Кіріспе
Ірі немесе ауыр көліктерді жүргізуге рұқсат
Коммерциялық жүргізуші куәлігі (CDL) – АҚШ-та ірі және ауыр көліктерді (көліктерді, автобустарды және тіркемелерді қоса алғанда) немесе кез келген көлемдегі, қауіпті жүктерді немесе 15-тен астам жолаушыны (жүргізушіні қоса алғанда) тасымалдайтын көліктерді жүргізу үшін қажетті жүргізуші куәлігі.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та 1986 жылғы Коммерциялық автокөлік қауіпсіздігі туралы заңда мемлекет CDL шығарған кезде орындалуы тиіс ең төменгі талаптар белгіленген. Демалыс көліктері мен шаруашылық көліктері CDL талап етуден босатылған, бірақ федералды заң мемлекеттерге осы көліктер үшін CDL талап етуге мүмкіндік береді. Дегенмен, мұндай көліктер федералдық деңгейде CDL алудан босатылады. CDL лицензиясының келесі түрлері бар:
A класы – жалпы салмағы 26,001 фунт (11,794 килограмм) немесе одан да көп, соның ішінде тіркемелі бірліктерінің жалпы салмағы 10,000 фунттан (4,536 килограмм) асатын кез келген көлік құралы жиынтығы. B класы – жалпы салмағы 26,001 фунт (11,794 килограмм) немесе одан жоғары бір көлік құралы, немесе жалпы салмағы 10,000 фунттан (4,536 килограмм) аспайтын көлікті тіркеп жүргізетін кез келген көлік құралы. Федералды автокөлік тасымалдаушылары қауіпсіздігі жөніндегі әкімшілік (FMCSA) жүргізушілердің мемлекетаралық саудада (мемлекеттік шекаралар арқылы тауар тасымалдау) коммерциялық көлік жүргізуіне және қауіпті жүктерді тасымалдау үшін белгіленген таңбалар қажет болғанда, 21 жасқа толған болуын талап етеді. FMCSA 21 жасқа толмаған жүргізушілерге CDL беруге рұқсат береді, егер олар CDL берілген штат ішінде ғана коммерциялық көлік жүргізсе, яғни штат ішіндегі саудамен айналысса. Қосымша жас шектеулері штат заңнамасына сәйкес әр түрлі болуы мүмкін. Мысалы, Нью-Джерси штаты жолаушылар тіркеуі үшін жүргізушілердің кемінде 21 жаста болуын талап етеді. 2021 жылдың 15 қарашасында Нью-Йорк штатының губернаторы Кэти Хочул CDL A класы үшін ең төменгі жасты 21-ден 18-ге төмендету туралы заңға қол қойды. Бұрын Нью-Йорк штаты 18-ден 20 жасқа дейінгі азаматтарға B немесе C класты CDL алуға ғана рұқсат берген, ал A класты CDL алуға 21 жасқа толғанға дейін мүмкіндік бермеген. Президент Джо Байден 2021 жылдың 15 қарашасында қол қойған Инфрақұрылымдық инвестициялар және жұмыс орындары туралы заңда "қауіпсіз жүргізушілерді даярлау пилоттық бағдарламасы" құрылды. Бұл бағдарлама 18-ден 20 жасқа дейінгі, CDL-ге ие білікті азаматтарға тәжірибелі жүргізушінің қадағалауымен оқытудан сәтті өткеннен кейін мемлекетаралық саудамен айналысуға мүмкіндік береді. Бұл бағдарлама 18, 19 және 20 жастағы азаматтардың кәсіби автобус және жүк көліктерінің жүргізушілері болуына кедеріс келтіретін жасқа қатысты талаптарды алып тастау арқылы ұлттық жүк көліктерінің жүргізушілерінің тапшылығын азайтуға көмектесуді мақсат етеді, егер олар 21 және одан жоғары жастағы жүргізушілерге қойылатын барлық басқа талаптарға жауап берсе.
