Кіріспе

Калифорния штатындағы қылмыстық құқықтың, қылмыстық іс жүргізудің және жаза өтеу мекемелерінің көп бөлігін анықтайды. Калифорнияның Қылмыстық кодексі – АҚШ-тың Калифорния штатында көптеген қылмыстық заңдарды, қылмыстық іс жүргізуді, жаза өтеу мекемелерін және жазаларды орындауды қолданудың негізі болып табылады. Ол алғаш рет 1872 жылы Калифорнияның алғашқы төрт кодексінің бірі ретінде қабылданған және содан бері маңызды өзгерістер мен түзетулер енгізілді. Қылмыстық кодекстің толық мәтіні тегін қолжетімді.

Тарих

1872 жылғы ақпанда Калифорния штатының заң шығарушы органы қабылдаған Қылмыстық кодекс 1865 жылы Нью-Йорк кодексі комиссиясы ұсынған қылмыстық кодекстен туындаған. Ол жиі, кодекстің ең көрнекті комиссары Дэвид Дадли Филд II (кодекстің басқа да ұсынылған нұсқаларын жасаған) атымен «Филд Қылмыстық кодексі» деп аталады. Нью-Йорк қылмыстық кодексінің нақты авторы – бұрынғы прокурор, комиссар Уильям Кертис Нойс. Кодекстің көп бөлігі тақырыптарды қамтиды, олардың кейбіреулері тарауларға бөлінеді, ал жекелеген бөлімдер мазмұнның ең кіші бірлігін құрайды. АҚШ Кодексінің бөлімдерінен өзгеше, Қылмыстық кодекстің кез келген нақты ережесі, әдетте, тек бөлім нөмірімен аталады, әсіресе штаттың полиция қызметкері радиоарнасы арқылы қылмыстық әрекетті атап көрсету кезінде. Осы мақаланың көп бөлігі 1-бөлімде баяндалған материалдық қылмыстық құқыққа толық арналған. 1-бөлімнің 33-бабына дейінгі алғашқы екі тақырып алдын ала сипаттағы және нақты қылмыстардың анықтамаларын немесе жазаларын емес, құқықтық терминдердің анықтамаларын береді. Келесі тақырыптар тобы, 88-бапқа дейін, мемлекетке қарсы қылмыстарды, мысалы, мемлекетке опасыздық жасауды қарастырады. 186-баппен аяқталатын 7-тақырып мемлекеттік сот жүйесін және онда жасалуы мүмкін қылмыстарды, мысалы, жалған куәлік беруді қамтиды. 8-тақырып зорлық қылмыстарына арналған және 249-бапқа дейін созылады. 9-тақырып (250-368-баптар) қоғамдық мораль мен ар-ұятына қарсы құқық бұзушылықтарды қарастырады. 10-тақырып (369-402-баптар) «халық денсаулығы мен қауіпсіздігіне қарсы қылмыстарға» арналған, ал 11-тақырып (403-423-баптар) «халық тыныштығына қарсы қылмыстарға» арналған. 12-тақырып (424-440-баптар) мемлекеттік кірістерге қарсы қылмыстарды, ал 13-тақырып (441-593-баптар) мүліктік қылмыстарды қарастырады. 14-тақырып (594-625-баптар) «Зардап келтіру» деп аталады, бірақ вандализмнен (594-бап) басқа, ол сондай-ақ құқық бұзушылықтарды да қамтиды (602-бап). 15-тақырып (625-653-баптар) «Әртүрлі қылмыстарға» арналған, 16-тақырып (654-678-баптар) «Жалпы ережелер» деп аталады, ал 1-бөлімнің соңғы тақырыбы 17-тақырып (679 және 680-баптар) «Қылмыс құрбандары мен куәгерлерінің құқықтарына» арналған. Қылмыстық кодекстің 2-бөлігі (681-1020-баптар) штаттың қылмыстық процессуалдық жүйесін регламенттейді. Қылмыстық кодекстің 3-бөлігі (2000-10007-баптар) штаттың түзеу жүйесін реттейтін заңдарды регламенттейді. 3-бөлімде округтік түрмелер мен мемлекеттік түрмелердің жұмысын, сондай-ақ өлім жазасын қолдануды реттейтін ережелер бар. Қылмыстық кодекстің 4-бөлігі (11006-14315-баптар) қылмыстық тергеуді, түрме қызметкерлерін даярлауды, полиция қызметкерлерін даярлауды, қылмысты бақылауды, қылмыстың алдын алуды және қаруды бақылауды регламенттейтін заңдарды қамтиды. Қылмыстық кодекстің 5-бөлігі (15001-15003-баптар) Калифорниялық Бейбітшілік сақшыларының мемориалдық қорына штаттық Капитолий аумағында бейбітшілік сақшыларына арналған мемориалды жеке қаражат есебінен құруға және күтіп ұстауға рұқсат беретін екі баптан тұрады. Қылмыстық кодекстің 6-бөлігі (16000-34370-баптар) қару-жарақпен айналысатын заңдарды регламенттейді. Калифорнияның есірткі заңдары Қылмыстық кодексте емес, жеке заңда, Калифорнияның Денсаулық сақтау және қауіпсіздік кодексінде қамтылған. Сондай-ақ, Калифорнияның Көлік кодексінде автомобиль жүргізушілеріне, көлік құралдарына және жол қозғалысына қатысты ережелер бар.