Кіріспе

Жапон жазушысы Такеши Каико (開高 健) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі көрнекті жапон романының, әңгімелердің, эсселердің авторы, сондай-ақ әдеби сыншы және теледокументалды фильмдер сценарийін жазушы. Ол білімімен, зиялылығымен, юморымен және сөйлесу шеберлігімен ерекшеленді. Стилі сөзжұмбақ және түсініксіз деп сынға түскенімен, ол Шова дәуірінің соңындағы ең танымал жапон жазушыларының бірі болды.

Ерте өмір

Кайко Осаканың Тенодзи ауданында бастауыш сынып мұғалімінің ұлы болып дүниеге келді. 1948 жылы Осака қалалық университетінің құқық факультетіне түсті, бірақ оқу ақысын төлеу үшін түрлі жұмыстар істеуге тура келгендіктен, сабақтарға жиі қатыспады. Оқу орнында құқықтан гөрі Мотожиро Каджи, Мицухару Канеко және Ацуши Накаджиманың шығармаларына ден қойды. Сонымен қатар, ол Шервуд Андерсон мен Луи Арагонның туындыларын жапон тіліне аударды. 1953 жылы бітіріп, Токиоға көшіп, Котобукияда (қазіргі Suntory) жұмыс істеді, онда қоғамдық байланыстар бөлімінде қызмет етті. Ақын Ёко Макиге үйленді.

Әдеби мансап

Кайко өзінің алғашқы шығармасын, «На ной мачи» (Аты жоқ қала, 1953) Токиоға көшіп келгеннен кейін көп ұзамай «Киндай бунгаку» әдеби журналында жариялады. Оны сыншылар көп назарда ұстамады. Дегенмен, оның екінші жұмысы, «Шин Ниппон Бункакуда» жарияланған «Паннику» (Панник, 1957) атты қысқа әңгімесі, ерекше идеясы мен стилімен сенсация тудырды. Бұл Жапонияның ауылдық аймағындағы үкіметтің тиімсіздігі мен жемқорлығына қарсы күрескен, ағаш шаруашылығына берілген адам туралы әңгіме болды. Кайко бұл әңгімені адамдарды егеуқұйрықтармен салыстыратын сатирикалық аллегория ретінде жазды. Кайко 1957 жылы Жапонияның білім беру жүйесі мектеп оқушыларына салған қысымды сынаған «Хадака но осама» (Жылаңаш патша) атты әңгімесімен құрметті Акутагава сыйлығын жеңіп алды. Кайко солшыл белсенді деп есептеледі және көптеген Индоқытай елдерінде, әсіресе 1960 жылдары Жапонияның АҚШ-тың Индоқытайдағы саясатын қолдауына қарсы күрескені үшін құрметке ие болды. Ол «Бехэйрен» (Betonamu ni heiwa o! Shimin rengo), яки Вьетнамдағы Бейбітшілік лигасының негісқалаушыларының бірі болды. Бұл қызметі оның «Асахи Шимбун» газетіндегі Вьетнам соғысы тілшісі ретіндегі тәжірибесімен байланысты болды; ол Вьетконг тарапынан қысқа мерзімге қамауға алынған. Осы тәжірибелер оның «Кагаякеру ями» (Into a Black Sun, 1968) романына көшкенімен, онда жапон журналисі Вьетнамдағы американдық және Оңтүстік Вьетнамдық әскерлердің өмірін өз көзімен көргенін баяндады. Роман беделді Майничи кітап сыйлығын жеңіп алды. Алайда, Кайконың репертуарында кең ауқымды тақырыптар болды. «Нацу но ями» (Darkness in Summer, 1971) – Еуропада тұратын экспат жапон әйелі мен репортер арасындағы махаббат оқиғасы. Кайко жапон тілін «Жапонияның үш тиындық операсы» романында, қайта өңделетін материалдарды жинаумен айналысатын адамдарды білдіретін «апачи» сөзімен байытты. Тамақтанып жүретін адам ретінде танылған Кайко, соңғы жылдары тамақ және сусын туралы көптеген эсселер жазды, сондай-ақ тамаққа немесе балық аулауға қатысты телешоулар мен телерекламаларда пайда болды. Ол ішек қызылынан қайтыс болды. Оның қабірі Камакура, Канагавадағы Энгаку-джи ғибадатханасының қосалқы ғибадатханасы – Шориде орналасқан.

Мұра

Оның Канагава префектурасы Чигасаки қаласындағы бұрынғы үйі естелік мұражай ретінде сақталған.