Ережеге өзгерістер
1992 жылға дейін коммерциялық автокөліктерді (CMV) – негізінен тіркемелі тракторларды (немесе ұзын комбинациялық көліктерді (LCV)) жүргізу үшін, жеңіл көлік немесе басқа да ұсақ көлік жүргізуге қажетті білім мен дағдыдан артық біліктілік пен білім қажет болды. 1992 жылы коммерциялық жүргізуші куәлігін (CDL) енгізуге дейін, үлкен көліктер мен автобустарды жүргізуге қатысты талаптар штаттан штатқа өзгеше болды. Бұл тиісті оқытудың болмауы салдарынан, көптеген алдын алуға болатын жол-көлік оқиғалары мен қазалар тіркелді. Мемлекет сондай-ақ, жүргізушіден кейбір басқа көліктерді жүргізу үшін CDL талап етуі мүмкін. Мысалы, Нью-Джерси штатында лицензиясы бар жүргізуші, 8-ден 15 жолаушыға дейін тасымалдауға арналған автобус, лимузин немесе фургонды жалдауға алып жүргізу үшін CDL-ға ие болуы керек. Нью-Йорк штатында лицензиясы бар жүргізуші, мектеп автобустарында және штаттың Көлік құралдары және жол қозғалысы заңының 19-А бабында тізілген басқа да көліктерде жолаушыларды заңды түрде тасымалдау үшін CDL-ға ие болуы керек. Калифорния штатында лицензиясы бар жүргізушінің негізгі жұмысы көлік жүргізу болса, олар CDL-ға ие болуы керек, тіпті егер олар коммерциялық көлікті жүргізбесе де. Калифорния коммерциялық көлікті жалдауға адамдарды немесе тауарларды тасымалдайтын көлік деп анықтайды. Сонымен қатар, Калифорнияда CDL-ға ие болу, маскүнемдік күйінде көлік жүргізуге қатысты айыппұл шегін 0,08%-дан 0,04%-қа дейін төмендетеді. Лицензия алуға ниеттенгендер, өз штаттарының CDL нұсқаулығына сілтеме жасап, CDL талаптарын тексеруі керек. Көптеген штаттарда, коммерциялық жүргізуші куәлігін алу үшін, жеңіл көлік жүргізуші куәлігі болуы қажет.
Бекітулер
Төменде көрсетілген мақұлдамалар федералдық деңгейдегі мақұлдамалар болып табылады. Штаттар штаттық деңгейде мақұлдамалар беруге еркін. Мысалы, Нью-Йорк штатында тіркеуішті (tow truck) басқару үшін W мақұлдамасы қажет. Мақұлдама хаты А классындағы міндетті сынақтар? В классы? С классы? Ескертпелер Қос тіркеме және үш тіркеме Т Білімділік тестісі Иә Жоқ Жоқ Екі немесе үш тіркемені тарту үшін қажет. Тек 14 штат үш тіркемелі (үш жүк) тіркемені жүргізуге рұқсат береді, соның ішінде Аляска, Аризона, Колорадо, Айдахо, Индиана, Канзас, Монтана, Небраска, Невада, Солтүстік Дакота, Оклахома, Орегон, Оңтүстік Дакота, Огайо және Юта. Қалған барлық штаттарда тек екі тіркеме тасымалдауға болады, сондықтан үш тіркемеге рұқсат жоқ. Сонымен қатар, STAA қос тіркемесі барлық 50 штатта рұқсат етіледі; Аляска үш есе 53 фунттық тіркемелерге рұқсат береді, Канзас және Оклахома жол бойындағы қос тіркемелерге (48 фунттық екі тіркеме) рұқсат береді, ал басқа да комбинациялар әртүрлі штаттарда шектеулі. Жолаушылар көлігі P Білім және дағды тестісі Иә Иә Иә 16 немесе одан көп жолаушыны тасымалдайтын автобус немесе кез келген көлік құралын жүргізу үшін қажет. Көптеген штаттарда, егер жүргізуші тек отбасы мүшелерін коммерциялық емес мақсатта тасымалдаса және көлік құралының жалпы салмағы 26 000 фунттан аспаса, CDL қажет емес. Мектеп автобусы S Білім және дағды тестісі Иә Иә Иә Мектеп автобусын жүргізу және/немесе оқушыларды мектепке апару және қайтару үшін қажет. Бұл мақұлдама үшін жолаушылар мақұлдамасы қажет. Цистерналық көлік N Білімділік тестісі Иә Иә Иә Сұйықтықты немесе одан көп көлемде тасымалдайтын контейнерді жүргізу үшін қажет. Қауіпті жүктер H Білімділік тестісі Иә Иә Иә Қауіпті жүктерді коммерциялық мақсатта тасымалдау үшін қажет. Бұл мақұлдама бойынша жүргізуші кемінде 21 жаста болуы керек, медициналық сараптамадан өтуі керек, TSA сараптамасынан өтуі керек және бар болған қылмыстық істері бойынша саусақ іздерін беруі керек. Цистерналық көлік пен қауіпті жүктердің комбинациясы. X Білімділік тестілері Иә Иә Иә H және N мақұлдамаларын біріктіретін және оларды алмастыратын комбинация.
