Кіріспе
2003 жылы Висбаденде қайтыс болды, Германия.
Еремия Джозеф Дуган (10 қараша 1980 – 27 наурыз 2003) – Парижде оқыған британдық студент, Германияның Гессен штатындағы Висбаден қаласына сапар барысында екі бағытты жолда бірнеше көлік жүргізушілерінің соққысына ұшырап қайтыс болды. Дуганның қайтыс болу жағдайы даулы мәселеге айналды, себебі ол қайтыс болған кезде америкалық саяси белсенді Линдон Ларуш басқаратын халықаралық желі – Ларуш қозғалысы ұйымдастырған жастар "кадрлық" мектебінде оқыған болатын. Неміс полициясы істі жеткілікті мұқият тергемегенін айтқан Эрика Дуган сот-медициналық сараптама жүргізуге тапсырыс берді, ол сараптама көлік апаты жасалған болуы және Дуган басқа жерде қайтыс болған болуы мүмкін екенін көрсетті. Ұлыбритания мен Германиядағы ұзақ сот процесінен кейін, Лондонның Жоғары соты 2010 жылы екінші сараптама тағайындады, ал 2012 жылы Франкфурт жоғары аймақтық соты Висбаден полициясына тергеуді қайта ашуға бұйрық берді. Ларуш қозғалысы осы іске қатысты сынды Ларуштың саяси қарсыластарына, соның ішінде Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр мен АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті Дик Чейниге байланыстырды. Олар Ларуштың 2003 жылғы Ирак соғысына қарсы шығуы және антропогендік жаһандық жылыну туралы ғылыми консенсусты сынауы арқылы беделін түсіруге тырысқан делінген.
Дугган отбасы
Джеремия Дуган Солтүстік Лондонда Оңтүстік Африкадан келген еврей мектеп мұғалімі Эрика Дуган мен Ирландияда өскен оның күйеуі Хьюго Дуганның отбасында дүниеге келді. Эриканың әкесі 1933 жылы Берлиннен кетіп қалған, ал Холокост кезінде көптеген туыстары қаза тапты. Эриканың өзі апартеид салдарынан Оңтүстік Африканы тастап кетті. Ол, Хьюго, Джеремия және оның екі үлкен қарындасы Лондонның Голдерс-Грин қалашығында тұрды. Джеремия 7 жасқа толғанда ата-анасы ажырасты. Ол өнерге, музыкаға және театрға қызығушылық танытты. 2001 жылы Британ институтында француз тілін, ал Сорбоннада ағылшын тілін оқу үшін Парижге көшті. Джеремияның анасы ол 11 қыркүйек оқиғасынан кейін саясатқа қызығушылық танытқандығын айтты; Ирак соғысына қарсы күресі оны ЛаРуш қозғалысына қатысуға жетеледі.
Ларуш қозғалысы
Линдон ЛаРуш және оның неміс әйелі Хельга Зепп ЛаРуш, Америка Құрама Штаттарының Вирджиния штатындағы Лисбургте және Германияның Гессен штатындағы Висбаденде орналасқан жариялымдар, комитеттер және жастар кадрларынан тұратын жаһандық саяси желіні басқарды. Ол 1989 жылы алаяқтық жасауға құлықтанып, оған қатысқаны үшін сотталды, бірақ ол бұл қудалаудың саяси себептермен жасалғанын мәлімдеді. 1970 жылдардан бастап бұл қозғалыс қастандық теорияларын таратумен, кейде қарсыластарға қарсы зорлық қолданумен, қайырымдылық ақшаларын алаяқтықпен пайдаланумен және антисемитизммен байланысты болды. Оның жұмысқа алу әдістері де сынға түсті; The Sunday Times газетінің мәліметінше, жұмысқа алынғандар отбасыларынан оқшауланды, оқуларын тоқтатуға итермеленді және ЛаРуш көзқарасын қабылдауға шақырылғанша қатты психологиялық қысымға ұшырады. Мүшелер бұл айыптамалар шындыққа жанаспайды деді, ал ЛаРуш антисемитизм айыптауын қатаң түрде жоққа шығарды. ЛаРуш әсіресе Ұлыбританияны және Лондондағы Тависток институтын сынады, бұл институт британдық барлау қызметімен байланысты психотерапия және әлеуметтік ғылымдармен айналысатын қайырымдылық ұйымы еді. 1999 жылы ЛаРуш жариялаған материалда Ұлыбританияның құпия барлау қызметі (MI6) ЛаРушты өлтіруге қаулылы қабылдаған, мүмкін британдық патшалық отбасының қолдауымен. Дуганның отбасы осы көзқарас қозғалыстың Дуганға деген қатынасына әсер еткенін сезінді, өйткені конференцияға қатысушылар оның британдық еврей екенін және бала кезінде ата-анасы ажырасқанда Тависток клиникасында кеңес алғанын білді. 