қайта пайдалануға арналған алдын ала жазылған дыбыс эффектісі – жаңа және бірегей дыбыс эффектісін жасаудың орнына, ойын-сауық өнімінде қайта қолдануға арналған, бұрыннан жазылған дыбыс эффектісі. Ол дыбыс эффектілері кітапханасында қолдану үшін жасалған.

Тарих

Көне Греция заманынан бері ойын-сауық өнімдерінде дыбыс эффектілері қолданылып келеді. Дыбыс эффектілері (FX, SFX немесе FX деп те аталады) театр, радио, кино, теледидар, бейне ойындар және онлайн медианы жақсарту үшін пайдаланылады. Алғашқыда дыбыс эффектілері өндіріске қажетті дыбыстарды нақты уақытта жасау арқылы қосылған. Нақты дыбыстарды шығару үшін әртүрлі құрылғылар мен реквизиттер қолданылды, мысалы, жылқының қадамдары үшін кокос қабықтары, ал күркіреу үшін металл парақтар. Радионың және әсіресе радио драмалардың пайда болуымен дыбыс эффектілерінің маңызы артты. Кино үнсізден «сөйлейтін киноға» ауысқанда, дыбыс эффектілері де осы жаңа ортаның маңызды бөлігіне айналды. Аудиожазу технологиясы дами берді, дыбысты жазу мен қайта ойнату оңайырақ болды. Осының нәтижесінде, жиі қолданылатын және қайта жасау қиын дыбыс эффектілері алдын ала жазылып, қолжетімділік артты. Алдын ала жазу бір дыбыс эффектісін бірнеше рет пайдалануға мүмкіндік берді. Технологиямен бірге өндірушілер мен тыңдаушылардың талғамы да өзгерді, соның салдарынан шынайы дыбыс эффектілеріне немесе «нағыз» дыбысты қолдануға қажеттілік артты. Сондықтан, алдын ала жазылған дыбыс эффектілеріне деген сұраныс күшейді. Уақыт өте келе, дыбысты жазу және қайта ойнату сапасы артты, сондай-ақ жоғары сапалы, әртүрлі дыбыстарға деген сұраныс та өсті. Мысалы, жалпы атыс дыбысының орнына өндіруші нақты жағдайда жасалған, нақты қарудан атылған дыбысты сұрауы мүмкін. Өндірушілер үшін «нағыз» дыбыс эффектілеріне қол жеткізудің маңызы артты. Осы жинақталған алдын ала жазылған дыбыс эффектілері, нақты және жасанды дыбыстар, «қор дыбыс эффектілері» деп аталып, кітапханаларға жинақталды. Олардың қолданылуы арта түссе, дыбыс эффектілері кітапханалары дыбыс дизайнымен айналысатын мамандар мен өндіріс компаниялары үшін құнды активтерге айналды. Кейбір дыбыс эффектілері соншалықты көп рет қолданылғандықтан, оларды оңай тануға болады, тіпті клишеге айналады. Мысалы, қызыл құйрықты бүркіттің айқайы, қамал күркіреуі немесе Вильгельм мен Хоуидің айқайлары. Түпнұсқалық дыбыс эффектілерінің көптеген кітапханалары 1950 жылдардың ортасы мен соңында Warner Bros. және Hanna Barbera сияқты студияларда жұмыс істеген суретшілердің еңбектерінен пайда болды. Audio Fidelity Records 1950 жылдардың соңынан 1970 жылдардың басына дейін жинақтар шығаруға кіріскен алғашқы лейблдердің бірі болды, атап айтқанда Elektra, Жақ Холцманмен бірлесіп 1964 жылы 13 томдық «Authentic Sound Effects» сериясын шығарды. Уақыт өте келе Sound Ideas және Hollywood Edge сияқты тәуелсіз компаниялар да қатысып, ірі студиялардың кітапханаларын таратты және өздерінің кітапханаларын жұртқа қолжетімді етті. Интернет жаңа технология, ойын-сауық құралдары және дыбыс эффектілері кітапханаларының жаңа буынын әкелді. Sounddogs интернет арқылы дыбыс эффектілері кітапханаларын таратқан алғашқы компания болды, ал Soundrangers интернетке негізделген ойын-сауық үшін жаңа дыбыс эффектілері кітапханасын жасаған алғашқы компания атанды. Қазір ондаған сайттар фильмдерге, бейне ойындарға және бағдарламалық жасақтамаға арналған дыбыстарды ұсынады. Freesound сияқты басқалары тегін дыбыс эффекттерін қоғамдық меншікке ұсынуды мақсат етеді. Жылдар бойында дыбысты жазу технологиясының дамуымен және жаңа форматтардың пайда болуымен дыбыс эффектілері кітапханалары үшін қолданылатын формат та өзгерді. Дыбыс кітапханалары қазір винил пластинкалары, магнитофон таспалары, кассеталар, компакт-дискілер, қатты дискілер және интернет арқылы көптеген медиа түрлерінде қолжетімді. Дыбыс эффектілері кітапханаларында қазір күрделі, қабатталған және аралас дыбыстармен қатар, нақты әлемдегі әртүрлі дыбыстар бар.