Шектеулер
M, X, E, K, L, V, N, O және Z – федералды шектеулер. Қалған шектеулер штат деңгейінде қабылданды.
Оқыту
Білім берудің алғышарттары штаттар бойынша өзгеше. Кейбір штаттарда, мысалы Огайо штатында, 160 сағаттық сынып және жолдағы оқу талап етіледі. Оқуды DMV бекіткен жүк көлігі жүргізушілерінің мектебі арқылы білікті CDL оқу бағдарламасын аяқтау арқылы алуға болады. Бұл оқу бағдарламалары болашақ жүк көлігі жүргізушілеріне жүк көлігін дұрыс және қауіпсіз басқару үшін қажетті дағдылар мен білімді үйретеді, соның ішінде карта оқу, сапар жоспарлау, АҚШ Көлік министрлігі заңнамасына сәйкес келу, сондай-ақ кері жүру, бұрылу, тіркемені қосу және жолда жүру. Бұл оқу орындарының басты мақсаты – жүк көлігі жүргізушілеріне CDL білімдері мен дағдыларын тапсыруға, сондай-ақ сырғанаудан сақтану және одан қалыпқа келтіру сияқты, сонымен қатар тіркеме ажырап кеткенде және су толып шығу сияқты жағдайлардағы төтенше жағдайларда қолданылатын жоғары деңгейдегі жүргізу техникаларын меңгеруге көмектесу. Бұл сабақтар көбінесе кәсіби емес жүргізушілердің алған білімінен, мысалы, жоғары мектептегі жүргізу курстарынан әлдеқайда артық. Америка Құрама Штаттарында бірнеше лицензияланған CDL оқу мектептері бар, және көптеген жүк тасымалдау компаниялары өздерінің оқу орындарын да ұстап тұрады.
Сынау
Әр мемлекет қосымша шектеулер қоюға құқылы, бірақ мынадай ұлттық талаптар бар. Кез келген болашақ жүргізуші оқушы куәлігі алу үшін немесе қосымша талаптарды қосу үшін бірқатар жазбаша емтиханды тапсыруы тиіс. Коммерциялық оқушы куәлігіне қажетті Жалпы білім тесті 50 сұрақтан тұрады, оның 80 пайызына дұрыс жауап беру қажет. CDL алу үшін CDL дағдыларын тестілеуден өту міндетті. Ол үш бөлімнен тұрады: Біріншісі – сапар алдындағы тексеру, онда өтініш беруші көлігін тексеруі керек, нені және не үшін тексеру керектігін білуі керек. Екіншісі – тас жол қауіпсіздігі бойынша жазбаша емтихан және жүк көлігінің түрлі бөліктері туралы кемінде 30 сұрақтан тұратын емтихан. Бұл білімді тексеруден өту үшін оқушы жүргізуші кемінде 80 пайыз сұраққа дұрыс жауап беруі керек. Үшіншісі – жүргізу дағдыларын тексеру. Жүргізу дағдыларын тексеруді сәтті тапсыру үшін оқушы жүргізуші талап етілетін жүргізу маневрларын орындауы керек. Жүргізу дағдыларын тексеру жүргізуші басқаратын немесе басқаруы жоспарланған көлікте өткізілуі тиіс. Әуе (пневматикалық) тежегіштері сияқты кейбір қосымша талаптар үшін жүргізу дағдыларын тексеру осындай жабдықпен жабдықталған көлікте өткізілуі керек. Егер емтихан автоматты беріліспен жабдықталған көлікте өткізілсе, лицензияға E деген шектеу қойылады, ол жүргізушіге қолмен басқарылатын көлікті басқаруға тыйым салады. Оқушы жүргізушінің жағдайына толыққанды және саналы жүргізушінің қасиеттерін көрсетуі керек. Бұл кейбір мүмкіндіктерін шектемейді, бірақ қауіпсіздік операторларының стандартты талаптары орындалуы тиіс. Жұмыс берушілерге, оқу орталықтарына, штаттарға, мемлекеттік департаменттерге және жеке мекемелерге штат үшін білімді және жүргізу дағдыларын тексеруге рұқсат етуге болады. Емтихан CDL берген штаттың емтиханымен бірдей болуы керек, ал инструкторлар штат инструкторларымен бірдей кәсіби сертификатқа ие болуы керек. Штаттар кез келген емтихан орталығын тексеруге және бағдарламаларды жылына кемінде бір рет нақты емтихан тапсырып, жүргізушілерді тексеруді жүзеге асыру арқылы немесе үшінші тарап тексерген жүргізушілердің үлгісін алып, нәтижелерді салыстыру арқылы бағалауға міндетті. Сонымен қатар, үшінші тарап емтихан орталықтарымен штат арасындағы келісім FMCSA мен Штатқа ешбір хабарламасыз кез келген тексерулерді, инспекцияларды және аудиттерді жүргізуге мүмкіндік беруі керек.