2003 жылдың 20 наурызында Иракқа басып кіруге дейін бүкіл әлемде наразылық акциялары өтті. Дуган Чалифудың тобымен көбірек араласа бастады және ЛаРуш қозғалысының еуропалық штаб-пәтері орналасқан Висбаден қаласының жанында Шиллер институтының конференциясына шақырылды. Дуган мен оның ата-анасы бұл соғысқа қарсы конференция деп ойлады. Оның анасы ЛаРуш туралы материалды іздеді, бірақ таба алмады; мүмкін, ол немесе оның ұлы атын "Ларош" деп қате жазған болуы мүмкін.
Жастар кадрлық мектебі
Конференциядан кейін Дуган 60-70 адаммен бірге Висбадендегі ЛаРуш жастар қозғалысының кадрлық мектебіне қатысты. Оны Германияға сүйемелдеп келген рекрутер Шалифу Парижге қайтып оралды. Дюган британдық және еврей болғандықтан көзге түскен көрінеді. Дюганның анасы айтуынша, Шиллер институтының ғылыми кеңесшісі Джонатан Тенненбаум оған семинарда соғысқа еврейлерді кінәлағанда, Дюган орнынан тұрып: "Мен евреймін!" деген екен. Витттің сөзіне қарағанда, Дюган одан әрі қысымға ұшырауы мүмкін, себебі ол басқаларға ата-анасы ажырасқанда кеңес алу үшін бала кезінде Тависток клиникасына барғанын айтқан. Дюганның конференциядағы жазбаларында конференцияға қатысушылардың бірі Тавистокты "мойынды жуу" орталығы деп атағаны көрсетілген.
Дугганның телефон қоңыраулары
Шиллер институтының менеджерлерінің бірі The Sunday Times газетіне Дюганның пәтерінде тұрғанын айтып, ол және оның бөлмедесі түн ортасында үйге оралған. Олардың кілті болмағандықтан, менеджер оларға есікті ашты. Бөлмедегі серігінің айтуынша (Дуганның өлімінен кейін оның қызына сөйлегенде), Дюган ұйықтай алмады және жарықты қайта-қайта қосып, сөндіріп отырды. Ол Ларушка сенім арта алмайтынын және өзін тұтқынға түскендей сезінгенін айтты. Бөлмедегі серігінің сөзінше, Дюган содан кейін анасына телефон соғып, үйден қашып кетті. Телефон соққаннан кейін, бөлмедегі серігі айтуынша, Дюган: «Неге мені таңдадың?» деп сұрады және темекі шегу үшін сыртқа шығуға барғысы келетінін айтты. Бөлмедесі де онымен бірге шықты, бірақ баспалдақ төмендегі жарық қосқышын іздеп жүргенде есік қоңырауын қағып алды; ол бұл Дюганды қорқытып жібергендей болды және ол қашып кетті. Жүргізушілердің бірі Дюганның қолын созып, оған қарай жүгіріп келгенін айтты. Эрика Дюган тапсырыс берген сот-медициналық сараптаманың нәтижелеріне сәйкес, ол басқа жерде қайтыс болып, содан кейін жолға шығарылған болуы мүмкін, бірақ 2015 жылы сот дәрігері бұл тұжырымды қабылдамады. Сағат 11 шамасында Эрика бөлмедегі серігінің ұялы телефонына қоңырау шалды; ол ағылшын тілін білмегендіктен, телефонды Шиллер институтының менеджеріне берді. Менеджер оған топтың жаңалықтар агенттігі екенін айтып, «Біз жеке тұлғалардың іс-әрекеттеріне жауапкершілік ала алмаймыз. Біз сіздің ұлыңыздың психологиялық проблемалары бар деп ойлаймыз» деді. Менеджер The Independent газетіне: «Ол адамдармен сөйлескендегі әңгімелеріне сүйене отырып, оның психологиялық проблемалары бар деп сендім. Ол қайтыс болған түні не болғанын білмеймін, бірақ Шиллер институты оның өліміне ешқандай қатысы жоқ» деді. Апатты тергеуші Дюганның киімдерінде көлік астымен жанасқан кезде пайда болатын іздерді анықтады. Германия заңнамасына сәйкес, Арлетт үшінші тараптың қатысы бар екенін көрсететін «нақты дәлелдер» болған жағдайда ғана одан әрі тергеу жүргізе алатынын айтты, бірақ мұндай дәлелдер болған жоқ; Шиллер институты Дюганның өліміне байланысты айтылды, өйткені ол олардың ұйымдастырған шарасына қатысқан. Лауазымды тұлғалар 2007 және 2009 жылдары да осы позицияны сақтап қалды.
