Кіріспе

Статистикалық механикада n векторлық модель немесе O(n) моделі – кристалл торындағы өзара әрекеттесетін спиндердің қарапайым жүйесі. Оны Исинг моделі, XY моделі және Гейзенберг моделін жалпылап, Х. Юджин Стэнли әзірлеген. n векторлық модельде n компонентті бірлік ұзындығы классикалық спиндер d өлшемді тордың төбелеріне орналастырылады. n векторлық модельдің Гамильтонианы былай беріледі:

мұндағы сома барлық көршілес спиндер жұптары бойынша жүреді және стандартты Евклидтік ішкі көбейтіндіні білдіреді. n векторлық модельдің ерекше жағдайлары:

: Өзін-өзі қиып өтпейтін траектория
: Исинг моделі
: XY моделі
: Гейзенберг моделі
: Стандартты модельдің Хиггс секторы үшін қарапайым модель

n векторлық модельді сипаттау және шешу үшін қолданылатын жалпы математикалық формализм және оның кейбір жалпыламалары Поттс моделі туралы мақалада жазылған.

Континуумның шегі

Континуум шегін сигма моделі деп түсінуге болады. Бұл Гамильтонианды мына көбейтінді түрінде жазу арқылы оңай қол жеткізіледі:

мұндағы – "көлемдік магниттеу" мүшесі. Бұл мүшені энергияға қосылған жалпы тұрақты фактор ретінде ескермеу арқылы, шек Ньютонның шекті айырмасын көршілес торлық нүктелерде былай анықтау арқылы алынады:

Содан кейін , мұндағы – бағытындағы градиент. Осылайша, шекте:

Бұл сигма моделіндегі өрісінің кинетикалық энергиясы ретінде танылады. Спин үшін әлі де екі мүмкіндік бар: ол дискретті спин жиынтығынан (Поттс моделі) алынуы мүмкін немесе сферадағы нүкте ретінде алынуы мүмкін; яғни, – бірлік ұзындығы бар үздісіз вектор. Соңғы жағдайда бұл – сызықтық емес сигма моделі деп аталады, себебі айналу тобы – изометриялар тобы, және әрине, "жазық" емес, яғни сызықтық өріс емес.