Талбот Манди – британдық жазушы, шытырман оқиғалар авторы. «Хайбер мылтықтарының королі» және Джимгрим сериясымен танымал. Өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ жазушысы, туған Уильям Ланкастер Гриббон (1879–1940)
British writer, born William Lancaster Gribbon (1879–1940)
Талбот Мунди (туған Уильям Ланкастер Гриббон, 23 сәуір 1879 – 5 тамыз 1940) – ағылшын жазушысы, шытырман оқиғалар жазатын. Өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізген ол Уолтер Гальт деген псевдониммен де жазды. «Хайбер мылтықтарының патшасы» және «Жимгрим» сериясының авторы ретінде танымал, оның көптеген еңбектері арзан бағалы журналдарда жарияланды. Мунди Лондонның Хаммерсмит қаласында консервативті орта таптық отбасында дүниеге келген. Регби колледжінде білім алған, бірақ ешқандай біліктілік алмастан Британдық Үндістанға көшіп, әкімшілік және кейін журналистика саласында жұмыс істеді. Одан кейін Шығыс Африкаға көшіп, пил сүйегін заңсыз аулаумен айналысты, сосын Кисуму қаласының кеңсе меңгерушісі болды. 1909 жылы АҚШ-тың Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Досы оны өмірлік тәжірибелері туралы жазуға ынталанды, алғашқы әңгімесін 1911 жылы Франк Мунсидің «The Scrap Book» журналына сатты. Көп ұзамай «Argosy», «Cavalier» және «Adventure» сияқты түрлі журналдарға қысқа әңгімелер мен ғылыми емес мақалалар сата бастады. 1914 жылы Мунди өзінің алғашқы романын – «Рунг Хо!» жариялады, одан кейін «Әлемнің желдері» және «Хайбер мылтықтарының патшасы» романдары жарық көрді. Бұл романдардың барлығы Британдық Үндістанда өрбіген және оның жеке тәжірибесіне негізделген. Сыншылар тарапынан жоғары бағаланған бұл шығармалар АҚШ және Ұлыбританияда жарық көрді.
Talbot Mundy (born William Lancaster Gribbon, 23 April 1879 – 5 August 1940) was an English writer of adventure fiction. Based for most of his life in the United States, he also wrote under the pseudonym of Walter Galt. Best known as the author of King of the Khyber Rifles and the Jimgrim series, much of his work was published in pulp magazines. Mundy was born to a conservative middle class family in Hammersmith, London. Educated at Rugby College, he left with no qualifications and moved to British India, where he worked in administration and then journalism. He relocated to East Africa, where he worked as an ivory poacher and then as the town clerk of Kisumu. In 1909 he moved to New York City in the U. S., where he found himself living in poverty. A friend encouraged him to start writing about his life experiences, and he sold his first short story to Frank Munsey's magazine, The Scrap Book, in 1911. He soon began selling short stories and non fiction articles to a variety of pulp magazines, such as Argosy, Cavalier, and Adventure. In 1914 Mundy published his first novel, Rung Ho!, soon followed by The Winds of the World and King of the Khyber Rifles, all of which were set in British India and drew upon his own experiences. Critically acclaimed, they were published in both the U. S. and U. K.
1918 жылы АҚШ азаматы болғаннан кейін, ол Христиан ғылымының жаңа діни қозғалысына қосылып, олармен бірге Иерусалимге көшіп, қаланың алғашқы ағылшын тіліндегі газетін құрды. 1920 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін «Жимгрим» сериясын жазуға кірісіп, өзінің әңгімелерінің алғашқы киноадаптацияларын көрді. Сан-Диегодағы Ломаланд теософиялық қауымдастығында уақыт өткізген ол Кэтрин Тинглимен дос болып, теософияны қабылдады. Келесі жылдары жазған көптеген романдары, әсіресе «Ом: Ахбор аңғарының құпиясы» және «Шайтанның сақшысы» романдары оның теософиялық сенімдерін көрсетеді. Ол сондай-ақ Мексиканың Тихуана қаласындағы мұнай бұрғылау операциясын қоса алғанда, бірнеше сәтсіз бизнес жобаларына қатысты. Ұлы депрессия кезінде ол роман мен әңгімелер жазумен қатар «Джек Армстронг, All American Boy» радиосериясы үшін сценарийлер жазып, табысын арттырды. Өмірінің соңғы жылдары қант диабетіне шалдықты, соңында осы аурудың асқынуынан қайтыс болды. Мундидің мансабында оның шығармалары көбінесе одан да коммерциялық тұрғыдан сәтті болған замандастары Х. Райдер Хаггард пен Рудьярд Киплингпен салыстырылды. Олар сияқты, ол Азия діні мен философиясына қызығушылық танытты, бірақ олардан айырмашылығы, отаршылдыққа қарсы тұрды. Оның еңбектері кейінгі ғылыми фантастика және фантастика жазушыларына әсер еткен деп есептеледі және оның өміріне арналған екі өмірбаян жазылған.