After the calls, according to the roommate, Duggan asked, "Why did you choose me?" and said he wanted to go out for a cigarette. The roommate went too but pressed a doorbell by accident while looking for the light switch at the bottom of the stairs; he said this appeared to make Duggan panic and he ran off. One of the drivers said Duggan ran toward him with outstretched arms. Forensic reports commissioned by Erica Duggan suggested that he may have died elsewhere and been moved onto the road after the fact, a position the coroner rejected in 2015. At around 11 am Erica rang the roommate's mobile phone; because he did not speak English, he passed it to a Schiller Institute manager. The manager reportedly told her the group was a news agency, adding, "We cannot take responsibility for the actions of individuals. We think your son has psychological problems." The manager told The Independent: "I believed he had psychological problems, based on the conversations he had with people. I don't know what happened on the night he died, but the Schiller Institute played no part in his death." The accident investigator noted marks on Duggan's clothes consistent with having been in contact with the underside of a vehicle.</blockquote>
Under German law, Arlett said that he could investigate further only if there existed "concrete evidence of third party involvement," and there was none; the Schiller Institute had been mentioned in connection with the death only because Duggan had attended an event of theirs. Officials maintained the same position in 2007 and 2009.
Бірінші британдық тергеу
Дуганның денесі 2003 жылғы 31 наурызда Англияға қайтарылды, онда 4 сәуірде патолог Дэвид Шоув сот-медициналық сараптамасыз қарап тексеру жүргізді. Шоув бас жарақаты, қолдың артқы жағы мен алақандағы көк дақтар, өкпе мен асқазанда қан тапты. Қан сынамасында есірткі немесе алкоголь жоқ болды.
Жеке сот-медициналық тексерулер
Эрика Дуган 2004 жылғы сәуір айында «Жеремия үшін әділдік» науқанын Британ Сыртқы істер министрлігінің құқықтық қолдауымен құрды. 2005 жылы ол Дюганның өлімін сарапқа салған патолог Шоувке сұрақтар тізімін жеке тапсырды. Сот-медициналық сарапшы Дюганның қолы мен қолындағы көк дақтардың қорғаныс жарақаттары болуы мүмкін екенін айтты. Тағы екі сот-медициналық сарапшы да осыған ұқсас пікір білдірді. Эриканың ұзаққа созылған сот процесінен кейін, Жоғарғы сот 2010 жылғы мамырда жаңа сараптама тағайындады. Сараптама 2015 жылғы мамырда үш күн бойы Солтүстік Лондонның сот сарапшысы Эндрю Уокердің алдында өтті. Уокер оқиғаның жасалғандығы туралы пікірді қабылдамады, оны ықтималсыз деп атады. Сотта секталар жөніндегі француз сарапшысы Кэтрин Пикард Дюган конференцияда «күшті қысым мен психологиялық зорлық-зомбылыққа» ұшырауы мүмкін екенін айтты, оның ішінде жеке кездесулер, сағаттаған дәрістер және «қайта-қайта қастандық теориялары мен антисемиттік сөздерге» ұшырауы мүмкін. Тиссайд университетінің тарихшысы және оңшылдар тобының сарапшысы Мэтью Фельдман, егер басқа қатысушылар Дюганның еврей, британдық екенін және Тависток клиникасына барғанын білген болса, «бұл қозғалыс үшін өте маңызды болар еді» деді. Ол Дюганның конференцияға қатысуы, жастарды тарту әдістері, Дюганның өзі еврей және британдық екенін айтуы және оған айтылғандарға күмән келтіруі «Дюган мырзаның өліміне әсер еткен болуы мүмкін, себебі бұл оны ұйым мүшелерінен қауіпке ұшыратып, Дюган мырзаның қиын жағдайға түсіп, кетіп қалуын тудырған болуы мүмкін» деп қосты.
