Кіріспе
Көне Жапонияның қуатты феодалдық иелері – 10-шы ғасырдан бастап 19-шы ғасырдың ортасына дейінгі Мейдзи кезеңінің басына дейін, өздерінің кең аумақты мұрагерлік жерлері арқылы Жапонияның көп бөлігін билеген қуатты жапондық феодалдар болды. Олар шогунға және атақты түрде император мен кугеге (аристократиялық топ) бағынышты болды. Сөздерде дай (大) – «үлкен» дегенді білдіреді, ал мио – 名田; миоден, «жеке жер» дегенді білдіреді. Муромачи кезеңінің шугосынан Сенгоку кезеңіне дейін, Эдо кезеңінің даймёларына дейін, осы лауазымның ұзақ және алуан түрлі тарихы болды. Даймёлардың тегі де әртүрлі болды; кейбір даймё кландары, атап айтқанда Мори, Шимазу және Хосокава, императорлық отбасының кіші тармақтары немесе куге ұрпақтары болды, ал басқа даймёлар, әсіресе Эдо кезеңінде самурайлар қатарынан көтерілді. Даймёлар көбінесе өздерінің жерлерін күзету үшін самурайларды жалдап, оларға жер немесе азық-түлік төледі, себебі салыстырмалы түрде аз адам оларға ақша төлей алатын. Даймё кезеңі Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін көп ұзамай, 1871 жылы префектуралар жүйесінің қабылдануымен аяқталды.
were powerful Japanese magnates, feudal lords who, from the 10th century to the early Meiji period in the middle 19th century, ruled most of Japan from their vast hereditary land holdings. They were subordinate to the shogun and nominally to the emperor and the kuge (an aristocratic class). In the term, dai (大) means 'large', and myō stands for 名田; myōden, meaning 'private land'. From the shugo of the Muromachi period through the Sengoku period to the daimyo of the Edo period, the rank had a long and varied history. The backgrounds of daimyo also varied considerably; while some daimyo clans, notably the Mōri, Shimazu and Hosokawa, were cadet branches of the Imperial family or were descended from the kuge, other daimyo were promoted from the ranks of the samurai, notably during the Edo period. Daimyō often hired samurai to guard their land, and paid them in land or food, as relatively few could afford to pay them in money. The daimyo era ended soon after the Meiji Restoration, with the adoption of the prefecture system in 1871.
Шуго-даймио
Шуго даймиолары (守護大名) даймио атағын алған алғашқы ерлер тобы болды. Олар Муромачи дәуірінде (шамамен 1336–1573) шуголардың арасынан пайда болды. Шуго даймиолары әскери және полициялық биліктің ғана емес, сонымен қатар провинция ішіндегі экономикалық биліктің де иесі болды. Олар Муромачи дәуірінің алғашқы онжылдықтарында осы билікті жинақтады. Ірі шуго даймиолары Шиба, Хатакеяма және Хосокава кландарынан, сондай-ақ Ямана, Оучи, Такеда және Акамацу тозама кландарынан шықты. Ең қуаттылары бірнеше провинцияға билік етті. Ашикага шогунаты шуго даймиоларының Киотода тұруын талап еткендіктен, олар өздерінің туған провинцияларында өкілдік ету үшін туысқандары немесе қызметкерлерін, шугодайларды тағайындады. Кейіннен олардың кейбіреулері Киотоға көшіп, провинцияларда өкілдерін қалдырды. Онин соғысы – шуго даймиоларының бір-бірімен қақтығысқан ірі көтерілісі болды. Осы және сол заманғы басқа да соғыстар кезінде жергілікті жауынгерлер шуго даймиоларынан тәуелсіздікке ұмтылып, куни икки, яғни провинциялық көтерілістер орын алды. Провинцияларда тұратын шуго даймиоларының өкілдері өздерінің беделін арттыру мүмкіндігін пайдаланды. Он бесінші ғасырдың соңында, сәттілікке жеткен шуго даймиолары билікте қалды. Ал өкілдерін бақылауға үлкермегендер биліктен құлап, олардың орнына шугодайлар мен джизамурайлардың қатарынан шыққан сенгоку даймиолары келді.