Becoming a U. S. citizen, in 1918 he joined the Christian Science new religious movement, and with them moved to Jerusalem to establish the city's first English language newspaper. Returning to the U. S. in 1920, he began writing the Jimgrim series and saw the first film adaptations of his stories. Spending time at the Theosophical community of Lomaland in San Diego, California, he became a friend of Katherine Tingley and embraced Theosophy. Many of his novels produced in the coming years, most notably Om: The Secret of Ahbor Valley and The Devil's Guard, reflected his Theosophical beliefs. He also involved himself in various failed business ventures, including an oil drilling operation in Tijuana, Mexico. During the Great Depression he supplemented his career writing novels and short stories by authoring scripts for the radio series Jack Armstrong, the All American Boy. In later life he suffered from diabetes, eventually dying of complications arising from the disease. During Mundy's career his work was often compared with that of his more commercially successful contemporaries, H. Rider Haggard and Rudyard Kipling. Like them he expressed a positive interest in Asian religion and philosophy, although unlike them he adopted an anti colonialist stance. His work has been cited as an influence on a variety of later science fiction and fantasy writers, and he has been the subject of two biographies.
Балалық шағы: 187999
Мунди 1879 жылғы 23 сәуірде Уильям Ланкастер Гриббон ретінде Батыс Лондонның Хаммерсмит ауданындағы 59 Милсон-роудтағы ата-анасының үйінде дүниеге келді. Келесі айда ол жергілікті Сент-Мэтьюс шіркеуінде Англикан шіркеуінің дәстүрі бойынша крещение рәсімінен өтті. Оның әкесі Уолтер Гальт Гриббон (1845–95) Йоркширдің Лидс қаласында фарфор және шыны тауартәжірилерінің ұлы болып дүниеге келген. Гриббон Оксфорд университетінің Сент-Джон колледжінде оқыған, содан кейін Суонсиге көшіп кетер алдында адвокатты оқыған, ол алдымен мектеп мұғалімі, содан кейін бухгалтер болып жұмыс істеген. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол 1878 жылғы шілдеде Нантиглода Мундидің анасы Маргарет Ланкастерге үйленді. Уэльсте тұратын ағылшын отбасының мүшесі, ол саясаткер Джон Ланкастердің қарындасы болды. Девон штатының Ильфракомб қаласында өткен бал айларынан кейін жас жұбайлар Хаммерсмитке көшіп барды, Мунди олардың тұңғыш баласы болды. Олардың тағы үш баласы болды: Уолтер Харольд (1881 ж.т.), Агнес Маргарет (1882 ж.т.), және Флоренс Мэри (шамамен 1883 ж.т.), бірақ соңғысы нәресте кезінде қайтыс болды. 1883 жылы отбасы жақын маңдағы Норбитонға көшіп барды, бірақ бірнеше жыл ішінде Лондоннан Кингстон-Хиллге, Суррейге көшіп барды. Мунди консервативті орта таптың Виктория дәуіріндегі ортасында өсті. Оның әкесі табысты бухгалтерлік бизнеске ие болды және Уокинг су және газ компаниясының директоры болды, сондай-ақ Консервативтік партияның және Примроуз лигасының белсенді мүшесі болды. Ол сондай-ақ, шын ниетпен Англикан шіркеуінің жақтасы болды, ол Санкт-Лука шіркеуінің қамқоршысы қызметін атқарды. Отбасы жазғы демалыста Оңтүстік жағалаудағы Гайт, Сэндгейт және Шармут қалаларына барады, Мунди Линкольнширдің Бардни қаласындағы туыстарына да уақыт өткізді. Ол Грилфордтағы дайындық мектебінде, Гров Хауста оқыды, одан кейін Регби мектебінде оқуға стипендия алды, ол 1893 жылдың қыркүйегінде келді. 1895 жылы әкесі ми қан кетуінен қайтыс болды, ал Мунди одан әрі наразылық білдіре бастады. 1895 жылғы желтоқсанда ол ешқандай біліктіліксіз Регби мектебін тастады; кейінгі жылдары ол бұл мекеменің жағымсыз естеліктерін еске түсіріп, оны "садистер басқаратын түрмелермен" салыстырды. Мунди университетке бара алмағандықтан, анасы оны Англикан дін қызметкері болуға үміттенеді. Ол қысқа уақытқа Лондондағы газетте жұмыс істеді, бірақ фирма көп ұзамай жабылды. Ол Англиядан шығып, үй жануары – фокс-терьерімен бірге Германияның солтүстігіндегі Кведлинбургке көшіп келді. Ол неміс тілінде сөйлей алмады, бірақ цирк үшін жүк машиналарын сүйрейтін жүргізушінің көмекшісі болып жұмыс тапты; әріптесі мас күйінде итін өлтіргеннен кейін ол жұмыстан кетті. Англияға оралғанда ол Линкольнширдегі ағасының фермасында және иеліктерін басқаруда жұмыс істеді. Ол бұл өмір салтын "Жоғары ферма, жоғары шіркеу және ескі порт және сол өмірмен бірге барған барлық нәрселер – фазан ату, түлкі аулау және т.б." деп сипаттады.