He added that Duggan's attendance at the conference, the methods used to recruit young people, Duggan having expressed that he was a Jew and British, and questioning what he was being told "may have had a bearing on Mr. Duggan's death in the sense that it may have put him at risk from members of the organization and caused Mr. Duggan to become distressed and seek to leave."
Германияның екінші тергеуі
2006 жылы Дуганның отбасы Германия полициясының тергеуді тоқтату туралы шешіміне қатысты Франкфурттағы жоғары облыстық сотқа (Oberlandesgericht) шағымданып, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 2010 жылы Германияның Федералды Конституциялық соты олардың бұл шешімге қарсы шағымын қабылдамады. 2012 жылы Oberlandesgericht-те екінші шағым сәтті аяқталды. Berliner Zeitung газеті бұл шешімді өте ерекше деп сипаттады, сот Висбаден прокурорына тергеуді қайта ашуға бұйрық берді. Соттың мәлімдемесіне сәйкес, Висбадендегі LaRouche кеңсесінен қала орталығына қарай шыққан жаяу адам дәл сол Berliner Straße қиылысына жеткен болар еді, және "егер ол кері қайтуға ниеттенбесе немесе мүмкіндігі болмаса, төрт қатарлы жолды кесіп өтуге мәжбүр болар еді". Жаңа тергеу 2013 жылдың сәуір айында басталды. Эрика 2003 жылы осы істі басқарған полиция қызметкерінің тағайындалуын сынап, неміс билігін Стивен Лоуренс ісіндегідей "мекемелік расизмге" кінәлады. 2014 жылы Ұлыбританиялық еврей депутаттары кеңесі канцлер Ангела Меркельден тәуелсіз тергеу жүргізуді ұйымдастыруды сұрады, ал 2015 жылы Ұлыбританияның Сыртқы істер министрінен бұл мәселені неміс үкіметінің алдына көтеруді өтінді.
Ларуш жауабы
2006 жылы Ларуш мәлімдеме жасап, бұл айыптаулар Дик Чейни, АҚШ-тың сол кездегі вице-президенті және Чейнидің әйелі Линн ұйымдастырған науқанның нәтижесінде туындаған жалған екенін айтты. 2007 жылы Ларуш қозғалысы 2003 жылдың 14 шілдесіндегі Метрополитен полициясының хатын жариялады, ол британдық Ақпарат еркіндігі туралы заңға сәйкес алынған деп мәлімделді. Хатта бір офицер Германиядағы істің толыққанды тергелгені туралы оған сендіргенін жазды. 2015 жылы бір өкіл Newsweek журналына бұл айыптаулардың "толыққанды абсурдты" екенін мәлімдеді:
Дюган ханым ешқашан неміс билігінің ұлының өзін-өзі өлтіруіне қатысты қорытындыларын жоққа шығаратын ешқандай дәлел немесе факті ұсынған емес. Керісінше, соңғы 12 жыл бойы ол және оның өкілдері мен серіктестері Ларуш мырзаның британдық монархиясы мен оның айналасындағы, сондай-ақ қазір беделі түскен бұрынғы премьер-министр Тони Блэрдің жақтастары тарапынан таратылған негізсіз артық ойлар мен теорияларды таратуда.