Сеңоку-даймио
Сенгоку даймёларының (戦国大名) арасында бұрынғы шуго даймё болғандар көптеп кездесті, мысалы, Сатакэ, Имагава, Такэда, Токи, Роккаку, Оути және Симазу. Даймё қатарына жаңадан қосылғандар Асакура, Амаго, Нагао, Миёси, Чосокабэ, Хатано және Ода болды. Олар шұгодаилар мен олардың орынбасарларынан шыққан. Мори, Тамура және Рюзодзи сияқты тағы да сенгоку даймёлары джизамурайлардың қатарынан туындады. Сонымен қатар, шогунаттың төменгі шенеуніктері мен ронин (соңғы Ходзё, Сайто), провинциялық шенеуніктері (Китабатакэ) және куге (Тоса Ичидзё) да сенгоку даймёларының пайда болуына ықпал етті.
Эдо кезеңі
1600 жылы Секигахара шайқасы Эдо дәуірінің басталуын белгіледі. Шогун Токугава Иэясу шамамен 200 даймио мен олардың аумақтарын күріш өнімімен бағаланған ханға қайта ұйымдастырды. 10 000 коку (50 000 бушель) немесе одан да көп өнім беретін ханды басқарғандар даймио саналды. Иэясу даймиоларды биліктегі Токугава әулетімен байланысына қарай жіктеді: шинпан – Токугавамен туысқандар; фудай – Токугаваның вассалдары немесе шайқаста одақтастары болғандар; ал тозама – Секигахара шайқасына дейін Токугавамен одақтаспаған (қажеттілік туындамаған). Шинпан – Иэясудың туыстары, мысалы Мацудайра, немесе Иэясудың бас линиясынан басқа ұрпақтары. Овари (Нагоя), Кии (Вакаяма) және Мито Токугавалары, сондай-ақ Фукуи мен Айдзудың Мацудайралары сияқты бірнеше шинпан ірі хандарды иеленді. Хиконе Иисі сияқты кейбір фудай даймиолар да ірі хандарды басқарды, бірақ көпшілігі кішкентай болды. Шогунат көптеген фудайларды стратегиялық маңызды жерлерге, сауда жолдары мен Эдоға жақын жерлерді күзету үшін орналастырды. Сондай-ақ, көптеген фудай даймиолар Эдо шогунатында лауазымдарға ие болды, ал кейбіреулері родзю дәрежесіне дейін көтерілді. Фудай даймиолар мемлекеттік қызметтерде жұмыс істей алатын болса, тозамалардың көпшілігі мұндай мүмкіндікке ие болмады – осы екеуінің арасындағы басты айырмашылық осы еді. Тозама даймиолары негізінен астанадан алыс, ірі феодтарды иеленді, мысалы, Ишикава префектурасының Кага ханы, Маэда кланы басқарған, 1 000 000 кокуға бағаланды. Басқа белгілі тозама кландары: Чошу Морилері, Сацума Шимазулары, Сендай Дателері, Йонезава Уэсугилері және Ава Хачисукалары. Бастапқыда Токугава оларды ықтимал бүлікшілер деп санады, бірақ Эдо дәуірінің көп бөлігінде Токугава мен тозама арасындағы некелер, сондай-ақ санкин котай сияқты бақылау саясаты бейбіт қарым-қатынастарға әкелді. Даймиолар Эдода да, өз феодтарында да тұруға міндетті болды және санкин котай деп аталатын практика бойынша, әдетте әр жылды бір жерде өткізе отырып, Эдо мен феодтары арасында белгілі бір мерзімде қозғалып тұру керек болды.
Мэйдзи қалпына келтіруінен кейін
1869 жылы Мейдзи реставрациясынан кейін бір жыл өткен соң, даймёлар кугемен бірге жаңа аристократия – казоку құрды. 1871 жылы хандықтар таратылып, олардың орнына префектуралар құрылды. Осы жылы шамамен 200 даймё өз лауазымдарын императорға қайтарды, ол олардың хандықтарын 75 префектураға біріктірді. Олардың әскери күштері де таратылды, даймёлар мен олардың самурайлары зейнеткерлікке жіберілді. Осы өзгерістердің нәтижесінде көптеген даймёлар өздерінің жерлерін басқаруды жалғастырды, олар префектура губернаторлары болып тағайындалды; бірақ олар көп ұзамай бұл қызметтен босатылып, Токиоға шақырылды, осылайша болашақта көтеріліс ұйымдастыруға мүмкіндік беретін тәуелсіз билік ошағы жойылды. Бұған қарамастан, бұрынғы даймё отбасыларының мүшелері үкімет пен қоғамда маңызды рөл атқара берді және кейбір жағдайларда бүгінгі күнге дейін де ықпалды. Мысалы, Жапонияның бұрынғы премьер-министрі Морихиро Хосокава – Кумамото даймёсының ұрпағы.