Mundy was born as William Lancaster Gribbon on 23 April 1879 at his parental home of 59 Milson Road, Hammersmith in West London. The following month he was baptised into the Anglican Church at the local St. Matthews Church. His father, Walter Galt Gribbon (1845–95), had been born in Leeds, Yorkshire as the son of a porcelain and glass merchant. Gribbon had studied at Oxford University's St. John's College and then trained as a barrister before relocating to Swansea, where he first worked as a school teacher and then an accountant. After his first wife's death, he married Mundy's mother, Margaret Lancaster, in Nantyglo in July 1878. A member of an English family based in Wales, she was the sister of the politician John Lancaster. After a honeymoon in Ilfracombe, Devon, the newly married couple moved to Hammersmith, where Mundy was their first child. They would have three further children: Walter Harold (b. 1881), Agnes Margaret (b. 1882), and Florence Mary (c.1883), although the latter died in infancy. In 1883 the family moved to nearby Norbiton, although within a few years had moved out of London to Kingston Hill, Surrey. Mundy was raised into a conservative middle class Victorian milieu. His father owned a successful accountancy business and was director of the Woking Water and Gas Company, as well as being an active member of the Conservative Party and Primrose League. He was also a devout Anglican, serving as warden at St. Luke's Church. The family went on summer holidays to southern coastal towns such as Hythe, Sandgate, and Charmouth, with Mundy also spending time visiting relatives in Bardney, Lincolnshire. He attended Grove House, a preparatory school in Guildford, Surrey, before receiving a scholarship to attend Rugby School, where he arrived in September 1893. In 1895 his father died of a brain hemorrhage, and Mundy henceforth became increasingly rebellious. He left Rugby School without any qualifications in December 1895; in later years he recalled bad memories of the institution, comparing it to "prisons run by sadists". With Mundy unable to go to university, his mother hoped that he might enter the Anglican clergy. He worked briefly for a newspaper in London, although the firm closed shortly after. He left England and moved to Quedlinburg in northern Germany with his pet fox terrier. He didn't speak German but secured work as an assistant driver towing vans for a circus; after a colleague drunkenly killed his dog he left the job. Back in England, he worked in farming and estate management for his uncle in Lincolnshire, describing this lifestyle as "'High Farming,' high church and old port and all that went with that life – pheasant shooting, fox hunting and so on."
