Кіріспе
Ағылшын поэзиясының антологиясы, көбінесе Тоттельдің жинағы деп аталатын "Songes and Sonettes" ағылшын поэзиясының алғашқы басылған антологиясы еді. Ол алғаш рет 1557 жылы Лондонда Ричард Тоттель тарапынан жарық көрді және он алтыншы ғасырда көптеген басылымдары шықты.
Songes and Sonettes, usually called Tottel's Miscellany, was the first printed anthology of English poetry. First published by Richard Tottel in 1557 in London, it ran to many editions in the sixteenth century.
Ричард Тотел
Ричард Тотел – ағылшын баспашысы, Лондондағы Флит-стриттегі Темпл-барда дүкені болған. Оның негізгі қызметі заң оқулықтарын басып шығару еді, бірақ ағылшын әдебиетіне сіңірген ең маңызды үлесі – поэзия антологиясы. Ол сонымен қатар Виргилийдің "Энеида" поэмасының екінші және төртінші кітаптарының Сарри аудармасын жариялап, осы арқылы ағылшыл тіліндегі бос өлеңнің алғашқы мысалын ұсынды. 1556 жылы Николас Гримальд басып шығарған Цицеронның "Міндеттер туралы" (De Officiis) атты еңбегінің тұңғыш басылымын да осы Тотел дайындады. Тотел Томас Мордың "Утопия" және Мордың басқа да жазбаларының жинағын, Джон Лидгейттің Джованни Боккаччодан жасаған аудармаларын, сондай-ақ Уильям Стаунфорд пен Томас Туссердің кітаптарын жариялады. Оның басылымдарының көп бөлігі заңдық трактаттардан тұрды, оның ішінде Ричард III патшалығының заңдық тарихы және Генрих VIII мен Эдуард VI патшалықтарының бір бөлімін қамтитын заңдық жылнамалар бар еді.
Әндер мен сонеттер
Бұл шығарманың алғашқы басылымы 1557 жылғы 5 маусымда «Ригхт Ардақты лорд Генри Ховард, Суррейдің марқұм графы, Томас Уайт Үлкен және басқалар жазған Әндер мен Сонеттер» деген атпен жарық көрді. Бұл жинақта 271 өлең болды, олардың ешқайсысы бұрын басылған емес. «Әндер мен Сонеттер» – 16 ғасырдың соңында танымал болған поэзиялық антологиялардың біріншісі. Ол Тоттельдің ағылшын әдебиетіне жасаған маңызды үлесі деп есептеледі, сондай-ақ қарапайым оқырман үшін басылған алғашқы жинақ. Бұл сонет формасын көптеген жылдар бойы жарияланған еңбектерде пайдаланудың соңғы мысалы болды, Филип Сиднидің «Астрофел мен Стелла» (1591) сонет тізбегі мен «Феникс ұясы» (1593) антологиясы пайда болғанға дейін. Антологияға енген өлеңдердің көпшілігі 1530 жылдары жазылған, бірақ алғаш рет 1557 жылы басылды. Олардың көпшілігі авторлары қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Антологияда барлығы 54 нақты сонет бар. Олардың ішінде тоғызы авторлары белгісіз, үші Николас Гримальд, 15-і Суррей, ал 27-сі Уайтқа тиесілі. Жиналған өлеңдерде дін туралы, атап айтқанда католицизм, протестантизм және Англия реформациясы туралы көптеген пікірлер қамтылған. Кейінгі редакторлар осы діни сілтемелердің көпшілігін алып тастады.
Қатысушылар
Жинақ негізінен Генри Ховард, Суррей графы мен Томас Уайт Ескінің шығармаларынан тұрады. Екеуі де итальян поэзиясының күшті ықпалында болды, алайда Уайттың өлең өлшемі Тоттелдің дәстүрлі ағылшын иамбтық екпініне бейімделді. Тоттелдің «Жинағының» көрнекті ақыны, Суррей графы, Петрарка сонетін өңдеу арқылы ағылшын сонетінің түрін жасады. Ағылшын сонеті Шекспир сонеті деп те аталады, бұл Шекспирдің даңқымен байланысты болуы мүмкін. Суррей жасаған форма (кезекті ұйқаспен үш төрттік және қорытынды жұп өлең) Петрарка формасына қарағанда ағылшын тілінде жазуға оңайырақ, себебі оның ұйқас схемасы күрделі. Уайттың Тоттелдің «Жинағына» енуі осы ақынның шығармасының алғаш рет басылып шығуымен белгіленді. Басқа авторлардың ішінде Николас Гримальд, Томас Нортон, Томас Вокс, Джон Хейвуд, Эдвард Сомерсет және басқа да белгісіз немесе анықталмаған авторлар бар. Бұл Сэр Томас Уайттың мәтінінен табылған өлеңнің үлгісі: Тоттелдің «Әндер мен сонеттер» (1557) жинағының алғашқы басылымында Суррейдің қырық, Уайттың тоқсан алты, Гримальдтың қырық және белгісіз авторлардың тоқсан бес өлеңі жарияланды. Тоттел атап өткендей, анонимді өлеңдердің авторларының арасында Томас Чёрчуард, Томас Вокс, Эдвард Сомерсет, Джон Хейвуд және сэр Фрэнсис Брайан болуы мүмкін. Бұл тоқсан бес өлеңнің екеуі Вокс, біреуі Джон Хейвуд, ал біреуі Сомерсеттің туындысы екені анықталды. Осы жинақтың алғашқы басылымы Англиядағы Бодлеан кітапханасында сақтаулы. 1867 жылы Джон Пэйн Коллиер редакциялаған қайта басылым тек алтымыш данамен шығарылды. Екінші басылым да 1557 жылы жарық көрді; Гримальдтың отыз өлеңі алынып тасталды, бірақ отыз тоғыз қосымша өлең «белгісіз авторлар» санатына қосылды, нәтижесінде жинақта 281 өлең болды. Осы еңбектің бар болғаны екі данасы сақталған, біреуі Британ мұражайындағы Гренвилл жинағында, екіншісі Кембридж университетінің Троица колледжінде. «Әндер мен сонеттер» 16 ғасырдағы ең маңызды ағылшын поэзиялық жинағы болып есептеледі және Елизавета Англиясында поэзиялық антологиялардың ұзақ тізбегін ашты.
Songes and Sonettes is also known as the most important English poetic collection in the 16th century and inaugurated a long series of poetic anthologies in Elizabethan England.