Айну халқының қайраткері Каяно Сигеру: Тіл мен мәдениетті сақтау жолындағы күресі
Kayano Shigeru
Япониядағы Айн халқының белгілі саяхатшысы Каяно Шизуюэ (1926-2006) – тілінің соңғы өкілдерінен, этникалық қозғалыстың көшбасшысы. Айн мәдениеті туралы білуге болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айну саясаткері (1926–2006) – айну тілінің соңғы туған тілінде сөйлейтін адамдарының бірі және Жапониядағы айну этникалық қозғалысының маңызды қайраткері болған.
Ainu politician (1926–2006)
was one of the last native speakers of the Ainu language and a leading figure in the Ainu ethnic movement in Japan.
Ерте өмір
Каяно Жапонияның Хоккайдо префектурасының Биратори қаласындағы Нибутани ауылында дүниеге келді. Туған кезде оның тегі Кайзава еді, бірақ ол әпкесінің отбасына асырап алынды. Ол алкогольге тәуелді әкесі мен діншіл будда анасының күтімінде кедейлікте өсті, ал айну мәдениетін алғаш рет әжесі Текаттеден үйренді, ол оған айну тілінде дәстүрлі әңгімелер айтатын.
Kayano was born in Nibutani village in Biratori, Hokkaidō, Japan. His family name at birth was Kaizawa, but he was adopted out by name to his aunt's family. He was raised in poverty by his alcoholic father and devout Buddhist mother, and gained his first appreciation of Ainu culture from his grandmother, Tekatte, who would share traditional stories in Ainu with him.
Мәдениет жетекшісі
Ол жоғары білім алмағанмен, айну халқының фольклорын, өнерін, тілін және тарихын ынтамен зерттеді. Оның қоғамдық қызметі 1972 жылы Нибутани айну мәдениет мұражайының ашылуына септігін тигізді. Ол айну ауыз әдебиетінің танымал шебері, оның халықтық өнері мен тілінің сардары болды. Ол 15 айну тілі мектебін құруға жетекшілік етті.
Though he did not reach a high level of formal education, he undertook an impassioned study of Ainu folklore, art, language and history. His activism helped bring about the founding of the Nibutani Ainu Culture Museum in 1972. He was an acknowledged living master of the Ainu oral tradition, an expert in its folk arts and language. He led the effort to found 15 Ainu language schools.
Саяси көшбасшы
Ол Жапония Парламентіне (Диета) отырған алғашқы айн саясаткері болды. Жоғары палатада бос орынға ие болғанға дейін ол бес мерзімге ассамблеяда қызмет етті. Ол 1994 жылдан 1998 жылға дейін сол жерде қызмет етті. Парламентте ол жиі айн тілінде сұрақтар қоятын. Оның күш-жігері 1997 жылы айн мәдениетін дамыту туралы заңның қабылдануына әкелді. Қаяно Шигеру Нибутани бөгетіне қарсы наразылық қозғалысын ұйымдастырғанымен де белгілі болды. 1997 жылы Сару өзенінің үстіне салынған бөгет, заң арқылы тоқтатуға тырысқанмен, айн халқының қасиетті жерлерін суға батырды. Заңдық күш-жігер сәтсіз болғанымен, Саппоро аудандық сотының шешімімен айн халқы Хоккайдоның түпкілікті халқы ретінде алғаш рет мойындалды. Ол сондай-ақ Хоккайдодағы айн халқын қорғау туралы ескі заңды (北海道旧土人保護法) жоюға және 1997 жылы айн мәдениетін дамыту және айн дәстүрлері туралы білім тарату туралы заңды қабылдауға қол жеткізді. Ол 2006 жылғы 6 мамырда Хоккайдоның Саппоро қаласындағы ауруханада пневмониядан қайтыс болды, 80 жасқа толуына бір ай жетпей.
He was the first Ainu politician to sit in the Diet of Japan. He served five terms in the assembly before taking over a vacated seat in the upper house for the SDP. There he served from 1994 to 1998. In the Diet, he often posed questions in the Ainu language. His effort led to the enactment of a law to promote Ainu culture in 1997. Kayano Shigeru was also known for leading the protest movement against the Nibutani Dam. The dam over the Saru River, completed in 1997 despite legal attempts to stop it, flooded land sacred to the Ainu. Though unsuccessful, the legal effort did result in a ruling by the Sapporo District Court, acknowledging the Ainu as the indigenous people of Hokkaidō for the first time. He also succeeded in his quest for abolition of The Protective Act for the Ainus in Hokkaido (北海道旧土人保護法) and enacting the Act for the Promotion of Ainu Culture & Dissemination of Knowledge Regarding Ainu Traditions in 1997. He died of pneumonia at a hospital in Sapporo, Hokkaidō on May 6, 2006, just over a month short of his 80th birthday.