Кіріспе
Empordà шарап аймағы. Empordà (; lang es) – Испанияның Каталониядағы табиғи және тарихи аймақ, 1936 жылдан бері Alt Empordà және Baix Empordà деген екі комаркқа бөлінген. Эмпорданың маңызды қалалық және экономикалық орталығы Фигерес қаласы Alt Empordà астанасы ретінде белгіленді, ал Ла-Бисбал д'Эмпорда географиялық және тарихи критерийлер бойынша Baix Empordà астанасы болды. Эмпорда көптеген сурет мектептерінің отаны, олардың ішінде сюрреализм ерекше көзге түседі, Сальвадор Дали, Анхель Планелл, Жоан Массанет және Эварист Валлес сияқты суретшілер осы ағымды дамытты.
Empordà (; lang es ) is a natural and historical region of Catalonia, Spain, divided since 1936 into two comarques, Alt Empordà and Baix Empordà. The city of Figueres, an important urban and economic center of the Empordà, was designated the capital of Alt Empordà, while La Bisbal d'Empordà, following a more geographic and historical criteria, became the capital of Baix Empordà. Empordà has been the cradle for many pictoric schools, with surrealism standing out, including artists such as Salvador Dalí, Angel Planells, Joan Massanet and Evarist Vallès.
Этимология
Empordà атауы Empúries (көне грек тілінде Empòrion немесе латын тілінде Emporiae) сөзінен туындаған, яғни "базарлар" деген мағынаны білдіреді. Empordà атауы Эмпури графтығының фонетикалық өзгерістерінің нәтижесінде пайда болған. Бұл графтықтың саяси өркендеу кезеңінде астанасы алдымен Sant Martí d'Empúries, кейін Castelló d'Empúries қалалары болды – ортағасырлық Empordàның астанасы. Бұл графтық патшалық билікке қарсы ең белсенді күрескендердің бірі және Арагон тажына соңғылардың бірі қосылды. Осының салдарынан Тер (өзенінің) арнасы бұрылып өтуі немесе Монгри тауында Монгри қамалының құрылысы аяқталмай қалған сияқты ерекше оқиғалар орын алды. Baix Empordà туған жазушы Жозеп Пла өзінің туған Палафругелл аймағын Empordanet деп атаған, яғни Гаварр мен Монгри арасындағы аймақ. Бүгінгі күнге дейін бұл атау Baix Empordà аймағын көрсету үшін қолданылады.
Тарих
Бұл аймақта адамдар тарихқа дейінгі дәуірде-ақ қоныстанған. Монгри массивінде палеолиттік адамдарға пана ретінде қызмет еткен бірнеше үңгірлер бар; ең танымалдары бір атауды бөліседі: "Cau Del Duc", біреуі Торроэллада, екіншісі Ульяда. Сонымен қатар, Massís de les Gavarres немесе Massís de Cadiretes массивінде маңызды мегалиттік құрылымдарды, ал Фиторда дольмендерді кездестіруге болады. Гректер б.з.д. 8 ғасырында Розада (мүмкін, Родостың колониясы, бірақ бұл нақты емес) және б.з.д. 6 ғасырының басында Эмпуриесте, аймаққа өте жақын жерде орналасты. Б.з.д. 6 ғасырында ибериялықтар Улластретте өздерінің маңызды қалаларының бірін салған; тайпаның аты Индигеттер болған. Бірақ римдіктердің келуімен аумақтың пайдалану жүйесі мен экономикалық игеруін өзгерткен трансформация процесі басталды, нәтижесінде б.з.д. 2 ғасырында Улластрет тасталды. Baix Empordà Рим империясының басқа барлық жерлері сияқты римдіктердің ықпалына ішкен, бірақ одан кейін 3 және 5 ғасырлардағы варварлардың шапқындары аймақтың кедейлеуіне және қалалық орталықтарының ең төменгі деңгейге дейін азаюына әкелді. Римдіктердің ықпалының көптеген іздері бар, бірақ вестготтар мен арабтардың іздерін табу қиын, себебі Франктар Корольдігінің жақындығы феодалдар басқаратын тәуелсіз графтықтардың құрылуына себеп болды. Мұсылман шапқыны шындығында алпыс жылдан кем уақытқа созылды (714–785 жж.), және ежелгі Испано-готикалық халық қайта оралды. Каролинг империясының әкімшілік бөлінісі жаулап алынған Каталония аумағын графтықтарға бөлді. Графтықтың солтүстігі және қазіргі Альт-Эмпорда Эмпури графтығының айналасында ұйымдастырылған, ал қалған бөліктері – Гирона епископының аймақтары немесе кіші аймақтары, әсіресе Baix Empordà-да кең жерлердің иелері, немесе Кардонаның тармақтарынан шыққан барондықтар, содан кейін Бегурден Сант-Фелиу-де-Гишолсқа дейін Гирона графтығының теңіз орталығына айналды. 10 ғасырда Эмпордада, сондай-ақ 945 жылы Тортосада алғашқы "драссаналар" немесе кеме жасау шеберханалары табылды, содан кейін Абд әл-Рахман III билік еткен.