Кіріспе

Балық түрлері

Қара көлеңке пышақ балық (Apteronotus albifrons) – тропикалық балық, ол көлеңке пышақ балықтар тұқымдастығына (Apteronotidae) жатады. Олар Оңтүстік Америкадағы тұщы сулы орталарда кездеседі, ареалдары Венесуэладан Парагвай-Парана өзендеріне дейін, Амазонка бассейнін қоса, созылады. Олар аквариумдарда танымал. Балықтың түсі толығымен қара, бірақ құйрығында екі ақ шеңбер және мұрнында ақ дақ бар, ол кейде арқасы бойымен жолаққа дейін созылуы мүмкін. Ол көбінесе денесінің астыңғы жағындағы ұзын қанатын толқындыру арқылы қозғалады. Оның ұзындығы 18-20 дюймға жетеді. Бұл балық тек үлкен аквариумдарға арналған, кемінде 100 галлондық аквариум қажет. Қара көлеңке пышақ балықтары түнгі өмір салған түрлер. Олар әлсіз электрлі балықтар болып табылады, олжаны, соның ішінде жәндіктердің дернәсілдерін табу үшін электрлік мүшелерін және денелерінің бойымен орналасқан рецепторларын пайдаланады.

Табиғи мекен

Қара әуе пышақ балығы Оңтүстік Америкадағы құмды түбі бар өзендерде табиғи түрде тіршілік етеді. Жергілікті халық өлгендердің рухтары осы балықтарға қоныстанады деп сендіреді, сондықтан оған осы ат қойылған.

Аквариумда

Қара жұлдызды пышақ балық шағын кезінде 30-40 АҚШ галлоны (95-110 литр) көлемді орташа аквариумды қажет етеді, бірақ өскен сайын шамамен 80-90+ АҚШ галлоны көлемді әлдеқайда үлкен аквариум керек болады. Олар секіріп шығуы мүмкін болғандықтан, аквариумға қақпақ жабу қажет. Қара жұлдызды пышақ балық табиғатта 20 дюймға дейін өседі, бірақ үй аквариумдарында көбінесе 12 дюймда тоқтайды, дегенмен үлкен аквариумда 15 дюймға дейін өсуі мүмкін. Оларға жасырыну үшін баспана (мысалы, пластик түтік немесе ағаш бұтағы) ұсыну керек. Олардың көру қабілеті жарық аз болғанда жақсырақ болғандықтан, жарығы аз аквариумды артық көреді. Қара жұлдызды пышақ балық – әлсіз электр тогын өндіретін балық. Олар аквариумдағы кішкентай балықтарды жейді және өз түріне төзбейді. Басқа қабықсыз балықтар сияқты, олар паразиттерге, мысалы Ichthyophthirius multifiliis-ке ұшырауы мүмкін. Олар тұтқындықта көбейе алады, бірақ қара жұлдызды пышақ балықтарының көбейгені туралы ақпарат аз. Балықтың электр сигналдарын естілетін дыбысқа айналдыратын құрылғыны пайдалануға болады, сонда тыңдаушылар балықтың «сөйлегенін» ести алады. Миннеаполистегі Баккен мұражайында мұндай құрылғымен және қара жұлдызды пышақ балығымен көрме ұйымдастырылған.

Электр энергиясы

Қара жұлдызды пышақ балығы электр қозғалтқышы және электр сезім жүйелерінің нәтижесінде әлсіз электрлі балық болып табылады. Электрогенез балықтың құйрығында орналасқан арнайы электрлік орган электрлік сигналдар тудырғанда жүзеге асады, осы сигналдар электрлік орган разрядтары (ЭОД) деп аталады. Осы ЭОД-ті балық сезінуі үшін, электрорецепция жүзеге асады, онда теріге енген сезім жасушаларынан құралған электрорецепторлық органдар электрлік өзгерісті анықтайды. ЭОД екі маңызды мақсатта қолданылады: электролокация және коммуникация. ЭОД-тің түрі әлсіз электрлі балықтардың екі типін ажыратуға мүмкіндік береді: импульстік және толқындық типтер. Қара жұлдызды пышақ балығы соңғы типке жатады, себебі ол кішкентай интервалдарда үздіксіз ЭОД тудыра алады. Толқындық типтегі ЭОД-тің тар қуат спектрі болады және оны тоналды дыбыс ретінде естуге болады, мұнда разряд жылдамдығы негізгі жиілікті анықтайды. Түнгі аңшы ретінде балық қараңғы ортада бағыттану және жемірін табу үшін осы үш жүйеге де сене алады. Әр түрдің өзіне тән ЭОД бастапқы жиілік диапазоны бар, ол түрдің жынысы мен жасына байланысты да өзгереді. Бастапқы жиілік тұрақты температурада дерлік өзгермейді, бірақ сол түрдің басқа өкілдерінің болуына байланысты әдетте өзгереді. Әлеуметтік өзара әрекеттесуге байланысты жиіліктегі мұндай өзгерістер жиілік модуляциясы (ЖМ) деп аталады. Бұл ЖМ коммуникацияда маңызды рөл атқарады, өйткені қара жұлдызды пышақ балықтары кедергіден қашу реакциясын дамытқан, бұл сенсорлық шатасуды болдырмау үшін бір түрдің өкілдері арасындағы ЭОД жиіліктерінің үстіне жатуына жол бермейтін мінез-құлық реакциясы. Сонымен қатар, электрокоммуникация сигналдарындағы жыныстық диморфизмге бағытталған зерттеу жүргізілді. Әйел қара жұлдызды пышақ балықтары еркектерге қарағанда жоғары жиілікте ЭОД тудырады, бұл ЖМ жынысты анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Зерттеу нәтижесінде, бағынышты қара жұлдызды пышақ балықтары ЭОД-де байқалатын бірте-бірте жиілік өсімін (БЖӨ) көрсетсе, басым балықтарда мұндай өсім байқалмады, бұл зерттеушілердің БЖӨ коммуникация кезінде бағыну белгісін көрсетеді деген гипотезасын растады.