As far back as Ancient Greece, sound effects have been used in entertainment productions. Sound effects (also known as sound FX, SFX, or simply FX) are used to enhance theatre, radio, film, television, video games, and online media. Sound effects were originally added to productions by creating the sounds needed in real time. Various devices and props were utilized to approximate the actual sounds, including coconut shells for horse hooves, and a sheet of metal for thunder. With the advent of radio and specifically radio dramas, the role of sound effects became more important. When cinema went from silent to "talkies", sound effects became a large part of this new medium, too. Audio recording technology continued to evolve, making it easier to record and replay sound. As this happened, the more commonly used and harder to replicate sound effects were pre recorded to make them more accessible. Prerecording also allowed the same sound effect to be used many times. Both producers' and listeners' sensibilities began evolving with the technology, and the need for more realistic sound effects or for using the "real" sound increased. Therefore, a more urgent need developed for prerecorded sound effects. Over time, the quality of audio recording and playback increased, as did the demand for a wider variety of highly specific sounds. For example, rather than use a generic gunshot, a producer might request a gunshot from a specific type of gun, shot under precise conditions. Access to "real" sound effects became increasingly important to producers. These collections of prerecorded sound effects, both real and artificial, began to be referred to as stock sound effects and were organized into libraries. As their usage increased, stock sound effects libraries became the valuable assets of sound design artists and production companies. Some stock sound effects have been reused so many times that they have become easily recognizable and even cliché. Examples of these include the scream of a red tailed hawk, castle thunder, or the Wilhelm and Howie screams. Many of the original sound effects libraries originated in the mid to late 1950s from film and television studios that employed the artists who created them, such as Warner Bros. and Hanna Barbera. Audio Fidelity Records was one of the first record labels to join in releasing compilations from the late 1950s to the early 1970s, notably Elektra alongside Jac Holzman's released Authentic Sound Effects in 1964 as a 13 volume series. Over time, independent companies such as Sound Ideas and Hollywood Edge became involved, both distributing the major studios' libraries as well as making their own available to the public. The internet ushered in a new generation of technology, entertainment media, and sound effects libraries. Sounddogs became the first to distribute sound effects libraries over the internet and Soundrangers became the first to create an all new sound effects library for internet based entertainment. Dozens of other websites now provide stock sounds for movies, video games, and software. Others such as Freesound aim to provide free sound effects under the public domain. Over the years, with the evolution of sound recording technology and new formats, the format used for sound effects libraries also evolved. Sound libraries are now available on many types of media, including vinyl records, reel to reel tape, cassette tapes, compact discs, hard drives, and via the internet. Sound effects libraries now include more complex, layered, and mixed sounds along with a wider variety of incidental real world sounds.