Үндістан мен Шығыс Африка: 1899-1909
Талботтың келесі жылдардағы есептері сенімсіз, оның қызметі туралы өзінің ойдан шығарылған мәлімдемелерімен зақымдалған. 1899 жылы наурыз айында ол Каледония кемесімен Британдық Үндістанның Бомбей қаласына барды. Сол жерде ол ат сатып алып, шошқа аулаудың бір түрі - шошқаны ұрып-соғуды жақсы көреді. 1900 жылы сәуірде ол малярияға шалдыққаннан кейін Британияға оралды. Кейінгі жылдары ол осы кезеңде екінші Бура соғысында британдық армияда соғысқаны туралы мәлімдеді, бірақ бұл шындыққа қайшы келді, өйткені хронологиялық тұрғыдан бұл оның Британиядағы құжатталған қызметімен қайшы келді; оның соғыста соғысқан туыстары болды. Оның кейінгі тағы бір мәлімдемесінде, 1900 жылы жазда Брайтонға барған кезде, ол өзінің сүйікті жазушысы Рудьярд Киплинге көшеде жүріп кездесті және олар Үндістан туралы әңгімелескен. Daily Mail газетінде репортер болып жұмыс тауып, 1901 жылы наурыз айында "Каледония" кемесімен Үндістанға оралады. Оның міндеті Мулла Пауинданың басшылығымен британдықтарға қарсы көтеріліске қатысты баяндама жасау еді. Бұл тапсырмада ол британдық әскерлерді ертіп жүрді, бірақ тек Пешаварға дейін жетті, кейінірек әңгімелері үшін орнату ретінде пайдаланатын Хайбер асуына кірмеді. Раджпутанада ол алғаш рет үнділік гурумен танысты, ал тапсырмадан кейін жолбарысқа аң аулауға барды. 1901 жылы Бомбейде ол ағылшын әйел Кэтлин Стилді кездестірді және олар 1902 жылдың аяғында Ұлыбританияға оралды, онда ол Холборндағы Уолтон және Компания сауда фирмасында жұмыс тапты. Олар 1903 жылдың қаңтар айында Вестминстерде үйленді. Осы уақытқа дейін ол үлкен қарыздар жинады және әйелімен бірге несиегерлерден қашу үшін Оңтүстік Африканың Кейптаунына қашты; ол болмаған кезде ол банкрот деп жарияланды. Ол әйелі Лондонға оралды, және олар бір-бірін ешқашан көрді. Ол сол жерден сауда кемесіне отырып, Австралияға, Сидней мен Брисбенде уақыт өткізгенін, Африкаға қайтып, Португалияның Шығыс Африкадағы Лоренсо Маркеске қоныс аударғанын мәлімдеді. 1904 жылы ақпанда ол Момбасаға (Британдық Шығыс Африка) келді, кейін ол бастапқыда аңшы болып жұмыс істегенін мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Ширати маңында масайдың малын ұрлап жүргеніне іштей кінәлі екенін айтады. Ол Германияның Шығыс Африкадағы Муанзаға барып, онда қара су қызуынан зардап шекті. Мэнди бұдан кейін пил аулаушы болып жұмыс істеді, пил сүйегін жинап, сатады. Оның кейінгі романы "Белмұрын соқпағы" осы кездегі өз тәжірибелерінен көпшілікке әсер етті. Кейінгі жылдары ол осы кезде Фредерик Селусты кездестіргенін мәлімдеді, дегенмен Мундидің өмірбаяны Селустың сол кезде Шығыс Африкада болмағандығын көрсетті. Мунди 1904-1905 жылдары қыста, содан кейін 1905 жылы жаз айында Сотик пен Нандидің соңынан шыққан, британдық императорлық билікке қарсы бірқатар жергілікті тайпалық көтерілістер кезінде орналасқан шекаралық қала Кисумуда қалалық клерк болып жұмыс істеді. Екі жағдайда да көтерілісшілер британдық әскердің қолынан жеңілді. Христиан миссионерлері Мундиге жергілікті тұрғындарға киім беру бағдарламасын қадағалауға қысым жасады, олар жиі жалаңаш жүреді; ол бұны қажетсіз деп санады, бірақ олар кию үшін ешкі терісінен жасалған алжапқыш жасады. Ол Какамега Кавирондо руының магиялық діни маманы Окетчпен танысады, ол оны аң аулау кезіндегі апатынан кейін сауықтырады. Ол жергілікті әйелдермен жыныстық қатынаста болды, нәтижесінде жұмыстан шығарылды. Ол әйеліне осы әрекеттер туралы айтып, онымен ажырасу туралы сотқа жүгінуді ұсынды; 1908 жылы мамыр айында ажырасу берілді. Жұмыссыз қалған ол Найробиге көшіп барады. Олар бірге қашып кетіп, 1908 жылы қарашада күйеуінен ажырасады. Ерлі-зайыптылар Виктория көліндегі аралға көшіп барды, онда олар ақпаннан маусымға дейін өмір сүрді, бірақ кейіннен "Британдық азаматтар туралы" заң бойынша тұтқындалды; осыған сәйкес олар Бомбейге депортацияға дейін Момбасада алты айға қамауға алынды, бірақ бұл жағдай орын алмады. Қараша айында жұп Момбаса тіркелімінде үйленді; Мұнда ол алғаш рет "Талбот Мунди" есімін қолданды, ол қате түрде Шарль Четвинд Талботтың ұлы, Шрусберидің 20-шы графы деп мәлімдеді. Сол айда олар Момбасадан "Наталь" кемесімен шығып, Джибути мен Порт-Саидқа тоқтап, Марсельге, одан Англияға жол тартты. Сол жерде олар Мундидің анасына Лиде, Хэмпширде барды, ол Мундиге едәуір ақша беруге келісті; Мунди оны соңғы рет көрді. Мунди мен оның әйелі ақшаның көп бөлігін Лондонда тұрып, 1909 жылдың қыркүйегінде Саутгемптоннан SS Teutonic кемесімен Америка Құрам�...