The first is the Pre Trip Inspection where the applicant must inspect their vehicle what they would inspect and why. The second is a written test on highway safety and a test about different parts of a truck with a minimum of 30 questions on the test. To pass this knowledge test, student drivers must answer at least 80 percent of the questions correctly. The third is a driving skills test. To pass the driving skills test, the student driver must successfully perform a set of required driving maneuvers. The driving skill test must be taken in a vehicle that the driver operates or expects to operate. For certain endorsements, such as air (pneumatic) brakes, the driving skills test must be taken in a vehicle equipped with such equipment. If the test is done in a vehicle equipped with an automatic transmission, a restriction of E will be placed on the license prohibiting the driver from operating a vehicle with a manual transmission. The student driver also needs to show they do in fact show the characteristics of an aware and fully operative driver. This does not exclude certain disabilities; however, standard requirements required by the safety operators must be met. Employers, training facilities, states, governmental departments, and private institutions may be permitted to administer knowledge and driving test for the state. The test must be the same as those given by the state issuing the CDL, and the instructors must meet the same professional certification as state instructors. States are required to conduct an inspection of any testing facility and evaluates the programs by taking an actual test as if they were testing driver at least once a year, or by taking a sample of drivers tested by the third party and then comparing pass/fail rates. In addition, the state's agreement with the third party testing centers must allow the FMCSA and the State to conduct random examinations, inspections, and audits without notice.
Медициналық куәлік
2014 жылы CDL алуға үміткер жүргізушілерге қатысты заң өзгертілді және медициналық мәселесі бар адамға жүргізуге рұқсат беру үшін DOT медициналық сарапшысының авторизациясы қажет. Бұрынғы өзгеріске дейін жеке дәрігер жүргізушіге CDL алуға рұқсат бере алатын. Көптеген коммерциялық көлік құралдарының (CMV) жүргізушілері жүк көлігін қауіпсіз жүргізу үшін жеткілікті денсаулықта екенін дәлелдеуі керек. Медициналық сарапшылардың Ұлттық тізілімінде тіркелген медициналық маман толыққанды медициналық тексеруден кейін жарамды медициналық сертификатты толтыруы керек, ал оның көшірмесі штаттың Автокөлік бөліміне (немесе департаментіне) берілуі тиіс. Жүргізушіні құлықсыз деп тануға болатын кемшіліктердің мысалдары: рульді ұстау немесе аяқ педальдарын басқару қабілетінің болмауы, инсулин қолдану, жүрек және тыныс алу жүйесінің белгілі бір проблемалары, қан қысымының күрт жоғарылауы, эпилепсия, кейбір ауыр психикалық аурулар, түс айыру, екі көздің көру қабілетінің нашарлауы (20/40-тан нашар), екі жақты есту қабілетінің төмендеуі, алкоголизм және руль артында медициналық төтенше жағдай қаупін арттыратын басқа да жағдайлар. Федералдық автокөлік тасымалдау қауіпсіздігі басқармасының жүргізушілердің медициналық талаптарына арналған бетіне қараңыз. Барлық медициналық қызметкерлер медициналық сертификатты толтырып, тестілеуді жүргізе бермейді.
