Кіріспе

Британ жазушысы және Нобель сыйлығының лауреаты (туған жылы: 1954) – жапон-британдық романист, сценарист, музыкант және әңгімелер авторы. Ол ағылшын тілінде жазған ең белгілі қазіргі заманғы көркем әдебиет авторларының бірі, 2017 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығымен марапатталған. Швед академиясы Ишигуроны «күшті эмоционалдық романдар арқылы әлеммен байланысымыздың иллюзиясының астындағы тереңдікті ашқан» жазушы деп сипаттады. Ишигуро Жапонияның Нагасаки қаласында дүниеге келген, 1960 жылы бес жасында ата-анасымен бірге Ұлыбританияға көшіп келген. Оның алғашқы екі романы – «Төбелердің сәл көрінетін көрінісі» және «Қалыққан әлемнің суретшісі» жапондықтардың ұлттық ерекшеліктерін зерттеуімен және қайғылы әуенімен ерекшеленеді. Содан кейін ол ғылыми фантастика және тарихи фантастика сияқты басқа жанрларды да зерттеді. Ол төрт рет Букер сыйлығына ұсынылып, 1989 жылы «Күннің қалдықтары» романы үшін жеңіске жеткен, ол 1993 жылы сол атпен фильмге бейімделді. Салман Рушди бұл романды Ишигуроның шедеврі деп атап, оның «алғашқы екі романының жапондық ортасынан алыстап, оның сезімталдығы бір жерге ғана байланысты емес, саяхаттауға және өзгеріске қабілетті екенін көрсеткенін» айтты. Time журналы Ишигуроның ғылыми-фантастикалық романы «Ешқашан жіберме» романын 2005 жылдың ең үздік романы және 1923-2005 жылдар аралығында жарық көрген 100 ең жақсы ағылшын тіліндегі романның бірі деп таныды. Ол 2022 жылы түсірілген «Өмір» фильмі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясына ие болды.

Ерте өмір және білім

Ишигуро 1954 жылғы 8 қарашада Жапонияның Нагасаки қаласында физикалық мұхит зерттеушісі Шидзуо Ишигуро мен оның әйелі Шизуконың ұлы болып дүниеге келді. 1960 жылы ол Жапонияға 30 жылдан кейін, 1989 жылы Жапония қорының қысқа мерзімді қонақтар бағдарламасына қатысқанда ғана оралды. Кензабуро Оэге берген сұхбатында Ишигуро өзінің алғашқы екі романындағы жапондық оқиға орындарының қияли екенін айтты: «Мен басқа елдің өте айқын бейнесімен өстім, маған эмоциялық жағынан тым жақын, маңызды басқа ел. Англияда мен үнемі сол елдің қияли суретін құрастырып отырдым». Британдық азиялық автор ретінде сипатталатын Ишигуро Бі-Би-Сиге берген сұхбатында Ұлыбританиядағы жапон отбасында өскенінің оның жазуына қаншалықты маңызды болғанын түсіндірді, бұл оған көптеген британдық әріптестерінен өзгеше көзқараспен қарауға мүмкіндік берді. Ол Стоутон бастауыш мектебінде, содан кейін Суррейдегі Уокинг округінің гимназиясында оқыды. Жасөспірім шағында ол Леонард Коэн, Джони Митчелл және әсіресе Боб Дилан сияқты музыканттардың музыкасын тыңдап, музыкамен әуестенді. Ишигуро гитара ойнауға үйреніп, ән жаза бастады, бастапқыда кәсіби әнші болуды жоспарлады. Ол былай деді: «Мен үшін көркем әдебиет пен ән арасында үнемі байланыс болды. Менің романшы ретіндегі стильімнің көп бөлігін мен ән жазу арқылы алғанмын. Мысалы, әншінің тыңдаушылар алдында өнер көрсетуінің жеке және жақын сипаты мен үшін романға көшті. Сондай-ақ, мағынаны абайсызда, кейде жолдар арасындағы кеңістіктерге итермелеп жеткізу қажеттілігі де солай болды». 1973 жылы мектепті бітіргеннен кейін Ишигуро өзінің сәндігімен аяқталған ән жазу мансабы туралы былай деді: «Бұрын өзімді музыкант сияқты көріп жүрдім, бірақ содан кейін түсіндім: шындығында, бұл мен емеспін. Мен одан да қарапайым адаммын. Мен шығыршық жеңді күртке киетін, иықтарына күртеше жамаған адамдардың бірімін. Бұл мен үшін үлкен соққы болды». Ол 1983 жылы Ұлыбритания азаматтығын алды.

