Кіріспе
Т. С. Элиоттың пьесасы «Кафедральдағы кісі өлтіру» – Т. С. Элиоттың 1935 жылы алғаш сахналанып, сол жылы жарық көрген өлеңмен жазылған драмасы. Пьеса 1170 жылы Генрих II патшалық құрған кезде Кентербери соборында архиепископ Томас Бекеттің қаза тауып, өлтірілу оқиғасын көрсетеді. Элиот оқиғаның куәгері болған Эдвард Грим атты кеңсе қызметкерінің жазбаларына көп сүйенді. Пьеса жазылғанда продюсер Элиоттан алып тастауын немесе өзгертуін сұраған материалдың бір бөлігі «Жарған Нортон» поэмасына айналды.
the films
Murder in the Cathedral is a verse drama by T. S. Eliot, first performed in 1935 (published the same year). The play portrays the assassination of Archbishop Thomas Becket in Canterbury Cathedral during the reign of Henry II in 1170. Eliot drew heavily on the writing of Edward Grim, a clerk who was an eyewitness to the event. Some material that the producer asked Eliot to remove or replace during the writing was transformed into the poem "Burnt Norton".
Бірінші қойылым
Чичестер епископы Джордж Белл Эллиотты продюсер Э. Мартин Браунмен бірге «The Rock» (1934 ж.) пьесасын жазушы ретінде жұмыс істеуге ықпал етті. Белл одан кейін 1935 жылы Кентербери фестивалі үшін тағы бір пьеса жазуды сұрады. Эллиот Браун қайтадан қойылымды жасаса (жасады) келісті. «Кафедральдағы кісі өлтіру» пьесасының тұңғыш қойылымы 1935 жылдың 15 маусымында Кентербери соборының капеллалық залында өтті. Роберт Спийт Бекет рөлін ойнады. Содан кейін қойылым Лондонның Ноттинг Хилл Гейттегі Меркурий театрына көшіріліп, бірнеше ай бойы көрсетілді. 2018 жылдың 15 ақпанында пьесаның маңызды қойылымы өтті. Чанганессеридегі Сент Берчманс колледжінің ассистент профессоры Нитин Варгезе пьесаны Кералада алғаш рет сахнаға қойды. Бұл қойылым колледждің ағылшын тіліндегі магистратура бағдарламасының алтын мерейтойына арналған шараның бөлігі болды. Пьеса Артс Блогының алдындағы ашық сахнада қойылды және Т. С. Элиоттың түпнұсқа мәтініне адалдығы үшін көрермендердің оң пікірлерін алды.
Теледидар және кино
Роберт Спийттің басты рөлде ойнаған бұл пьеса 1936 жылы BBC телеарнасы британдық телевидениеде тікелей эфирде көрсетілді, бұл телеарнаның эфирге түскен алғашқы айларында болды. Кейіннен пьеса сол атпен қара-ақ түсті фильмге айналды. Оны австриялық режиссер Джордж Хоеллеринг режиссерлік етті, музыкасын венгр композиторы Ласло Лайта жазды және 1951 жылы Венеция кинофестивалінде Гран-при жүлдесін жеңіп алды. Ұлыбританияда 1952 жылы көрсетілді. Фильмде төртінші азғырушы көрсетілмейді. Оның дауысы Елиоттың өзіне тиесілі еді. Хоеллерингтің жазуынша, "сахналық қойылымдарда [рыцарлардың соңғы] сөздері көрермендерді қорқытудың орнына көңіл көтеріп, осылайша пьесаның негізгі ойын түсінбеуіне себеп болды". Осыған байланысты ол Элиоттан өзгерістер сұрады, және Элиот сөздерді қысқартып, жаңа, қысқа сөз қосты. 1962 жылы ABC компаниясы фильмге түсірді.
Опера
Бұл пьеса итальян композиторы Ильдебрандо Пиццеттидің "Кафедральдегі өлтіріс" ("Assassinio nella cattedrale") операсының негізінде жазылған, алғаш рет 1958 жылы Миланның Ла Скала театрында қойылған.
Элиоттың сын-пікірлері
1951 жылы Гарвард университетінде өткен алғашқы Теодор Спенсер еске алу лекциясында Элиот лекцияның екінші жартысында өзінің пьесаларын, атап айтқанда «Кафедральдағы қастандық», «Отбасылық кездесу» және «Коктейль кеші» пьесаларын сынға алды. Лекция «Поэзия және драма» деген атпен жарияланды және кейіннен 1957 жылы Элиоттың «Поэзия және ақындар туралы» жинағына қосылды.