Talbot's accounts of the following years are unreliable, tainted by his own fictionalised claims about his activities. In March 1899 he sailed aboard the Caledonia to Bombay in British India, where he had secured an administrative job in a famine relief program based in the native state of Baroda. There he purchased a horse and became a fan of pig sticking, a form of boar hunting. After suffering a bout of malaria he returned to Britain in April 1900. In later years he claimed that during this period he had fought for the British Army in the Second Boer War, although this was untrue, for chronologically it conflicted with his documented activities in Britain; he did however have relatives who fought in the conflict. Another of his later claims was that while visiting Brighton in summer 1900 he ran into his favourite writer, Rudyard Kipling, while walking in the street, and that they had a conversation about India. Securing a job as a reporter for the Daily Mail, in March 1901 he returned to India aboard the Caledonia. His assignment was to report on the Mahsud uprising against the British administration led by Mulla Pawindah. On this assignment, he accompanied British troops although only reached as far as Peshawar, not entering the Khyber Pass which he would use as a setting for later stories. While in Rajputana he had his first experience with an Indian guru, and after his assignment he went tiger hunting. In Bombay in 1901 he met Englishwoman Kathleen Steele, and they had returned to Britain by late 1902, where he gained work for the Walton and Company merchant firm in Holborn. The couple married in Westminster in January 1903. By this point he had amassed large debts, and with his wife fled to Cape Town, South Africa to evade his creditors; in his absence he was declared bankrupt. He wife returned to London, and they never saw each other again. From there, he claimed to have boarded a merchant sailing vessel to Australia, where he spent time in Sydney and Brisbane before sailing back to Africa and disembarking in Laurenço Marques, Portuguese East Africa. In February 1904 he arrived in Mombasa, British East Africa, later claiming that he initially worked as a hunter. He also claimed that while near Shirati, he was shot in the leg with a poison spear by a Masai who was stealing his cattle. He travelled to Muanza in German East Africa, where he was afflicted with blackwater fever. Mundy then worked as an elephant hunter, collecting and selling ivory. His later novel, The Ivory Trail, was inspired largely by his own experiences at this time. In later years he alleged that he met Frederick Selous at this juncture, although Mundy's biographer has pointed out that Selous was not in East Africa at this time. Mundy secured employment as the town clerk of Kisumu, a frontier town where he was stationed during a number of indigenous tribal insurgencies against British imperial rule; the Kisii rebelled in the winter of 1904–05, followed by the Sotik and the Nandi in summer 1905. On each occasion the rebels were defeated by the British Army. Christian missionaries pressured Mundy into overseeing a program of providing clothes for the native population, who often went naked; he thought this unnecessary, although designed a goat skin apron for them to wear. He made the acquaintance of a magico religious specialist, Oketch, of the Kakamega Kavirondo tribe, who healed him after a hunting accident. He had sexual relationships with a variety of indigenous women, and was dismissed from his job as a result. He informed his wife of these activities, thus suggesting that she sue him for divorce; the divorce was granted in May 1908. Unemployed, he moved to Nairobi, where he met a married woman, Inez Craven (née Broom). Together they eloped, and she divorced her husband in November 1908. The couple moved to an island on Lake Victoria, where they lived from February to June, although were subsequently arrested under the Distressed British Subjects Act; under this, they faced imprisoned for six months in Mombasa before deportation to Bombay, although this eventuality did not occur. In November, the couple married at Mombasa Registry Office; here, he first used the name of "Talbot Mundy", erroneously claiming to the son of Charles Chetwynd Talbot, 20th Earl of Shrewsbury. That month, they left Mombasa aboard the SS Natal, stopping in Djibouti and Port Said on their way to Marseilles, from where they made their way to England. There they visited Mundy's mother in Lee on Solent, Hampshire, and she agreed to give Mundy a substantial sum of money; it would be the last time Mundy saw her. Mundy and his wife spent most of the money while staying in London, before leaving from Southampton aboard the SS Teutonic in September 1909, headed for the United States.