1982-1994: әдебиеттің басталуы мен жетістігі

Ишигуро өзінің алғашқы екі романын Жапонияда жазды; алайда, бірнеше сұхбатта ол жапон әдебиетімен көп таныс еместігін және оның туындылары жапондық көркем прозаға ұқсамайтынын айтты. 1989 жылғы сұхбатта, жапондық тегі мен оның өсуіне тигізген әсері туралы айтқанда, ол: «Мен толығымен ағылшын емеспін, себебі мен жапон тілінде сөйлейтін үйде жапондық ата-аналармен тәрбиелендім. Менің ата-анам жапондық құндылықтармен байланыста болуымды өздерінің міндеті деп санады. Менің ерекше түсінігім бар. Мен басқаша ойлаймын, менің көзқарасым сәл өзгеше» деді. Кейбір жапон жазушылары оның шығармашылығына шалқары әсер еткенімен, Ишигуро жапон фильмдерінің, әсіресе Ясужиро Озу мен Микио Нарусе фильмдерінің, одан да маңыздырақ ықпал еткенін айтты. 1989 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыстың алдындағы және одан кейінгі кезеңде ағылшын лордының кең шаруашылық үйінде өтетін «Күннің қалдықтары» атты кітабын жариялады. Кітап кеңінен мойынсоғалды және Букер сыйлығына ие болды. Романды Merchant Ivory бейімдеп, 1993 жылы Энтони Хопкинс пен Эмма Томпсонның басты рөлдерде ойнаған осы аттас фильмді жасады.

1995-2018: Белгілі мансап және танымалдық

Оның төртінші романы "Кеңеусіздер" (1995) атаусыз Орталық Еуропа қаласында өтеді. Ол Челтенхам әдебиет сыйлығына ие болды. 2006 жылы әртүрлі әдеби сыншылар жүргізген сауалнамада роман "1980 жылдан 2005 жылға дейінгі ең жақсы британдық, ирландтық немесе Достастық романы" деп танылды, бұл көрсеткіш бойынша Энтони Берджестің "Ерлік биліктері", Салман Рушдидің "Түн ортасының балалары", Ян Макьюэннің "Атпен" және Пенелопа Фицджеральдтың "Көк гүл" романдарымен теңесті. Исигуроның кейбір романдарының оқиғалары өткен шақта өрбітеді. "Never Let Me Go" (2005) ғылыми фантастикалық элементтерімен және болашаққа бағытталған үнімен ерекшеленеді; алайда, ол 1980-ші және 1990-шы жылдардағы оқиғаларды қамтиды және біздің әлемімізге өте ұқсас параллель әлемде өтеді. Time журналы оны 2005 жылдың ең үздік романы деп жариялады және оны "1923 жылдан бері жарық көрген 100 ең жақсы ағылшын тіліндегі роман" тізіміне қосты. Роман 2010 жылы Кира Найтли, Эндрю Гарфилд және Кэри Маллиган жұлдыздығымен сол аттас фильмге бейімделді. "Қойылған алып" (2015) романынан басқа, Исигуроның барлық романдары бірінші тұлғада жазылған. 2017 жылы Исигуро "үлкен эмоционалдық күшке ие романдарында әлеммен байланысымыздың иллюзиясының астындағы тереңдікті ашқандығы үшін" әдебиет бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды.

2021 қазіргі уақыт: Клара және Күн және Тіршілік

Исигуроның сегізінші романы "Клара және Күн" 2021 жылдың 2 наурызында Faber and Faber баспасында жарық көрді. "Жаңа Республика" газетінің Руман Алам бұл роман туралы "көрінетіннен қарапайым, астарлы әңгімелерден гөрі жаңалық аз" деп жазды. Роман 2021 жылғы Букер сыйлығының ұзақ тізіміне енді. Ол романында технологиялық прогрестің қаупі, әлемнің болашағы және адам болу мәні сияқты мәселелерді талқылайды, бұл тақырыптарды ол бұрынғы кітаптарында да көтеріп өткен. Исигуро 2022 жылы Оливер Германус режиссерлік еткен және Билл Найи жұлдыздық құрамында ойнаған "Living" британдық фильмінің сценарийін жазды, бұл сценарий 1952 жылғы Акира Куросаваның "Икиру" фильміне негізделген. 2023 жылы "Living" фильмі "Ең үздік бейімделген сценарий" номинациясында "Оскар" сыйлығына ие болды.