CDLIS Клиринг үйі
Коммерциялық жүргізуші куәліктерінің ақпараттық жүйесі (CDLIS) және Ұлттық жүргізушілер тізілімі (NDR) коммерциялық жүргізушілердің жол қозғалысы ережелерін бұзулары және жүргізушілік құқығынан айырылулары туралы ақпарат алмасады. Мемлекеттер CDL беру алдында жүргізушінің деректерін тексеру үшін CDLIS және NDR екеуін де пайдалануға міндетті. Жүк тасымалдау компаниялары болашақ қызметкерлерін іріктеу үшін осы ақпаратты ұсынуға құқығы бар коммерциялық қызметтерді қолдана алады.
Сенімдері
CDL-сіз немесе тоқтатылған CDL-мен жүргізу үшін 2500 долларға дейін азаматтық айып немесе, аса ауыр жағдайларда, 5000 долларға дейін айыппұл және/немесе 90 күнге дейін түрме жазасы көзделеді. Электрондық құрылғыны қолданып жүргізу үшін жүргізушіге 2750 доллар, ал жұмыс берушіге 11000 доллар айыппұл салынады. Егер жұмыс беруші жарамды CDL-сіз жүргізушіге үлкен салмақты көлік құралын (CMV) басқаруға рұқсат берсе, 10000 долларға дейін айыппұл салынуы мүмкін. Үш жыл ішінде екі немесе одан көп қатысты жол қозғалысы ережелерін бұзу, оның ішінде шамадан тыс жылдамдық, бейхабар жүргізу, дұрыс немесе тұрақсыз жолақ алмастыру, алдыңғы көлікке тым жақын жүру және өлімге әкеп соққан жол-көлік оқиғаларына байланысты жол қозғалысы ережелерін бұзу: 90 күннен бес жылға дейін жүргізу құқығынан айырылу. Он жыл ішінде моторлық көлікті пайдаланудан шығару туралы бұйрықты бір немесе бірнеше рет бұзу: бір жылға жүргізу құқығынан айырылу. Бақылаудағы заттардың, алкогольдің немесе есірткінің әсерімен жүргізу, жол-көлік оқиғасы болған жерден кету, қылмыс жасау үшін CMV-ді пайдалану: үш жылға жүргізу құқығынан айырылу. Қауіпті материалдарды тасымалдау кезінде бір жылдық мерзімдегі кез келген құқық бұзушылық немесе бір жылдық немесе үш жылдық мерзімдегі кез келген құқық бұзушылықтың қайталануы, немесе бақылаудағы заттарды өндіруге, таратуға немесе сатуға қатысты қылмыс жасау үшін CMV-ді пайдалану: өмір бойына жүргізу құқығынан айырылу. Егер жүргізуші штат бекіткен жүргізушілерді оңалту бағдарламасын аяқтаса, штаттар өмір бойына жарамсыздықты кемінде 10 жылға дейін қысқарта алады. Барлық штаттар мұндай мүмкіндік бермейді: бұл мүмкіндік Айдахо штатында бар.
Жұмыс берушілер жүргізуші куәлігі тоқтатылса, күшін жойса немесе жойылса хабардар етілуі керек. Хабарлама тоқтату, күшін жою, жою, құқықтан айырылу немесе жарамсыздық туралы хабарламаны алғаннан кейінгі келесі жұмыс күнінің соңына дейін жіберуі тиіс. Жұмыс берушілер ешбір жағдайда бірнеше куәлігі бар немесе куәлігі тоқтатылған, күшін жойылған немесе жарамсыздыққа ұшыраған жүргізушіні жұмысқа алмайды. Осы талапты бұзу азаматтық немесе қылмыстық жазаға әкелуі мүмкін.
Кәсіпке деген көзқарас
Еңбек статистикасы бюросы 2019-2029 жылдар аралығында ауыр және тіркемелі жүк көлігі саласында жұмыс орындарының 2% өсуін күтеді, бұл барлық мамандықтар бойынша орташа 4% өсімнен төмен. Әскери қызметтен қайтқан ардагерлерге CDL A оқу орындарында және жүк тасымалдау компанияларында стипендиялар тағайындалуда.