Музыкалық шығармашылық

Ишигуро джаз әншісі Стейси Кенттің күйеуі, саксофонист Джим Томлинсонмен бірлесіп, оған арналған бірнеше ән жазды. Ишигуро Кенттің 2007 жылы «Грэмми» сыйлығына ұсынылған «Breakfast on the Morning Tram» альбомына, оның ішінде атау трегіне, 2011 жылғы «Dreamer in Concert» альбомына, 2013 жылғы «The Changing Lights» альбомына және 2017 жылғы «I Know I Dream» альбомына өлеңдер жазды. Ишигуро сондай-ақ Кенттің 2002 жылы шыққан «In Love Again» альбомына қосымша жазбалардың авторы болды. Ишигуро Кентпен алғаш рет 2002 жылы «Desert Island Discs» бағдарламасы үшін «They Can't Take That Away from Me» әнін таңдағаннан кейін танысты. Кейін Кент одан өзі үшін ән жазуды сұрады. Ишигуро лирика жазу туралы: «Жақын, сенімді, бірінші тұлғадағы әнде мағына парақта толыққанды болуы керек емес. Ол ишаралы болуы керек, кейде жолдар арасын оқу қажет» дейді және бұл түсінік оның көркем прозасына «зор әсер» еткенін айтады.

Әсерлер

Ишигуро Достоевский мен Прустті өзінің әсер еткен жазушылары деп есептейді. Оның туындылары Салман Рушди, Джейн Остин және Генри Джеймспен де салыстырылды, бірақ Ишигуро өзі бұл салыстырулармен келіспейді. Оған сүйікті жазушысы кім екені туралы сұрағанда, ол: "Шарлотта Бронте жақында Достоевскийді басып өтті. Мен өзімнің мансабымды және одан да көп нәрсені 'Джейн Эйр' мен 'Виллет' романдарына қарыздымын" дейді.

Жеке өмір

Ишигуро 1986 жылдан бері әлеуметтік жұмыскер Лорна Макдугаллға үйленген. Олар Нотинг-Хиллдегі Батыс Лондонның «Кирень» үйсіздерге көмек көрсету қайырымдылық ұйымында танысты, онда Ишигуро тұрғын үйге қайта орналастыру жұмыскері болып жұмыс істеген. Олар Лондонда тұрады. Олардың қызы Наоми Ишигуро да жазушы, және ол «Құтылу жолдары» кітабын жариялаған. Ол өзін «әуесқой киноман» және «Боб Диланды зор құрметпен қарайтын адам» деп сипаттайды. «Desert Island Discs» бағдарламасында ол Диланның «Trying to Get to Heaven» әнін өзінің сүйікті әні деп атады. Оның таңдаған кітабы – Антон Чеховтың «Қысқа әңгімелер жинағы».

Әндер мәтіні

"The Ice Hotel"; "I Wish I Could Go Travelling Again"; "Breakfast on the Morning Tram" және "So Romantic"; Jim Tomlinson / Kazuo Ishiguro, Стейси Кенттің 2007 жылы Грэмми сыйлығына ұсынылған "Breakfast on the Morning Tram" альбомында. "Почта сүйіспеншілері"; Томлинсон / Исигуро, Кенттің "Dreamer in Concert" альбомында (2010). "The Summer We Crossed Europe in the Rain"; "Waiter, Oh Waiter" және "The Changing Lights"; Томлинсон / Исигуро, Кенттің "The Changing Lights" альбомында (2013). "Bullet Train"; "The Changing Lights" және "The Ice Hotel"; Томлинсон / Исигуро, Кенттің "I Know I Dream: The Orchestral Sessions" (2017) альбомында. "The Ice Hotel"; Томлинсон / Исигуро – Quatuor Ébène, Стейси Кент қатысымен, "Brazil" (2013) альбомында. "I Wish I Could Go Travelling Again" (Jim Tomlinson / Kazuo Ishiguro) Кенттің "Songs From Other Places" (2021) альбомында. "Craigie Burn" (Jim Tomlinson / Kazuo Ishiguro) Кенттің "Songs From Other Places" (2021) альбомында. "Summer Me, Winter Me" альбомындағы "Почтаға жазылған ғашықтар" (2023).